Refine Search

New Search

Results in Journal Kościół i Prawo: 176

(searched for: journal_id:(2606532))
Page of 4
Articles per Page
by
Show export options
  Select all
Ryszard Pankiewicz
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 27-47; doi:10.18290/kip2091-2

Abstract:
Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego z 1983 r. ochrona i obrona życia człowieka wraz z poczęciem została uregulowana w przepisach obejmujących przestępstwa przeciwko życiu i wolności człowieka. Ponadto, Kościół katolicki w Katechizmie Kościoła Katolickiego oraz dokumentach kościelnych wyraża jednoznaczne stanowisko ochrony i obrony życia człowieka. W prawie polskim zgodnie z art. 38 Konstytucji RP z 1997 r. Rzeczpospolita Polska zapewnia prawną ochronę życia każdemu człowiekowi. Określenia dolnej granicy temporalnej życia człowieka ustawodawca dokonał w ustawie o Rzeczniku Praw Dziecka z 2000 r. Zgodnie z jej treścią: „w rozumieniu ustawy dzieckiem jest każda istota ludzka od poczęcia do osiągnięcia pełnoletniości”, a Rzecznik Praw Dziecka działa na rzecz ochrony praw dziecka, w szczególności prawa do życia i jego ochrony. Ponadto, w prawie polskim ustawodawca w ustawie o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z 1993 r. określił sytuacje, w których może być legalnie dokonany zabieg aborcji.
Jacek Nogowski
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 101-115; doi:10.18290/kip2091-6

Abstract:
Katolicka nauka społeczna Kościoła wyjaśnia, że dobro wspólne – to suma warunków życia społecznego pozwalająca osiągać pełniej i łatwiej własną doskonałość, pociągając za sobą prawa i obowiązki, dotyczące całego rodzaju ludzkiego. Każda grupa społeczna musi uwzględnić potrzeby i słuszne dążenia innych grup, co więcej, dobro wspólne całej rodziny ludzkiej. Dobro wspólne polega przede wszystkim na poszanowaniu praw i obowiązków osoby ludzkiej oraz na stworzeniu maksymalnych szans rozwoju jednostkom ludzkim przynależnym do różnych społeczności. Dobro wspólne, którego ludzie szukają i osiągają je, tworząc wspólnotę społeczną, jest gwarancją dobra osobistego, rodzinnego i grupowego. W poszanowaniu każdej osoby ludzkiej pomocna jest zasada powszechnego przeznaczenia dóbr, zasada pomocniczości i solidarności.
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 117-132; doi:10.18290/kip2091-7

Abstract:
Zamiarem autora było ukazanie stanowiska Kościoła wobec ważnego wymiaru kwestii społecznej, jakim jest relacja pomiędzy pracą i kapitałem. W konkluzji stwierdzono, że Kościół w swoim społecznym nauczaniu początkowo nie przeciwstawiał tych dwóch czynników produkcji, ale też nie stawiał priorytetów. Począwszy od Soboru Watykańskiego II społeczne nauczanie Kościoła coraz wyraźniej akcentuje pierwszeństwo pracy przed kapitałem. Największe zasługi na tym polu ma Jan Paweł II. W pespektywie antropologii teologicznej ukazał on personalistyczną wizję osoby, wielką jej godność, a pracę jako powołanie przez Boga i uczestnictwo w jego stwórczym dziele. Osoba ludzka, jako podmiot i sprawca ma zawsze pierwszeństwo przed środkami materialnymi. Ta zasada powinna przyświecać reformom życia gospodarczego na poziomie tworzenia ogólnych ram politycznych, wewnętrznej organizacji wielkich korporacji oraz małych przedsiębiorstw.
Dawid Niemczycki
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 143-169; doi:10.18290/kip2091-9

Abstract:
Prawo do pożegnania a zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego Niniejszy artykuł omawia prawo do pożegnania wyrażające się w możliwości odwiedzenia poważnie chorych osób bliskich, jak i wzięcia udziału w ich pogrzebie. Prawo to przysługuje w sposób szczególny osadzonym i jest chronione nie tylko przez przepisy prawa polskiego, lecz także międzynarodowego, zarówno w postaci przepisów hard law, tj. Europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, jak i soft law, tj. Europejskie Reguły Więzienne i Reguły Nelsona Mandeli. W artykule tym odnajdziemy przede wszystkim genezę prawa do pożegnania, która została zaprezentowana poprzez odwołanie się do poszczególnych wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Następnie wyartykułowano zakres podmiotowy prawa do pożegnania poprzez wskazanie podmiotów uprawnionych – będących beneficjentami tego prawa – i podmioty pozbawione możliwości skorzystania z zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego. Na zakończenie uwypuklono gwarancje mające na celu zabezpieczenie podmiotu przed naruszeniami prawa do pożegnania.
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 183-191; doi:10.18290/kip2091-11

Abstract:
Idea obowiązkowego ubezpieczania budynków kościelnych od ognia została wprowadzona na ziemiach polskich na większą skalę w 1803 r. Jako pierwszy zastosował ją w praktyce zaborca pruski, jednak po utworzeniu Królestwa Polskiego zachowano przymusowe ubezpieczenia od pożarów na tych ziemiach podległych teraz władztwu rosyjskiemu. W ten sposób na znacznym obszarze ziem polskich pod zaborami rozciągnięto tytułowy obowiązek, przyzwyczajając ludność do nowych sposobów zabezpieczania swojego majątku przed skutkami nagłych i niespodziewanych zdarzeń losowych. Po utworzeniu niepodległego państwa polskiego obowiązkowe ubezpieczenia nieruchomości kościelnych od ognia zostały uznane za normę obowiązującą na przeważającym obszarze kraju. Wyjątkiem pozostawały ziemie dawnego zaboru pruskiego, które nie zostały objęte przymusem asekuracji budowli od ognia.
Wioletta Dudziec-Rzeszowska
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 133-141; doi:10.18290/kip2091-8

Abstract:
Tajemnica spowiedzi w polskim prawie karnym – aspekt materialny i proceduralny. Postulaty de lege ferenda Artykuł analizuje pozycję duchownego w kontekście aspektu materialnego i proceduralnego polskiego prawa karnego. Pierwszy z nich odnosi się do odpowiedzialności karnej duchownego za ujawnienie informacji objętych tajemnicą spowiedzi oraz obowiązku zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Z kolei drugi przedstawia bezwzględny zakaz dowodowy. W uwagach końcowych poczyniono odniesienie do zawartych w poszczególnych aspektach artykułu treści oraz postawiono postulaty de lege ferenda.
Jarosław Krzewicki
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 83-100; doi:10.18290/kip2091-5

Abstract:
Pandemia COVID-19 skłoniła rząd polski do działania, którego skutkiem ubocznym było naruszenie wolności religijnej. Problem głównie dotyczył obostrzeń w ilości osób mogących uczestniczyć w nabożeństwach. Istnieją zastrzeżenia co do konstytucyjności podjętych w dobrej wierze działań. Działanie państwa wiązało się z dobrze uzasadnionym celem. Było ono adekwatne i potrzebne. Wątpliwości budziło arbitralne i nieproporcjonalne narzucanie Kościołowi ograniczeń, co do których zastosowanej skali brakowało jasnego i przekonywającego uzasadnienia. Ponadto sposób wprowadzenia obostrzeń w zbyt małym stopniu opierał się na poszanowaniu autonomii Kościoła. Pandemia wykazała, że oba podmioty powinny wyciągnąć wnioski celem pogłębienia i rozwoju owocnej współpracy na rzecz dobra człowieka i społeczeństwa.
Łukasz Wacław
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 49-63; doi:10.18290/kip2091-3

Abstract:
W 1906 r. papież Pius X w motu proprio Dei providentis, nałożył na biskupów pragnących erygować na swoim terytorium nowy instytut życia konsekrowanego obowiązek przeprowadzenia w tej materii konsultacji ze Stolicą Apostolską. Wymóg ten był powtarzany w wielu dokumentach kościelnych, w tym także został potwierdzony przez KPK/83 w kan. 579. Po promulgacji Kodeksu pojawiły się jednak wątpliwości dotyczące charakteru prawnego tych konsultacji. Dlatego mając na uwadze dobro Kościoła oraz aktualność problemu, toczący się spór o to, czy niezbędne konsultacje są wymagane ad validitatem czy ad liceitatem ostatecznie rozstrzygnął papież Franciszek w 2016 r. postanawiając, iż brak konsultacji uczyni akt erygujący nowy instytut życia konsekrowanego nieważnym.
Oleksandr Bilash , Tetyana Karabin
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 65-81; doi:10.18290/kip2091-4

Abstract:
Opodatkowanie religijnych organizacji w Ukrainie W artykule przeanalizowano właściwości opodatkowania organizacji religijnych, a także przedsiębiorstw, instytucji i zakładów, utworzonych przez organizacje religijne w Ukrainie. Zbadano ulgi związane z uzyskaniem statusu organizacji niedochodowej (odnośnie do podatku od dochodu), a także ulgi, które są związane z zabezpieczeniem działalności statutowej organizacji religijnej (odnośnie do podatku od majątku i podatku od kosztów dodanych). Ustalono, że najbardziej napełniające budżety podatki, które pełnią ważne funkcje społeczne (podatek od dochodów osób fizycznych, państwowe ubezpieczenie społeczne), organizacje religijne spłacają na zasadach ogólnych, co z jednej strony formuje odpowiednie warunki dla spełnienia przez te organizacje swoich zadań z realizacji usług socjalnych, a z innej, zabezpiecza zasadę równości i niedyskryminacji podmiotów gospodarczych.
Oleksandr Levytskyy
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 9-25; doi:10.18290/kip2091-1

Abstract:
Formacja powołań jako podstawa instytucji kapłaństwa Artykuł analizuje proces formacji powołań jako podstawy kapłaństwa. W artykule zostały przedstawione podstawowe zasady powołania do kapłaństwa. Nacisk kładziony jest na formację kandydatów do kapłaństwa w kontekście decyzji synodów i soborów, a także aprobaty biskupów lokalnych. Podkreśla się potrzebę zapewnienia odpowiedniej edukacji formacyjnej przyszłym duchownym poprzez połączenie nauczania i wychowania w seminarium duchownym. Osobnym zagadnieniem jest proces formowania przyszłego duchowieństwa poprzez wychowanie w rodzinie i formowanie ich w środowisku rówieśników.
Tomasz Sobecki
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 171-181; doi:10.18290/kip2091-10

Abstract:
Więzienie stanowi dla osób odbywających w nim karę źródło cierpienia, naraża na utratę indywidualności, pozbawia możliwości bycia sobą, ogranicza praktycznie we wszystkich istotnych aspektach codziennego bytowania. Czas pobytu w nim jest skrupulatnie liczony przez skazanych. Jednakże czas uwięzienia nie musi z konieczności być czasem straconym. Ten czas według nauczania Jana Pawła II należy do Boga i tak go trzeba przeżywać. To czas, który może zrodzić nową wizję życia, spowodować zbawienną przemianę charakteru, a dla niektórych może stać się okazją do odkrycia prawdziwego oblicza Boga. Uwięzienie może zatem nabrać głębszego sensu i służyć odnowie człowieka.
Judyta Agnieszka Dworas-Kulik, Khrystyna Moriak-Protopopowa
Published: 28 September 2020
Kościół i Prawo, Volume 9, pp 193-206; doi:10.18290/kip2091-12

Abstract:
Celem artykułu jest analiza projektu prawa małżeńskiego Karola Lutostańskiego z 1929 r. przeprowadzona w ujęciu porównawczym z rozwiązaniami prawnymi obowiązującymi w Rosji Radzieckiej. Zasadność uwzględnienia komparatystyki uzasadnia powoływanie się przez obóz konserwatywny II Rzeczypospolitej na zbieżność treści i założeń projektu Lutostańskiego z bolszewickim ustawodawstwem małżeńskim. Stanowisko takie bezpośrednio stało się przyczyną tego, że projekt nie uzyskał mocy obowiązującej. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na istnienie istotnych rozbieżności tak w samych założeniach proponowanej regulacji, jak i w zredagowanych w niej przepisach kształtujących model małżeństwa i rodziny, a w konsekwencji państwa. W odróżnieniu od prawa obowiązującego w Rosji, polski projekt w zamierzeniu faktycznie chronił instytucje małżeństwa i rodziny.
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 31-48; doi:10.18290/kip.2019.8.2-2

Abstract:
Prawo dziecka do wychowania stanowi szczególną troskę Kościoła. Wskazuje na to chociażby liczba kanonów odnoszących się do dzieci. Dziecko jest podmiotem wychowania. Posiada niezbywalne prawo do wychowania z uwagi na przyrodzoną godność. Rodzice, ponieważ dali dzieciom życie, mają najcięższy obowiązek jego wychowania. W małżeństwach mieszanych należy uświadamiać nupturientów o zobowiązaniach w zakresie katolickiego wychowania potomstwa. Rodzice powinni wprowadzić dzieci w życie sakramentalne. Religijność rodziców przekłada się na późniejszy rozwój dziecka oraz jego funkcjonowanie w społeczeństwie. Prawo dziecka do wychowania zabezpieczają instytucje, których zadaniem jest wspieranie rodziców i wzmocnienie ochrony prawnej w tym zakresie. Rodzice nie powinni swoich obowiązków względem potomstwa przerzucać na instytucje i inne wspólnoty. Jest oczywiste, że ustawodawca prawo dziecka uważa za rzecz na tyle naturalną, że zrezygnował z uregulowania tego zagadnienia w formie przepisu.
Łukasz Borzęcki
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 73-85; doi:10.18290/kip.2019.8.2-4

Abstract:
Prawo do kształcenia członków instytutów zakonnych gwarantuje zarówno ustawodawstwo Rzeczypospolitej Polskiej, jak też prawo kanoniczne Kościoła katolickiego. Potrzeba kształcenia tkwi w człowieku jako osobie i prowadzi do integracji tożsamościowej osoby. Dzięki temu profesi i duchowni mogą służyć Bogu i Kościołowi jako pełniący konkretny charyzmat własny dla każdego instytutu. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r., obficie czerpiąc z dokumentów Soboru Watykańskiego II, nakazuje rozszerzenie formacji duchowej, apostolskiej, doktrynalnej i pastoralnej na wszystkich konsekrowanych, gdyż dotąd tak szerokie kształtowanie zarezerwowane było głównie duchownym i zakonnikom tzw. „pierwszego chóru”. Wielkie znaczenie dla kształtowania się duchownych ma obecnie nowe Ratio fundamentalis institutionis sacerdotalis z 2016 r. pt. Dar Powołania do Kapłaństwa. Na jego podstawie konferencje biskupów oraz kleryckie instytuty zakonne wypracują własne szczegółowe normy formacji kapłańskiej. Nacisk położony w nim został na wymiar duchowy, ludzki i braterski, apostolski, kulturowy i zawodowy oraz wymiar charyzmatu spajający wymienione wcześniej płaszczyzny rozwoju i kształcenia kandydatów do kapłaństwa.
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 9-29; doi:10.18290/kip.2019.8.2-1

Abstract:
Kościół katolicki jest organiczną wspólnotą wszystkich wiernych chrześcijan z woli Jezusa Chrystusa. W tej organicznej wspólnocie każdy wierzący ma swoje miejsce i funkcje. Funkcje wiernych występują jako indywidualne i kolegialne, i są ściśle ze sobą połączone. Indywidualną funkcją w Kościele jest urząd papieża. Tak jak Apostoł Piotr został wybrany przez samego Chrystusa na pierwszego wśród Apostołów, tak i dziś papież jest głową Kolegium Biskupów. Papież, Biskup Rzymu, jest pierwszym następcą Apostoła Piotra, głową Kolegium Biskupów, zastępcą Chrystusa na ziemi i pasterzem całego Kościoła. Na mocy swego urzędu ma w Kościele najwyższą, pełną, bezpośrednią, powszechną i zwyczajną władzę, którą może swobodnie wykonywać. Jego władza jest najwyższą władzą rządzenia i obejmuje władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 119-129; doi:10.18290/kip.2019.8.2-7

Abstract:
Przymierze między mężczyzną a kobietą nie jest jedynie przedmiotem układu prawnego lub jakiegoś kontraktu. W Kościele katolickim zostało bowiem podniesione do godności sakramentu. Nauka Kościoła jest więc jednoznaczna: małżeństwo pochodzi z ustanowienia Bożego. Dlatego też określane jest ono mianem przymierza, w miejsce dawnego określenia umowa. Ze względu na to, że jest sakramentem, którego udzielaniu towarzyszy odpowiednia forma zewnętrzna – wymaga obrzędu liturgicznego. Dlatego też ustawodawca kościelny sformułował zasadę dotyczącą formy zawierania małżeństwa. Opierając się na badaniach socjologiczno-pastoralnych autora, ukazana została strona praktyczna zawarcia małżeństwa w diecezji Wiłkawiszskiej na Litwie po odzyskaniu niepodległości od 1991 r. do 2012 r., a także zmiany zachodzące w latach późniejszych.
Maciej Andrzejewski
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 105-118; doi:10.18290/kip.2019.8.2-6

Abstract:
W artykule ukazane zostało znaczenie zasad: salus animarum, prawdy oraz kontradyktoryjności dla procesu o nieważność małżeństwa. Z przeprowadzonej analizy wynika, iż zasada salus animarum określa nadprzyrodzony cel prawa kanonicznego, dlatego wszystkie zasady procesu o nieważność muszą być jej podporządkowane. Zasada prawdy jest kluczową zasadą procesu o nieważność małżeństwa, do poszukiwania której zobowiązani są wszyscy uczestnicy iudicium. Sposobem zaś ukazania prawdy o małżeństwie jest oparcie procesu na wartościach wynikających z zasady kontradyktoryjności.
Małgorzata Szemiel
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 143-154; doi:10.18290/kip.2019.8.2-9

Abstract:
Nierzadko można spotkać się z formalistycznym podejściem wobec przygotowania do małżeństwa. Obecne pokolenie domaga się szybkiego załatwiania spraw i omijania zbędnych formalności. Dlatego też podobne postawy ujawniają się podczas formacji przedmałżeńskiej. Zarówno nupturienci, jak i duszpasterze często kurs przedmałżeński, czynności administracyjne, czy spisanie protokołu traktują jak przykry, lecz konieczny obowiązek. Natomiast spotkanie nupturientów z proboszczem parafii powinno stanowić okazję do dialogu, katechezy i rozmowy. Zadaniem duszpasterza podczas wizyty w kancelarii jest nie tylko zbadanie, czy narzeczeni pragną zawrzeć ważny związek małżeński, lecz także doprowadzenie do owocnego zawarcia małżeństwa sakramentalnego. Badanie przedślubne powinno mieć charakter prawny i duszpasterski, stanowić okazję do sprawdzenia nupturientów, jak i poznania ich motywów oraz pogłębienia czy skorygowania posiadanej przez nich wiedzy o małżeństwie sakramentalnym.
Jarosław Krzewicki
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 189-202; doi:10.18290/kip.2019.8.2-12

Abstract:
Ochrona osób starszych wynika z ich kondycji biologicznej generującej szeroką gamę ograniczeń. Godność osoby ludzkiej oraz oparty na niej szereg praw podmiotowych domaga się wprowadzenia prawnych zabezpieczeń. Powinny one nie tylko zagwarantować ludziom starszym dostęp do dóbr i usług, ale też pozytywnie wpłynąć na rozumienie moralnych zobowiązań względem nich, czyli na kształtowanie się moralno‑społecznych postaw. Właściwie skonstruowane prawo jest nośnikiem treści zawartej w normach moralnych. Za jego pośrednictwem utrwalane zostają prosenioralne zachowania. Ma to szczególne znaczenie nie tylko z tytułu sprawiedliwości, jaka należy się ludziom starszym, ale przyczynia się do właściwego zagospodarowania potencjału, jakim pod względem materialnym, duchowym i społecznym dysponują ludzie starsi.
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 87-103; doi:10.18290/kip.2019.8.2-5

Abstract:
Problematyka podjęta w artykule dotyczy sakramentu święceń, a ściśle przygotowania do święceń według wymogów Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. i nowego Ratio fundamentalis institutionis sacerdotalis, które zostało wydane w 2016 r. W pierwszej części artykułu zaprezentowano kanony odnoszące się do wymogów ważności święceń oraz ich godziwości. Druga część jest prezentacją norm zawartych w Ratio fundamentalis. W artykule przytoczono także inne, obowiązujące normy prawa, które są przejawem troski Kościoła o właściwą formację przyszłych kapłanów.
Oleksandr Bilash , Liliia Dorofeieva
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 155-169; doi:10.18290/kip.2019.8.2-10

Abstract:
Regulacje organizacyjne i prawne oraz praktyka działalności służby celnej Ukrainy w przywróceniu dóbr kościelnych Celem artykułu jest analiza obecnego stanu prawnego uregulowania kwestii związanych z ochroną dziedzictwa kulturowego i przemieszczeniem wartości kulturowych przez granice, określenie roli i miejsca organów celnych Ukrainy we wdrażaniu środków służących przywróceniu dóbr kościelnych. W artykule określono międzynarodowe standardy w dziedzinie ochrony zabytków kulturowych i dziedzictwa narodów świata oraz porównano stanu wsparcia regulacyjno-prawnego w tym obszarze w ustawodawstwie Ukrainy. Wyjaśniono procedurę i warunki wywozu – w tym czasowe – wartości kulturowych z terytorium Ukrainy. Poddano analizie porównawczej terminologię zawartą w międzynarodowych i krajowych źródłach prawa w przedmiotowej tematyce.
Bartosz Trojanowski
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 49-71; doi:10.18290/kip.2019.8.2-3

Abstract:
Prowadzenie ksiąg metrykalnych stanowi niezwykle istotną część pracy kancelaryjnej proboszcza i jego współpracowników. Jest to związane z możliwością potwierdzenia statusu kanonicznego każdego wiernego, który przyjmował sakramenty w danej parafii oraz dokonywał istotnych aktów, które wpłynęły na jego sytuację kanoniczną. Dlatego prowadzenie ksiąg metrykalnych powinno być zawsze rzetelne, staranne i z zachowaniem przepisów prawa. W świetle obowiązujących przepisów o ochronie danych osobowych w Kościele katolickim w Polsce należy również uwzględnić podstawowe prawa przysługujące wiernym co do prowadzenia ksiąg metrykalnych. Jednak z różnych względów zapisy zawarte w księgach metrykalnych różnią się często ze stanem faktycznym, dlatego niezbędne jest dokonywanie zmian metrykalnych, które mogą odbyć się za zgodą kompetentnej władzy kościelnej. W tej materii pojawiają się niektóre kwestie problematyczne, które wymagają szczególnej uwagi i znajomości procedur przewidzianych prawem ze strony odpowiedzialnych za prowadzenie kancelarii parafialnej. Wśród tych kwestii należy wymienić sprawy: apostazji, przysposobienia dziecka, transseksualizmu i obojnactwa, zasady zgodności z dokumentami cywilnymi, która jednak może dopuszczać wyjątki. Troska o właściwe prowadzenie ksiąg metrykalnych i realizacja obowiązku dokonywania zmian metrykalnych na wniosek zainteresowanego i zgodnie z prawem jest troską o właściwe przetwarzanie danych osobowych przechowywanych w księgach metrykalnych. Naruszenie praw dotyczące ochrony danych osobowych związane jest z możliwością otrzymania sankcji kościelnych wynikających z przepisów prawa powszechnego, jak i prawa partykularnego.
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 131-142; doi:10.18290/kip.2019.8.2-8

Abstract:
W motu proprio Mitis Iudex Dominus Iesus została uregulowana instytucja dochodzenia przedprocesowego. Mimo, iż instytucja ta była znana już w instrukcji procesowej Dignitas connubii, to wymagała dokładniejszego uregulowania. Jej celem jest pomoc małżonkom w poznaniu prawdy o ich małżeństwie. Zagadnienie konsultacji przedprocesowej jest ważne, ponieważ jego właściwe przeprowadzenie będzie miało znaczenie dla ewentualnego rozpoczęcia procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Ustanowienie instytucji badania przedprocesowego jest przede wszystkim wyrazem troski o małżonków, którzy żyją w separacji lub rozwiedli się i mają wątpliwość co do ważności sakramentalnego małżeństwa.
Maciej Kołodziejski
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 171-188; doi:10.18290/kip.2019.8.2-11

Abstract:
W rozważaniach dotyczących eklezjologii Kościoła z punktu widzenia kanonistycznego, ale i również teologicznego, wydaje się słusznym stwierdzić, iż w sposób pełny nie da się wyczerpać definicji Kościoła, ponieważ właśnie w aspekcie niewidzialnym pozostanie on nieuchwytny w ramach badań czysto empirycznych. Dlatego słusznie stwierdzają polscy kanoniści, że prawo kanoniczne powinno badać z własnego punktu widzenia ten porządek, a kanonistyka nie powinna określać się przez relacje do innych nauk, lecz poszukiwać własnych metod prowadzących do celu. Kanoniści stawiali sobie pytanie, w jaki sposób dyrektywy wydawane przez prawodawcę, który kieruje społecznością, mają się do własnego i podstawowego celu Kościoła – zbawienia dusz. Dary chrztu i predyspozycje naturalne mają nadawać dynamizm całej wspólnocie. Wydaje się również słusznym zarzut stawiamy obecnemu Kodeksowi, jakoby prawa wiernych zostały w nim zawarte nieco defensywnie. Rozróżnienie pomiędzy pierwszorzędnym celem prawa regulującym życie społeczne, jak i ostatecznym, czyli zbawieniem, dało odpowiedź. Prawo umożliwia osiągnięcie zbawienia właśnie przez własny porządek, który pośrednio służy temu celowi i ostatecznie ukierunkowuje na cel ostateczny.
Published: 15 April 2020
Kościół i Prawo; doi:10.18290/kip

Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 135-156; doi:10.18290/kip.2019.8.1-9

Abstract:
Unieważnienie małżeństwa oraz stwierdzenie nieważności małżeństwa są instytucjami prawa w dwóch odrębnych porządkach prawnych, które u swych podstaw mają podobne założenia. Celem obu procesów jest wykazanie, czy dane małżeństwo jest ważnie zawarte. W zakresie podobieństw analogię można wykazać odnośnie do przesłanek do wniesienia powództwa o unieważnienie małżeństwa lub skargi powodowej o stwierdzenie nieważności małżeństwa, legitymacji procesowej, terminu na wniesienie powództwa lub skargi powodowej oraz w zakresie skutków wyroku unieważniającego małżeństwo lub stwierdzającego nieważność małżeństwa. W zakresie dwóch pierwszych przesłanek do wszczęcia procesu należy wyszczególnić: przeszkody małżeńskie oraz wady oświadczenia woli. W zakresie przeszkód małżeńskich ustawodawca kościelny wykazuje szerszy katalog przeszkód, podobnie w zakresie wad oświadczeń woli. Trzecia kategoria przesłanek jest w dwóch procesach odrębna. W prawie cywilnym jest to wadliwe pełnomocnictwo, w prawie kanonicznym – brak formy kanonicznej. Należy jednak wskazać, iż pomimo tych rozbieżności treść przesłanek jest w wielu miejscach analogiczna, jedynie inaczej usystematyzowana przez ustawodawcę. Precyzyjne określenie różnic jest istotne, ponieważ pomaga usystematyzować nabytą wiedzę oraz precyzyjnie wskazywać cechy charakterystyczne dwóch odrębnych procesów, które błędnie uważane są za tożsame.
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 101-123; doi:10.18290/kip.2019.8.1-7

Abstract:
W niniejszym artykule, wychodząc od pojęcia przestępstwa, rozwinięto zagadnienie bezpośredniego lub pośredniego naruszenia tajemnicy sakramentalnej, o czym mowa w kan. 1388 § 1 KPK/83. Omówione również zostało przestępstwo polegające na nagrywaniu za pomocą jakichkolwiek urządzeń technicznych albo na rozpowszechnianiu w złych zamiarach w środkach społecznego przekazu tego, co zostało powiedziane przez spowiednika lub penitenta w spowiedzi sakramentalnej, prawdziwej lub fałszywej.
Agnieszka Smoluchowska
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 187-202; doi:10.18290/kip.2019.8.1-12

Abstract:
Ustawodawca kościelny w kan. 1326 § 1 i 2 KPK/83 zawarł okoliczności, które wprawdzie fakultatywnie, ale jednak mogą skutkować surowszym ukaraniem przestępcy. Uregulowania, przewidujące obostrzenie wymiaru kary przewidział również ustawodawca świecki w art. 64 § 1 i 2, art. 65 § 1, art. 57a § 1 i 2 oraz art. 91 § 1, 2 i 3 Kodeksu karnego. Systemy te nie funkcjonują jednak w próżni. Odnoszą się do konkretnych podmiotów, które są jednocześnie wiernymi Kościoła katolickiego i obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej. Niniejszy artykuł ma na celu scharakteryzowanie instytucji obostrzających wymiar kary oraz wskazanie podobieństw i różnic pomiędzy tymi systemami. Prawo kanoniczne i świeckie zawierają systematyczne uregulowania podobne dla nich obu (jak ma to miejsce w przypadku recydywy), jak i je różniące, których jest więcej. Głównym powodem takiego stanu rzeczy jest to, że prawo karne jest prawem o wysokim stopniu abstrakcji, bowiem jest skierowane do wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, a także osób przebywających na jej terenie. Jego celem jest ukaranie sprawcy w sposób zgodny z oczekiwaniami społeczeństwa oraz prewencja generalna i ogólna. W przypadku prawa kanonicznego odnosi się ono do konkretnych podmiotów będących wiernymi Kościoła katolickiego. Ponadto kieruje się ono zasadą miłosierdzia kościelnego wymiaru kary zawartą w kan. 1349 KPK/83.
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 29-50; doi:10.18290/kip.2019.8.1-3

Abstract:
Katolickie wydziały teologiczne na obecnym terytorium Republiki Czeskiej były aktem normatywnym w 1950 r. jednostronnie wydzielone z grona uniwersytetów, na których funkcjonowały często od ich historycznych początków. Jedynym oficjalnym wydziałem teologicznym do 1990 r. był Wydział Teologiczny Cyryla i Metodego w Pradze z siedzibą w Litomerice (którego oddział był częściowo zlokalizowany w Ołomuńcu w latach 1968-1974 jako miejsce pracy tego wydziału). Do grona uniwersytetów był możliwy powrót dopiero w 1990 r. po tzw. aksamitnej rewolucji. Od tego czasu ma miejsce stopniowe budowanie wydziałów teologicznych i poszukiwanie ich specyficznego miejsca w czeskim społeczeństwie. Artykuł podsumowuje proces ich wydzielenia i powrotu w perspektywie historii i prawa kanonicznego. Utworzenie wydziałów teologicznych ze strony Kościoła jest jednak w obecnym systemie prawnym Republiki Czeskiej ponownie jednym z wielu przejawów autonomii kościołów i związków wyznaniowych gwarantowanych przez prawo.
Mirosław Sitarz
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 85-99; doi:10.18290/kip.2019.8.1-6

Abstract:
Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego z 1983 r. dzieckiem nazywa się małoletniego przed ukończeniem siódmego roku życia i uważane jest za nieposiadające używania rozumu. Uprawnienia przysługujące dziecku mają podstawę zarówno w naturalnej osobowości prawnej, jak i w kościelnej osobowości prawnej. Ustawodawca w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r. reguluje m.in. następujące prawa dziecka: prawo do życia, prawo do sakramentów, prawo do wychowania.
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 51-59; doi:10.18290/kip.2019.8.1-4

Abstract:
Wychowanie dziecka stanowiło przedmiot licznych wypowiedzi Stefana Kardynała Wyszyńskiego. W związku z tym wyodrębniał trzy zasadnicze społeczności mające nie tylko prawa, ale przede wszystkim określone obowiązki w zakresie wychowania dziecka, tj. rodzinę i państwo – jako społeczności w porządku naturalnym oraz Kościół, czyli społeczność w porządku nadprzyrodzonym. Społeczności te nazywał „władzami wychowawczymi” i podkreślał konieczność ich wzajemnego współdziałania w służbie każdego człowieka.
Mirosław Sitarz
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 5-5; doi:10.18290/kip.2019.8.1-1

Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 203-218; doi:10.18290/kip.2019.8.1-13

Abstract:
Przestępstwo obrazy uczuć religijnych sięga swoimi korzeniami przestępstwa bluźnierstwa przeciwko Bogu, wobec tego religijne podłoże tego przepisu jest niezaprzeczalne. Mając powyższe na względzie, należy odrzucić zarzut jakoby przestępstwo to było wyrazem świeckości państwa, a z religią, w szczególności chrześcijańską, nie miało nic wspólnego. Polska nie jest państwem wyznaniowym, aczkolwiek w stosunkach z religią znajduje się w relacji separacji skoordynowanej, czego znamienitym przykładem jest umieszczenie art. 196 w Kodeksie karnym.
Artur Katolo
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 219-230; doi:10.18290/kip.2019.8.1-14

Abstract:
Etymologia terminów kanoniczno-prawniczych, medycznych i teologicznych w Edict of the General Vicar of the Catania Diocese Concerning the Caesarean Section and Bridal Blessing autorstwa Vincenzo Maria Paterno’ Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie etymologii terminów kanoniczno-prawniczych, medycznych i teologicznych występujących w dekrecie Wikariusza Generalnego z 1742 r., zatytułowanego Editto del Vicario Generale della Diocesi di Catania Intorno al Parto Cesareo, e Benedizione Nuziale. Wyżej wspomniany edykt został napisany w XVIII-wiecznym języku włoskim. Tłumaczenia na język angielski dokonano na podstawie oryginalnej pisowni dokumentu.
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 249-270; doi:10.18290/kip.2019.8.1-16

Abstract:
Przedmiotem niniejszej analizy jest proces reform w zakresie organizacji Kościoła rzymskokatolickiego we Francji, jakie przeprowadzono w pierwszym okresie Rewolucji, kiedy to Zgromadzenie Narodowe podjęło się próby etatyzacji Kościoła. W okresie tym nie występują jeszcze oznaki jawnej dechrystianizacji i ateizacji. Reformy parlamentarne dotyczą spraw organizacyjnych, majątkowych i osobowych Kościoła, których zwieńczeniem było uchwalenie konstytucji cywilnej duchowieństwa w dniu 12 lipca 1790 r., co pociągnęło jednakże za sobą wzrost niezadowolenia duchowieństwa, które popierało do tego czasu dotychczasowe przemiany, oraz doprowadziło do rozłamu i podziału wewnątrz łona organizacji kościelnej. Ustawodawstwo w sprawach kościelnych spotkało się z potępieniem ze strony papieża Piusa VI i spowodowało wzrost nastrojów antyrewolucyjnych szczególnie na prowincji. W trakcie analizy autor nieraz korzysta dla celów poznawczych z metody porównawczej, przywołując rozwiązania w zakresie stosunków wyznaniowych wprowadzone w kolejnych latach Rewolucji i rządów Napoleona, które modyfikowały omówione rozwiązania będące właściwym przedmiotem badań.
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 231-247; doi:10.18290/kip.2019.8.1-15

Abstract:
Wpływ konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską z 1925 r. na Eparchię Stanisławowską Po upadku państw centralnych władze ukraińska i polska próbowały przywrócić własne państwo. Próby te były zasadniczo komplikowane przez sytuację etniczno-polityczną w Galicji, zwłaszcza po decyzji Ententy z 15 marca 1923 r. o połączeniu Galicji Wschodniej z Polską. Dla ukraińskiego Kościoła greckokatolickiego (UKGK) rozpoczęła się kolejna szansa i wyzwanie – współpraca z nowym rządem i rzeczywistością. Taka zmiana geopolityczna spowodowała pewnego rodzaju nihilizm prawny w stosunku do relacji państwa i kościoła, które okazało się selektywną sprawiedliwością. Te stosunki prawne powinien był rozstrzygać konkordat między Stolicą Apostolską a państwem polskim. Głównymi warunkami wstępnymi przygotowania konkordatu ze strony ukraińskiego Kościoła greckokatolickiego były niepewność prawna, napięte trudności finansowe i gospodarcze oraz kwestie społeczno-polityczne w społeczeństwie. Kościół obrządku bizantyjskiego w tym procesie przygotowawczym był prowadzony przez metropolitę Szeptyckiego, który przemawiał w imieniu swoich biskupów ze Stanisławowa i Przemyśla oraz ich wiernych. Ważne dla UKGK było wyjaśnienie kwestii własności kościelnej, wyborów biskupów, świadectwa chrztu, edukacji i struktur kościelnych. Umowa, podpisana 10 lutego 1925 r., zobowiązała do złożenia przysięgi wierności wszystkich biskupów UKGK, w tym biskupa Grzegorza Chomyszyna (1867-1945), prezydentowi polskiemu i zobowiązała do lojalności wobec państwa.
Wiesław Bar
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 9-28; doi:10.18290/kip.2019.8.1-2

Abstract:
Reforma szkolnictwa wyższego w Polsce (2018) dotyka również prawa kanonicznego (poczynając od klasyfikacji dyscyplin). Równolegle do rządowej reformy, postępuje dostosowanie tych studiów do norm konstytucji apostolskiej Veritatis gaudium o uniwersytetach i wydziałach kościelnych papieża Franciszka (8.12.2017). Po kwestii „czego jak nauczać” (cz. I), ukazana została panorama miejsc i poziomów kształcenia (cz. II). Przybliżywszy nauczanie prawa kanonicznego, w świetle Soboru Watykańskiego, w tym podstawowe zasady obowiązującej regulacji, odwołując się do doświadczeń, Autor uważa, że nie można spodziewać się zadawalających efektów, jeśli reformę w zakresie prawa kanonicznego wprowadzać się będzie administracyjnie, z pominięciem właściwych rad naukowych instytutów czy wydziałów. Po wskazaniu „gdzie można studiować”, w Zakończeniu stwierdza, że „decydujący wpływ na przyszłość prawa kanonicznego na uczelniach jako dyscypliny miały i mieć będą rozwiązania przyjmowane przez poszczególne podmioty prowadzące studia”, także w obszarze opłat i dostępności studiów dla obcokrajowców.
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 169-186; doi:10.18290/kip.2019.8.1-11

Abstract:
Do znaczących zmian wprowadzonych przez motu proprio Mitis Iudex Dominus Iesus Franciszka, stanowiących zupełne novum w stosunku do obowiązującego do niedawna ustawodawstwa, jest ustanowienie processus matrimonialis brevior coram Episcopo. Jest to szczególny rodzaj postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa, który może mieć zastosowanie w przypadkach, w których prośba została zgłoszona przez obojga małżonków lub przez jednego z nich za zgodą drugiego i jest poparta szczególnie oczywistymi argumentami. Poza szybkością i uproszczeniem procedury, proces ten wyraża szczególną troskę i czujność biskupa diecezjalnego w stosunku do swoich wiernych zatroskanych o swój status małżeński. Proces skrócony przed biskupem, jakkolwiek stanowi znaczące novum w stosunku do ustawodawstwa obowiązującego w 2015 r., to jednak ma swoje głębokie zakorzenienie w tradycji kanonicznej, sięgającej pierwszych stuleci chrześcijaństwa. Autor ukazuje najpierw starożytną instytucję episcopalis audientia, wprowadzoną po edykcie cesarza Konstantyna, podtrzymywaną przez ustawodawstwo imperialne, następnie omawia władzę sądowniczą biskupa w okresie średniowiecza (wykazując, że ewolucja systemu wymiaru sprawiedliwości, w wyniku której powstał urząd oficjała, nie wykluczała w żaden sposób osobistego wykonywania jurysdykcji przez biskupa), wreszcie przedstawia biskupa jako sędziego w okresie od Soboru Trydenckiego do KPK/83. Nadzwyczajny charakter procesu skróconego przed biskupem oznacza z jednej strony daleko idące uproszczenie procedury, z drugiej zaś wskazuje na centralną rolę biskupa w posłudze sądowniczej, którą wykonuje jako najwyższy sędzia w swoim Kościele partykularnym. Proces małżeński skrócony przed biskupem jest więc bardziej powrotem do starożytności niż absolutnym novum. Znacząca jest m.in. analogia zachodząca między starożytną instytucją episcopalis audientia i processus brevior. Franciszek nie chciał jedynie przybliżenia do procedur już istniejących innego sposobu wykonywania potestas iudicandi (w przypadku oczywistej nieważności małżeństwa), lecz przede wszystkim miał na uwadze przywrócenie bardziej autentycznego i głębszego znaczenia misji biskupa diecezjalnego.
Rafał Kaniecki
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 125-134; doi:10.18290/kip.2019.8.1-8

Abstract:
Obowiązek powstrzymania się od prac według kan. 1247 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku Artykuł dokonuje analizy obowiązku powstrzymania się od prac, bazując na Piśmie Świętym, tradycji kanonicznej, poprzednim i aktualnym prawodawstwie dotyczącym analizowanego zagadnienia, które składają się z dokumentów soborów powszechnych, papieży, różnych komisji Stolicy Apostolskiej, jak również opinii ekspertów teologii moralnej i prawa kanonicznego. Pierwszy rozdział opisuje pochodzenie i rozwój obowiązku, poczynając od trzeciego przykazania Dekalogu i postępowania pierwszych chrześcijan. Należy zauważyć, iż pierwsze prawo cywilne w tej materii zostało wprowadzone przez Konstantyna 1 marca 321 r., a dopiero później przyjęte przez władze kościelne. Zarówno sobory, jak i papieże przypominali chrześcijanom o znaczeniu powstrzymania się od prac w niedziele i święta nakazane. Drugi rozdział dokonuje analizy prawodawstwa poprzedniego Kodeksu w tej dziedzinie. Kan. 1248 KPK/17 był bardzo precyzyjny, ponieważ wyliczał czynności, od których należało się powstrzymać. Chociaż taki sposób prezentowania obowiązku był jasny, to jednak stracił wymiar teologiczny i eklezjalny. Trzeci rozdział opisuje aktualne prawodawstwo dotyczące obowiązku, zaczynając od Soboru Watykańskiego II, analizując dokumenty Papieskiej Komisji ds. Rewizji Kodeksu, aby móc interpretować w ich świetle kan. 1247 KPK/83. Rozdział uwzględnia także różne dokumenty Stolicy Apostolskiej opublikowane po promulgacji obecnego Kodeksu.
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 157-168; doi:10.18290/kip.2019.8.1-10

Abstract:
W prezentowanym opracowaniu przedmiotem uwagi autora stał się problem specyficznego statusu związków cywilnych zawieranych przez katolików z pominięciem formy kanonicznej w kanonicznym porządku prawnym. W rozwiązaniach systemowych bowiem, gdy idzie o dochodzenie stanu wolnego postrzegane są one w kategoriach matrimonium inexistens, z drugiej zaś nie wyklucza się możliwości uważnienia w zawiązku takich związków. Wydaje się, iż funkcjonujące rozwiązania o charakterze dychotomicznym zostały wprowadzone pod wpływem konkretnych uwarunkowań, w których egzystował Kościół jeszcze pod rządami Kodeksu pio-benedyktyńskiego. Według autora zadecydowały o tym zarówno względy doktrynalne (postrzeganie związku cywilnego w kategoriach niewłaściwego małżeństwa) oraz względy praktyczne, że niektórzy katolicy żyjący w takich związkach pragnęli zalegalizować je przed obliczem Kościoła.
Jerin Scaria
Published: 4 October 2019
Kościół i Prawo, Volume 8, pp 61-83; doi:10.18290/kip.2019.8.1-5

Abstract:
Analiza prawno-porównawcza wiernego świeckiego w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku i Kodeksie Kanonów Kościołów Wschodnich ze szczególnym odniesieniem do prawa partykularnego Kościoła Syro-Malabaryjskiego W obecnym kontekście Kościoła powszechnego „jedyne Corpus Iuris Canonici” staje się konkretną rzeczywistością. Kościół oddycha dwoma płucami, wschodnim i zachodnim. Kanony Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich uzupełniają Kodeks Kościoła łacińskiego, gdy kanon, który odnosi się do Kościoła sui iuris, ale z kontekstu jasno wynika, że przedmiotowa kwestia dotyczy relacji z Kościołem łacińskim.
Mirosław Sitarz
Published: 1 January 2018
Kościół i Prawo, Volume 7, pp 5-5; doi:10.18290/kip.2018.7.1-1

Page of 4
Articles per Page
by
Show export options
  Select all
Back to Top Top