Roczniki Teologiczne

Journal Information
ISSN / EISSN : 2353-7272 / 2543-5973
Current Publisher: Towarzystwo Naukowe KUL (10.18290)
Total articles ≅ 1,199
Filter:

Latest articles in this journal

Ignacy Kosmana
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 47-67; doi:10.18290/rt206712-3

Abstract:
Na podstawie dokumentów Kościoła oraz opracowań teologicznych autor ukazuje wyzwania dla katechety-ewangelizatora XXI wieku w kontekście zmieniającego się świata oraz nowej (drugiej) jego ewangelizacji. Współcześni chrześcijanie – ludzie ochrzczeni – daleko odeszli od Chrystusa. Stąd potrzeba reewangelizacji i rekatechizacji nominalnie wierzących społeczeństw. Celem tak rozumianej katechezy ewangelizującej jest doprowadzenie tego świata ponownie do Chrystusa, nawiązanie z Nim więzi i pogłębienie wzajemnych relacji: Bóg – człowiek. W artykule przeanalizowano braki i błędy współczesnego katechety. Podano również propozycje i wskazania pastoralne oraz ukazano perspektywy dla nowych ewangelizatorów. Kościół stoi przed wielką misją. Jest nią nie tylko poszerzanie grona uczniów Pana, ale również odzyskiwanie straconych, którzy „się wycofali i już z Nim nie chodzą” (por. J 6,66). Ewangelizator w nieustannie laicyzującej się i sekularyzującej rzeczywistości może przeciwstawiać żywe Słowo Boga oraz własne żywe świadectwo. Obecnie ma do dyspozycji wiele narzędzi, by dotrzeć do odbiorców – dawnych uczniów, którzy zniechęcili się do Kościoła z racji bądź to jego „trudnej mowy” (J 6,60) bądź też skandali i nadużyć duchowieństwa. Kościół jest zdeterminowany, by wciąż potwierdzać niezastąpioną rolę nauczycieli w jego misji. Jest to również zadanie dla samych katechetów, którzy utożsamiając się z Nauczycielem z Nazaretu, winni być świadomi misji, którą powierzył im Kościół.
Ioniţă Apostolache
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 5-22; doi:10.18290/rt206712-1

Abstract:
„Chcę żyć dla nieśmiertelności”. Fiodor Michajłowicz Dostojewski w poszukiwaniu Boga Fiodor Michajłowicz Dostojewski jest jednym z najważniejszych pisarzy chrześcijańskich w XIX-wiecznej Rosji. Jego prace rozwijają obrazy, typologie, wzorce myślowe i interpretacje egzystencjalne. W niniejszym artykule autor stara się podkreślić elementy wyznaniowe myślenia o charakterze egzystencjalnym, jakie są obecne u Dostojewskiego. Zaczynając od krótkiej prezentacji biograficznej Dostojewskiego, autor odkrywa chrześcijańską wartość jego przesłania, które zawsze zaszyfrowane symbolami w rzeczywistości reprezentuje cenne chrześcijańskie przesłanie i apologię w nawiązaniu do konkretnego znaczenia związanego z istnieniem egzystencjalnym. Pod tym względem ten wielki rosyjski pisarz mówi o ziemskim życiu, obciążonym osobistymi grzechami i namiętnościami, wyzwolonymi przez wiarę w Boga. Dlatego w niniejszym tekście autor podjął próbę apologetycznej perspektywy problemu wolności w dziele „Legenda o Wielkim Inkwizytorze”, rozdziału magisterskiego z jego arcydzieła Bracia Karamazow.
Renata Janicka-Szyszko
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 23-46; doi:10.18290/rt206712-2

Abstract:
Celem artykułu jest próba językowej analizy kreacji św. Huberta w artykułach opublikowanych w latach 2015-2019 w „Łowcu Polskim”. W różnych gatunkowo tekstach: artykułach, sprawozdaniach, życzeniach, notatkach patron myśliwych został przywołany ponad 50 razy. Językowy obraz świętego Huberta kreują różne środki językowo-stylistyczne. Oprócz form nominalnych i werbalnych odnajdujemy frazeologizmy, porównania, zmetaforyzowane wyrażenia, wyrazy i zwroty typowe dla hierarchicznej relacji i kultury rycerskiej, terminologię zarówno religijną, jak i łowiecką. Analiza wskazuje, iż w wyekscerpowanych tekstach funkcjonuje pozytywny wizerunek opiekuna myśliwych. Święty Hubert troszczy się o nich, okazuje im swą łaskę, odgrywa decydującą rolę w czasie polowania, nagradza polujących powodzeniem w czasie łowów. W życiu myśliwych patron odgrywa znaczącą rolę, jest władcą nie tylko za życia polujących, ale i po ich śmierci, zaś oni służą mu wiernie.
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 149-164; doi:10.18290/rt206712-9

Abstract:
Artykuł jest owocem badań z zakresu teologii pastoralnej. Traktuje on o posłudze słowa pełnionej przez kapelana rejsów wycieczkowych. Jest to przykład posługi w środowisku wielokulturowym, w którym kapelan jest podporządkowany osobom świeckim: kapitanowi statku i dyrektorowi programowemu. Jego przepowiadanie jest jedną spośród wielu ofert, jakie są dostarczane uczestnikom wycieczki. Jest to też posługa pełniona dla członków załogi statku, reprezentujących wiele narodów i zróżnicowany status społeczny.
Roman Buchta
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 45-64; doi:10.18290/rt206711-3

Abstract:
Mistagogiczny wymiar formacji chrześcijańskiej we wspólnocie rodzinnej Przeżywana w 2020 roku ogólnoświatowa pandemia koronawirusa spowodowała wprowadzenie surowych ograniczeń regulujących wszystkie przestrzenie życia społecznego. Dotyczyły one także możliwości uczestnictwa wiernych w liturgii oraz w codziennym życiu wspólnoty Kościoła. Skutkiem tego, wielu wiernych przeżywało liturgiczne obchody Wielkiejnocy oraz kolejnych niedziel paschalnych we wspólnocie najbliższej rodziny. Zgodnie ze wskazaniami biskupów, także we wspólnocie rodzinnej miało miejsce bezpośrednie przygotowanie dzieci do przyjęcia sakramentu pokuty i pojednania oraz I Komunii św. Rodziny stanęły zatem wobec konieczności wypełnienia zadań właściwych dla katechumenatu. Wobec powyższego, można postawić pytanie, czy w taki właśnie sposób – jako wspólnotę „domowego Kościoła” – postrzegają siebie współczesne chrześcijańskie rodziny? Czy są świadome swojej misji i odpowiednio do jej podjęcia przegotowane? Celem artykułu jest wydobycie mistagogicznego wymiaru formacji chrześcijańskiej we wspólnocie rodzinnej. Autor podejmuje refleksję nad rodziną jako miejscem urzeczywistnia się misterium Kościoła. Omawia także cele i zadania katechumenatu rodzinnego, podejmowane z racji udziału rodziny w życiu i misji Kościoła.
Andrzej Kiciński
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 5-27; doi:10.18290/rt206711-1

Abstract:
Papież Franciszek zatwierdził 23 marca 2020 r. nowe Dyrektorium o Katechizacji, które opracowała Papieska Rada ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji. Pierwsze Directorium Catechisticum Generale z 1971 r. było odpowiedzią na wielkie wydarzenie eklezjalne, jakim był Sobór Watykański II i jego generalną reformę oraz odnowę. Również następne dokumenty katechetyczne – kontynuując główne przesłanie – odpowiadają na znaki czasu w szybko zmieniającym się świecie. Dla drugiego Dyrektorium Ogólnego o Katechizacji z 1997 r. odniesieniem były synody, które znaczeniu katechezy poświęcały dużo miejsca, a zwłaszcza adhortacja Jana Pawła II Catechesi tradendae (1979) i ukazanie się Katechizmu Kościoła Katolickiego (1992) miały decydującą rolę w nowym opracowaniu celów, treści i zagadnień metodologicznych. Trzecie Dyrektorium Katechetyczne z 2020 r. to dynamiczne rozwinięcie dwóch wcześniejszych tekstów, z którymi zachowuje ciągłość. Jest to również odczytanie współczesnych znaków czasu. Dyrektorium katechetyczne to normatywny dokument eklezjalny, który zawiera fundamentalne zasady teologiczno-pastoralne zaczerpnięte głównie z dokumentów Soboru Watykańskiego II, Katechizmu Kościoła Katolickiego i innych dokumentów Nauczycielskiego Urzędu Kościoła z zakresu katechezy oraz ogólne wytyczne dla Episkopatów w celu opracowania dyrektoriów katechetycznych krajowych, które uwzględniając konkretne warunki wskażą drogi posługi katechetycznej w Kościołach partykularnych. Ich rozwój po Soborze Watykańskim II oznacza przechodzenie do kolejnego etapu głoszenia Ewangelii we współczesnym świecie.
Marian Zając
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 65-77; doi:10.18290/rt206711-4

Abstract:
Niniejszy artykuł wyrasta z narracji zawartej w posynodalnej adhortacji apostolskiej Reconcilatio et paenitentia św. Jana Pawła II, który zdecydowanie przestrzegał chrześcijan przed utratą poczucia grzechu. Praca składa się z trzech proporcjonalnych części. W części pierwszej zostaną zaprezentowane wiodące przyczyny utraty poczucia grzechu we współczesnym świecie oraz strategia katechetyczna, która nawołuje do odróżnienie grzesznika od jego grzechu i jego przewinienia, aby osiągnąć prawdziwe pojednanie. W części drugiej zostanie podjęta próba uzasadnienia konieczności zwalczania wykroczeń moralnych, mogących pochodzić zarówno ze zwyczajnego zaniedbywania albo być skutkiem zobojętnienia duchowego. Zostanie wyjaśnione, że grzech to wyraźne zaburzenie przez wolny i świadomy czyn człowieka obiektywnego porządku Bożego istniejącego w świecie, oraz podkreślony fakt, że wciąż istnieje proces kuszenia do grzechu przez znaczące siły zła, a ten osłabia zdolność do nawrócenia. Zostanie także opisany pięciostopniowy proces pogrążania się w rzeczywistości grzechu. W części trzeciej zostanie wyjaśnione, dlaczego nawrócenie osobiste człowieka jest koniecznym elementem przebaczenia. Chociaż do prawdziwego przebaczenia win i krzywd może uzdolnić tylko Bóg, udzielający człowiekowi swej łaski, to jednak przebaczenie jest konieczne jako warunek prawidłowego rozwoju i dojrzewania osoby ludzkiej. Artykuł zakończą informacje, że bez nawrócenia i umiejętności przebaczenia nie ma prawdziwej wspólnoty międzyludzkiej, tym bardziej wspólnoty chrześcijańskiej.
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 107-119; doi:10.18290/rt206711-7

Abstract:
TIK we współczesnej formacji polskich katechetów W obliczu rozwoju nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych w Polsce i cyfryzacji polskiej szkoły podjęto próbę ukazania TIK we współczesnej formacji polskich katechetów. Odwołano się do dokumentów katechetycznych Kościoła powszechnego i w Polsce, aktów normatywnych oraz literatury przedmiotu. Zwrócono uwagę zarówno na wstępną, jak i permanentną formację. W tym celu dokonano krótkiej prezentacji obecnego stanu formacji katechetów w Polsce w zakresie TIK. Następnie analizowano miejsce i funkcje TIK w formacji polskich katechetów oraz sposoby jej realizacji w zakresie TIK. Przeprowadzona analiza dowiodła, że we współczesnej formacji polskich katechetów TIK zajmuje szczególne miejsce. Nie może go zabraknąć, gdyż tylko w ten sposób katecheci mogą kształtować umiejętności informatyczne. Jednocześnie przedstawiono szereg możliwości e-learningowych. Ukazano także możliwości organizacyjne i metodyczne jakie TIK niesie dla pracy katechetów w szkole. Za ważne uznano m.in. umiejętności pracy na platformach zdalnego nauczania (np. Storybird, Padlet, Story Dice) oraz tworzenia i zastosowania różnych aplikacji (np. LearningApps.org., Kahoot!). ICT in der theologisch-religiösen Ausbildung polnischer Religionslehrer*innen Angesichts der Entwicklung von neuen IC-Technologien in Polen und der Digitalisierung des polnischen Schulwesens wurde der Versuch unternommen, ICT im Ausbildungsprozess polnischer Religionslehrer*innen zu verorten. In diesem Zusammenhang wurden katechetische Dokumente der katholischen Kirche in Polen, normative Akte und die Gegenstandsliteratur herangezogen. Erwähnt wurde sowohl die einführende, als auch die permanente theologisch-religiöse Ausbildung. Ferner wurde auch kurz der aktuelle Stand der ICT-Ausbildung von polnischen Katechetinnen und Katecheten dargestellt. Des Weiteren wurden auch der Stellenwert und die Funktion von ICT in der Ausbildung von Religionspädagogen in Polen analysiert. Daraus ging hervor, dass ICT in diesem Prozess einen besonderen Platz einnimmt. ICT ist unverzichtbar, denn nur so können Religionslehrer*innen ihre Kompetenzen im Bereich Informatik entfalten. Ferner wurden aktuelle E-Learning-Möglichkeiten dargestellt. Es wurde nachgewiesen, welche organisatorischen und methodischen Möglichkeiten ICT für die Arbeit in der Schule eröffnet und wie wichtig die Arbeit mit E-Learning-Plattformen (z. B. Storybird, Padlet, Story Dice) sowie die Ausarbeitung und Anwendung von zahlreichen Apps (LearningApps.org, Kahoot!) sein kann.
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 95-105; doi:10.18290/rt206711-6

Abstract:
Kreatywność nauczycieli religii jako determinanta kreatywności uczniów Analizy podjęte w artykule mają na celu ukazanie znaczenia kreatywności nauczyciela religii w rozwoju kreatywności uczniów w toku lekcji religii. Punktem wyjścia uczyniono tezę, że kreatywność nauczyciela religii stanowi determinantę kreatywności uczniów. Takie założenie wymagało zastosowania metody analizy i syntezy. Analizie poddano dostępną literaturę przedmiotu. Na tej podstawie – w sposób syntetyczny – najpierw scharakteryzowano tożsamość kreatywnego nauczyciela religii. Wskazano przy tym na jego cechy osobowe oraz kompetencje merytoryczne i metodyczne. W tym kontekście analizowano konkretne działania nauczyciela religii, które świadczą o jego kreatywności, a zarazem motywują uczniów do wielostronnej, twórczej aktywności. Wśród nich zwrócono uwagę na zastosowanie zróżnicowanych form organizacji pracy uczniów na lekcji religii, metody, techniki i środki dydaktyczne. Za istotne uznano pytania stawiane nie tylko przez nauczyciela, ale także przez uczniów. Zauważono też, że kreatywny nauczyciel religii dąży nie tylko do zewnętrznej aktywizacji uczniów, ale także wspiera ich w odkrywaniu wartości ewangelii, w nawróceniu i zawierzeniu Chrystusowi. W swojej pracy dydaktyczno-wychowawczej potrzebuje on odpowiedniej pomocy. Sam bowiem powinien nieustannie rozwijać się i formować oraz doskonalić warsztat metodyczny.
Remigiusz Malewicz
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 101-119; doi:10.18290/rt206712-6

Abstract:
Niedziele Wielkiego Postu cyklu A są szczególnym czasem chrzcielnej odnowy. Celebracje liturgiczne tych niedziel wprowadzają wierzących w przeżywanie wędrówki chrzcielnej, niemal w ponowne przemierzanie drogi katechumenów. Celem artykułu jest opracowanie kerygmatu pięciu niedziel Wielkiego Postu (cyklu A) w perspektywie chrzcielnej, aby ukazać, że celebracje tych niedziel są czasem na odnowienie łask chrzcielnych. Chodzi także o sformułowanie postulatów mających na celu odnowę współczesnego przepowiadania homilijnego niedziel Wielkiego Postu cyklu A, uwzględniając przy tym teologię homilii i współczesne nauczanie Kościoła na jej temat.
Back to Top Top