Roczniki Nauk Prawnych

Journal Information
ISSN / EISSN : 1507-7896 / 2544-5227
Current Publisher: Towarzystwo Naukowe KUL (10.18290)
Total articles ≅ 331
Filter:

Latest articles in this journal

Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 21-31; doi:10.18290/rnp20301-2

Abstract:
Zjawisko prawnych przeszczepów w prawie polskim jest coraz częstszym przykładem jego zastosowania. Przeszczepy prawne można odnotować w prawie administracyjnym, w szczególności w materialnym prawie administracyjnym. Analizując jednak działalność legislacyjną ustawodawcy w ciągu ostatniej dekady widzimy, że coraz częściej zmierza on w kierunku stosowania legalnych przeszczepów – nie zawsze jednak zasadnie.
Tomasz Jakubiak
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 191-207; doi:10.18290/rnp20301-11

Abstract:
Kryteria określone w kan. 874 § 1, 1º-2º Kodeksu Prawa Kanonicznego a ważność przyjęcia munus chrzestnego Wśród warunków jakie najwyższy ustawodawca przepisuje w kan. 874 § 1, 1º-2º KPK/83, jakie musi spełniać osoba przed dopuszczeniem do munus chrzestnego są między innymi: 1) wyznaczenie przez przyjmującego chrzest albo przez jego rodziców, albo przez tego, kto ich zastępuje, a gdy tych nie ma, przez proboszcza lub szafarza chrztu, 2) posiadanie wymaganych do tego kwalifikacji, 3) posiadanie intencji pełnienia zadania chrzestnego, 4) ukończenie szesnastu lat, chyba że biskup diecezjalny określił inny wiek albo proboszcz lub szafarz jest zdania, że słuszna przyczyna zaleca dopuszczenie wyjątku. Zarówno doktryna i dyscyplina Kościoła łacińskiego w sposób jednoznaczny nie określają, czy nieprzestrzeganie wymienionych wymagań wpływa na nieważność przyjęcia munus chrzestnego, czy też wyłącznie na niegodziwość. Biorąc pod uwagę ten brak, autor niniejszego artykułu postawił sobie za cel udzielenie odpowiedzi na tę wątpliwość.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 93-118; doi:10.18290/rnp20301-6

Abstract:
Stan bezrobocia w Polsce okresu międzywojennego był jednym z największych problemów społeczno-gospodarczych z jakim musiał zmierzyć się każdorazowy rząd. Odbudowa państwa Polskiego, kryzysy ekonomiczne, tak wewnętrzne jak i światowe, odciskały swe piętno na rynku pracy. Państwo powołując już w roku 1919 państwowe urzędy pośrednictwa pracy, postanowiło w sposób władczy zaingerować w tę sferę polityki społecznej i pozytywnie wpłynąć na sytuację na rynku pracy. Przejęło na siebie tym samym odpowiedzialność za pomoc bezrobotnym. Dominowało przeświadczenie, że tylko należycie zorganizowane państwowe instytucje pośrednictwa pracy to najskuteczniejszy i bezpośredni środek walki z wysokim bezrobociem, które było stałym zjawiskiem ówczesnych czasów. Jednocześnie dopuszczono społeczne i prywatne przedsiębiorstwa pośrednictwa pracy, które miały uzupełnić instrumenty państwowego pośrednictwa pracy i pomocy bezrobotnym. Te jednak działały w oparciu o restrykcyjne zasady i w oparciu o ścisłą reglamentację, co do ilości osób mogących podjąć taką działalność. Jakkolwiek, nie można zaprzeczyć, że w ciągu 5 lat stworzono zwarty system pośrednictwa pracy, oparty na państwowych urzędach, wspomaganych przez system społecznego i zarobkowego pośrednictwa pracy. Jest to o tyle istotne, że nie było to zadanie łatwe, a oczekiwania społeczne, chyba nie mogły sprostać faktycznym możliwością ich działania.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 119-130; doi:10.18290/rnp20301-7

Abstract:
Zarówno, na gruncie prawa polskiego, jak i zagranicznych systemów prawnych występują wątpliwości odnośnie do zdatności arbitrażowej sporów z zakresu własności intelektualnej. W niniejszym artykule podjąłem próbę określenia zdatności arbitrażowej tych sporów na gruncie prawa polskiego. W tym celu posłużyłem się następującymi metodami: historyczną, dogmatyczną oraz prawnoporównawczą. Polskie rozwiązania w zakresie tematu artykułu zostały porównane z niemieckimi oraz amerykańskimi, co umożliwiło nie tylko charakterystykę zdatności arbitrażowej w polskim systemie prawnym, ale również postawienie postulatu de lege ferenda.
Beata Kucia-Guściora
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 75-92; doi:10.18290/rnp20301-5

Abstract:
Artykuł został poświęcony kompetencjom Ministra Finansów w zakresie zaciągania zobowiązań finansowych w imieniu Skarbu Państwa, poprzez zaciąganie przez Skarb Państwa pożyczek i kredy- tów oraz udzielanie poręczeń i gwarancji. Merytoryczne rozważania są kontynuacją prezentowanej w części pierwszej artykułu problematyki zaciągania zobowiązań przez Skarb Państwa poprzez emisję lub wystawianie papierów wartościowych. Prezentowana płaszczyzna działalności Ministra Finansów wskazuje, iż Ministrowi Finansów pozostawiono dość duże pole elastyczności zarówno na poziomie wyboru, jak i negocjacji konkretnych pożyczek i kredytów. Ponadto organ ten odgrywa istotną rolę w procedurze udzielania poręczeń i gwarancji. Działania Ministra Finansów mają w dużej mierze charakter nadzorczy wobec państwowych osób prawnych, a także prewencyjny nawet wobec działań Rady Ministrów. Autorka nie tylko zaprezentowała poszczególne kompetencję uwidaczniające rolę Ministra Finansów, ale dokonując ich oceny podkreślała stworzenie pewnej przestrzeni autonomii w działaniu dla tego organu, mającej niekiedy znamiona dyskrecjonalizmu.
Jan Dohnalik
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 153-172; doi:10.18290/rnp20301-9

Abstract:
Studium dotyczy pojęcia wieku rozeznania, które pojawia się w dwóch przepisach obowiązującego Kodeksu Prawa Kanonicznego (kan. 891 oraz 989). To sformułowanie, występujące dzisiaj w dwóch łacińskich wersjach: aetas discretionis i ad annos discretionis, jest zakorzenione w średniowiecznym prawie kanonicznym. Zgodnie z zasadą interpretacyjną zawartą w kan. 6 § 2, w tym przypadku w celu wyjaśnienia znaczenia dzisiejszego ustawodawstwa należy sięgnąć do kanonicznej tradycji. W pierwszej części artykułu zostaje ukazane znaczenie wyrażenia aetas discretionis w świetle Konstytucji 21 Soboru Laterańskiego IV i średniowiecznych glosatorów. W drugiej części zostaje omówione zagadnienie wieku rozeznania w dekrecie Quam singulari oraz w Kodeksie pio-benedyktyńskim. W trzeciej części zostaje naszkicowana problematyka wieku bierzmowania od kan. 788 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 r. do kan. 891 obecnego Kodeksu, który nadal przewiduje jako najbardziej odpowiedni do przyjęcia tego sakramentu wiek rozeznania, chyba, że konferencja biskupów zdecyduje inaczej. Czwarta część koncentruje się na wieku rozeznania potrzebnym do spowiedzi według kan. 989, z odniesieniem do wieku pierwszej Komunii świętej. Dzięki przeprowadzonemu studium można lepiej zrozumieć pojęcie wieku rozeznania, obecnego także w obowiązujących normach dotyczących bierzmowania. Konsekwencją powinno być zastanowienie się nad naszymi duszpasterskimi programami dotyczącymi przyjmowania sakramentów wtajemniczenia. W tej refleksji nie powinno się tracić z oczu minimalnego wieku rozeznania obecnego w kanonach obowiązującego Kodeksu.
Tomasz Barszcz
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 7-20; doi:10.18290/rnp20301-1

Abstract:
Celem artykułu jest ukazanie specyficznych cech prawniczego argumentowania w oparciu o analogię. Jest on realizowany w odniesieniu do zaistniałego w obrocie prawnym sporu dotyczącego stosowania art. 745 k.p.c. do rozstrzygania o kosztach postępowania zabezpieczającego w sytuacji, gdy: a. powód zainicjował postępowanie zabezpieczające w oparciu o nakaz zapłaty wydany w po- stępowaniu nakazowym; b. zabezpieczenie powództwa zostało wykonane przez komornika sądowego; c. pozwany nie wniósł skutecznie zarzutów od nakazu zapłaty.
Agnieszka Franczak
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 33-48; doi:10.18290/rnp20301-3

Abstract:
Jednym ze źródeł praw podatnika jest Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Współcześnie znaczenie praw podatnika gwarantowanych na mocy Karty jest coraz większe w związku ze koordynowanymi w skali międzynarodowej działaniami administracji podatkowej poszczególnych państw mającymi na celu zwalczanie unikania opodatkowania czy też uchylania się od opodatkowania. Na straży przestrzegania praw podstawowych wynikających z Karty stoją sądy krajowe i unijne: w Polsce, w sprawach podatkowych – sądy administracyjne. Celem niniejszego artykułu jest ustalenie, jak w praktyce sądów administracyjnych przedstawia się stosowanie standardów ochrony praw podatnika zagwarantowanych przez Kartę Praw Podstawowych. Aby osiągnąć założony cel badawczy i zweryfikować postawione hipotezy, badaniem empirycznym objęto orzeczenia sądów administracyjnych w sprawach podatkowych z ostatnich pięciu lat.
Marta Greszata-Telusiewicz
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 173-189; doi:10.18290/rnp20301-10

Abstract:
Zasada salus animarum jako istota kontradyktoryjności w systemie prawa kanonicznego Zasada kontradyktoryjności jest warunkiem zaistnienia iudicium. Do powstania każdego proce- su, w tym również kanonicznego procesu o nieważność małżeństwa, potrzebne jest bowiem czyjeś twierdzenie wyrażające wolę realizacji swojego uprawnienia z jednoczesnym zaistnieniem twierdzenia przeciwnego, które również w swej treści wyraża wolę realizacji tego samego uprawnienia. W tym czasie, gdy te dwa sprzeczne ze sobą twierdzenia zaistnieją jednocześnie przed sędzią kościelnym, powstaje spór, który następnie może przekształcić się w iudicium. Taką wolę rozumienia procesu kanonicznego jako kontradyktoryjnego, wyraża również Papież Franciszek w MIDI, przypominając dotychczasowe unormowania i reformując jedynie te procedury, które tego wymagały zgodnie z duchem czasu. Wprowadzenie tych zmian ma na celu pozbycie się z treści iudicium jedynie tego, co się zdewaluowało, przy czym trzon kontradyktoryjności pozostaje niewzruszony. Papież Franciszek pisze w MIDI: „…troska o zbawienie dusz, która – zarówno dzisiaj, tak jak w przeszłości – pozostaje najwyższym celem instytucji, ustaw i prawa, skłania Biskupa Rzymu do przedstawienia biskupom niniejszego aktu reformy”. Takie właśnie uzasadnienie staje u podstaw reformy Franciszkowej procesu kanonicznego opartego na zasadach procesowych.
Back to Top Top