Refine Search

New Search

Results in Journal Roczniki Nauk Prawnych: 332

(searched for: journal_id:(2362891))
Page of 7
Articles per Page
by
Show export options
  Select all
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 21-31; doi:10.18290/rnp20301-2

Abstract:
Zjawisko prawnych przeszczepów w prawie polskim jest coraz częstszym przykładem jego zastosowania. Przeszczepy prawne można odnotować w prawie administracyjnym, w szczególności w materialnym prawie administracyjnym. Analizując jednak działalność legislacyjną ustawodawcy w ciągu ostatniej dekady widzimy, że coraz częściej zmierza on w kierunku stosowania legalnych przeszczepów – nie zawsze jednak zasadnie.
Tomasz Jakubiak
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 191-207; doi:10.18290/rnp20301-11

Abstract:
Kryteria określone w kan. 874 § 1, 1º-2º Kodeksu Prawa Kanonicznego a ważność przyjęcia munus chrzestnego Wśród warunków jakie najwyższy ustawodawca przepisuje w kan. 874 § 1, 1º-2º KPK/83, jakie musi spełniać osoba przed dopuszczeniem do munus chrzestnego są między innymi: 1) wyznaczenie przez przyjmującego chrzest albo przez jego rodziców, albo przez tego, kto ich zastępuje, a gdy tych nie ma, przez proboszcza lub szafarza chrztu, 2) posiadanie wymaganych do tego kwalifikacji, 3) posiadanie intencji pełnienia zadania chrzestnego, 4) ukończenie szesnastu lat, chyba że biskup diecezjalny określił inny wiek albo proboszcz lub szafarz jest zdania, że słuszna przyczyna zaleca dopuszczenie wyjątku. Zarówno doktryna i dyscyplina Kościoła łacińskiego w sposób jednoznaczny nie określają, czy nieprzestrzeganie wymienionych wymagań wpływa na nieważność przyjęcia munus chrzestnego, czy też wyłącznie na niegodziwość. Biorąc pod uwagę ten brak, autor niniejszego artykułu postawił sobie za cel udzielenie odpowiedzi na tę wątpliwość.
Beata Kucia-Guściora
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 75-92; doi:10.18290/rnp20301-5

Abstract:
Artykuł został poświęcony kompetencjom Ministra Finansów w zakresie zaciągania zobowiązań finansowych w imieniu Skarbu Państwa, poprzez zaciąganie przez Skarb Państwa pożyczek i kredy- tów oraz udzielanie poręczeń i gwarancji. Merytoryczne rozważania są kontynuacją prezentowanej w części pierwszej artykułu problematyki zaciągania zobowiązań przez Skarb Państwa poprzez emisję lub wystawianie papierów wartościowych. Prezentowana płaszczyzna działalności Ministra Finansów wskazuje, iż Ministrowi Finansów pozostawiono dość duże pole elastyczności zarówno na poziomie wyboru, jak i negocjacji konkretnych pożyczek i kredytów. Ponadto organ ten odgrywa istotną rolę w procedurze udzielania poręczeń i gwarancji. Działania Ministra Finansów mają w dużej mierze charakter nadzorczy wobec państwowych osób prawnych, a także prewencyjny nawet wobec działań Rady Ministrów. Autorka nie tylko zaprezentowała poszczególne kompetencję uwidaczniające rolę Ministra Finansów, ale dokonując ich oceny podkreślała stworzenie pewnej przestrzeni autonomii w działaniu dla tego organu, mającej niekiedy znamiona dyskrecjonalizmu.
Jan Dohnalik
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 153-172; doi:10.18290/rnp20301-9

Abstract:
Studium dotyczy pojęcia wieku rozeznania, które pojawia się w dwóch przepisach obowiązującego Kodeksu Prawa Kanonicznego (kan. 891 oraz 989). To sformułowanie, występujące dzisiaj w dwóch łacińskich wersjach: aetas discretionis i ad annos discretionis, jest zakorzenione w średniowiecznym prawie kanonicznym. Zgodnie z zasadą interpretacyjną zawartą w kan. 6 § 2, w tym przypadku w celu wyjaśnienia znaczenia dzisiejszego ustawodawstwa należy sięgnąć do kanonicznej tradycji. W pierwszej części artykułu zostaje ukazane znaczenie wyrażenia aetas discretionis w świetle Konstytucji 21 Soboru Laterańskiego IV i średniowiecznych glosatorów. W drugiej części zostaje omówione zagadnienie wieku rozeznania w dekrecie Quam singulari oraz w Kodeksie pio-benedyktyńskim. W trzeciej części zostaje naszkicowana problematyka wieku bierzmowania od kan. 788 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 r. do kan. 891 obecnego Kodeksu, który nadal przewiduje jako najbardziej odpowiedni do przyjęcia tego sakramentu wiek rozeznania, chyba, że konferencja biskupów zdecyduje inaczej. Czwarta część koncentruje się na wieku rozeznania potrzebnym do spowiedzi według kan. 989, z odniesieniem do wieku pierwszej Komunii świętej. Dzięki przeprowadzonemu studium można lepiej zrozumieć pojęcie wieku rozeznania, obecnego także w obowiązujących normach dotyczących bierzmowania. Konsekwencją powinno być zastanowienie się nad naszymi duszpasterskimi programami dotyczącymi przyjmowania sakramentów wtajemniczenia. W tej refleksji nie powinno się tracić z oczu minimalnego wieku rozeznania obecnego w kanonach obowiązującego Kodeksu.
Tomasz Barszcz
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 7-20; doi:10.18290/rnp20301-1

Abstract:
Celem artykułu jest ukazanie specyficznych cech prawniczego argumentowania w oparciu o analogię. Jest on realizowany w odniesieniu do zaistniałego w obrocie prawnym sporu dotyczącego stosowania art. 745 k.p.c. do rozstrzygania o kosztach postępowania zabezpieczającego w sytuacji, gdy: a. powód zainicjował postępowanie zabezpieczające w oparciu o nakaz zapłaty wydany w po- stępowaniu nakazowym; b. zabezpieczenie powództwa zostało wykonane przez komornika sądowego; c. pozwany nie wniósł skutecznie zarzutów od nakazu zapłaty.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 93-118; doi:10.18290/rnp20301-6

Abstract:
Stan bezrobocia w Polsce okresu międzywojennego był jednym z największych problemów społeczno-gospodarczych z jakim musiał zmierzyć się każdorazowy rząd. Odbudowa państwa Polskiego, kryzysy ekonomiczne, tak wewnętrzne jak i światowe, odciskały swe piętno na rynku pracy. Państwo powołując już w roku 1919 państwowe urzędy pośrednictwa pracy, postanowiło w sposób władczy zaingerować w tę sferę polityki społecznej i pozytywnie wpłynąć na sytuację na rynku pracy. Przejęło na siebie tym samym odpowiedzialność za pomoc bezrobotnym. Dominowało przeświadczenie, że tylko należycie zorganizowane państwowe instytucje pośrednictwa pracy to najskuteczniejszy i bezpośredni środek walki z wysokim bezrobociem, które było stałym zjawiskiem ówczesnych czasów. Jednocześnie dopuszczono społeczne i prywatne przedsiębiorstwa pośrednictwa pracy, które miały uzupełnić instrumenty państwowego pośrednictwa pracy i pomocy bezrobotnym. Te jednak działały w oparciu o restrykcyjne zasady i w oparciu o ścisłą reglamentację, co do ilości osób mogących podjąć taką działalność. Jakkolwiek, nie można zaprzeczyć, że w ciągu 5 lat stworzono zwarty system pośrednictwa pracy, oparty na państwowych urzędach, wspomaganych przez system społecznego i zarobkowego pośrednictwa pracy. Jest to o tyle istotne, że nie było to zadanie łatwe, a oczekiwania społeczne, chyba nie mogły sprostać faktycznym możliwością ich działania.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 119-130; doi:10.18290/rnp20301-7

Abstract:
Zarówno, na gruncie prawa polskiego, jak i zagranicznych systemów prawnych występują wątpliwości odnośnie do zdatności arbitrażowej sporów z zakresu własności intelektualnej. W niniejszym artykule podjąłem próbę określenia zdatności arbitrażowej tych sporów na gruncie prawa polskiego. W tym celu posłużyłem się następującymi metodami: historyczną, dogmatyczną oraz prawnoporównawczą. Polskie rozwiązania w zakresie tematu artykułu zostały porównane z niemieckimi oraz amerykańskimi, co umożliwiło nie tylko charakterystykę zdatności arbitrażowej w polskim systemie prawnym, ale również postawienie postulatu de lege ferenda.
Agnieszka Franczak
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 33-48; doi:10.18290/rnp20301-3

Abstract:
Jednym ze źródeł praw podatnika jest Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Współcześnie znaczenie praw podatnika gwarantowanych na mocy Karty jest coraz większe w związku ze koordynowanymi w skali międzynarodowej działaniami administracji podatkowej poszczególnych państw mającymi na celu zwalczanie unikania opodatkowania czy też uchylania się od opodatkowania. Na straży przestrzegania praw podstawowych wynikających z Karty stoją sądy krajowe i unijne: w Polsce, w sprawach podatkowych – sądy administracyjne. Celem niniejszego artykułu jest ustalenie, jak w praktyce sądów administracyjnych przedstawia się stosowanie standardów ochrony praw podatnika zagwarantowanych przez Kartę Praw Podstawowych. Aby osiągnąć założony cel badawczy i zweryfikować postawione hipotezy, badaniem empirycznym objęto orzeczenia sądów administracyjnych w sprawach podatkowych z ostatnich pięciu lat.
Marta Greszata-Telusiewicz
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 173-189; doi:10.18290/rnp20301-10

Abstract:
Zasada salus animarum jako istota kontradyktoryjności w systemie prawa kanonicznego Zasada kontradyktoryjności jest warunkiem zaistnienia iudicium. Do powstania każdego proce- su, w tym również kanonicznego procesu o nieważność małżeństwa, potrzebne jest bowiem czyjeś twierdzenie wyrażające wolę realizacji swojego uprawnienia z jednoczesnym zaistnieniem twierdzenia przeciwnego, które również w swej treści wyraża wolę realizacji tego samego uprawnienia. W tym czasie, gdy te dwa sprzeczne ze sobą twierdzenia zaistnieją jednocześnie przed sędzią kościelnym, powstaje spór, który następnie może przekształcić się w iudicium. Taką wolę rozumienia procesu kanonicznego jako kontradyktoryjnego, wyraża również Papież Franciszek w MIDI, przypominając dotychczasowe unormowania i reformując jedynie te procedury, które tego wymagały zgodnie z duchem czasu. Wprowadzenie tych zmian ma na celu pozbycie się z treści iudicium jedynie tego, co się zdewaluowało, przy czym trzon kontradyktoryjności pozostaje niewzruszony. Papież Franciszek pisze w MIDI: „…troska o zbawienie dusz, która – zarówno dzisiaj, tak jak w przeszłości – pozostaje najwyższym celem instytucji, ustaw i prawa, skłania Biskupa Rzymu do przedstawienia biskupom niniejszego aktu reformy”. Takie właśnie uzasadnienie staje u podstaw reformy Franciszkowej procesu kanonicznego opartego na zasadach procesowych.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 131-152; doi:10.18290/rnp20301-8

Abstract:
Izolacja penitencjarna jest niewątpliwie anormalną sytuacją życiową dla osób jej doświadczających, powodując szereg doświadczeń traumatycznych i depresyjnych. Jej skutki są odczuwalne nie tylko dla samego skazanego, ale także dla jego rodziny i osób w najbliższym otoczeniu. Potrzeba porzucenia obecnego stylu życia ze wszystkimi tego konsekwencjami, a także separacja od bliskich, powoduje, że przetrzymywanie w warunkach jednostek penitencjarnych staje się szczególnie bolesną dolegliwością dla skazanych. Celem opracowania jest przedstawienie zakresu stosowania środków oddziaływania penitencjarnego na skazanych na przestrzeni ostatnich czternastu lat (2005-2018) w zestawieniu z ogólną liczbą skazanych i ukaranych. Na łamach kolejnych stron tekstu zostaną omówione poszczególne dane statystyczne publikowane w ramach corocznych raportów Służby Więziennej, co pozwoli na wskazanie zarówno działających, jak i niedziałających mechanizmów odpowiedzialnych za oddziaływanie na skazanych.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 30, pp 49-74; doi:10.18290/rnp20301-4

Abstract:
W dość długi już katalog umów zawieranych po Soborze Watykańskim II przez Stolicę Apostolską z państwami afrykańskimi wpisała się umowa ramowa (Accord-cadre) w sprawach wspólnego interesu (sur matières d’intérêt commun) zawarta 6 listopada 2012 r. z Republiką Burundi. Traktat ten, obejmujący preambułę, 22 artykuły oraz aneks, reguluje szeroki wachlarz spraw interesujących obydwie strony. Stanowi znaczący, jak się wydaje, instrument służący wzajemnemu, obustronnie wzbogacającemu dialogowi kultury z wiarą. Preambuła umowy, obejmująca siedem akapitów, wskazuje cel, przesłanki i okoliczności jej zawarcia. Uzgodnienia zawarte w Umowie ramowej, zawarte w poszczególnych artykułach, dotyczą następujących spraw: zasady ogólne, sprawowanie kultu Bożego, nominacje kościelne, przestępstwa duchownych i osób zakonnych oraz sekrety: spowiedzi i zawodowy, dobra materialne kościelnych osób prawnych oraz duchownych, budownictwo sakralne i kościelne, posługiwanie się przez Kościół środkami przekazu, małżeństwo, zrzeszanie się wiernych, prowadzenie przez Kościół placówek oświatowych i wychowawczych, prowadzenie przez Kościół instytucji dobroczynnych, udział finansowy Państwa w działalności Kościoła na rzecz narodu, opieka duszpasterska nad zaangażowanymi w siłach zbrojnych i bezpieczeństwa oraz nad przebywającymi w zakładach i instytutach zamkniętych, postanowienia końcowe. Należy mieć nadzieję, że umowa Stolicy Apostolskiej i Republiki Burundi, uchylając rozdźwięk między Kościołem a kulturą plemienną tego kraju, stanie się – w jakiejś mierze – skutecznym narzędziem inkulturacji na kontynencie afrykańskim.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 7-22; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-1

Abstract:
Problem jawności danych dawców komórek bądź zarodków jest tematem nabierającym większego znaczenia w praktyce prawniczej i doznaje aktualizacji przy orzeczeniach sądów podejmujących decyzje w tym zakresie, jak w przypadku sądu niemieckiego, potwierdzającego prawo osoby urodzonej z zastosowaniem metody in vitro poznania danych biologicznego ojca. Niniejsze opracowanie ma na celu zidentyfikowanie problemów prawnych wynikających głównie z unormowań zawartych w ustawie o leczeniu niepłodności oraz udzielenia odpowiedzi, czy dają one gwarancję zachowania anonimowości dawców.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 201-221; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-13

Abstract:
Artykuł został poświęcony problematyce związanej z konstrukcją prawną nagrody rocznej. Instytucja ta została uregulowana w art. 110 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Omówiono warunki formalne, których spełnienie uprawnia do nabycia tego prawa, a także wskazano podmioty uprawnione do przyznania nagrody rocznej. Skoncentrowano również uwagę na kwestii zwolnienia ze służby w Policji, w tym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji i wskazano, w jakich okolicznościach zwolniony policjant nabywa uprawnienia do nagrody rocznej.
Mariola Szewczak-Daniel
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 99-114; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-7

Abstract:
Na ziemiach polskich po odzyskaniu niepodległości istniały różne systemy prawne odziedziczone po zaborcach. Odmienny stan prawny obowiązywał także w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Stworzenie jednolitego systemu ubezpieczeń społecznych w odradzającym się państwie było bardzo trudnym zadaniem. Należało bowiem nie tylko ujednolicić ustawodawstwo pozaborcze, ale przede wszystkim dostosować je do warunków społeczno-politycznych niepodległego kraju. Ujednolicenie zasad ubezpieczeń społecznych nastąpiło za sprawą wejścia w życie ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym, zwanej powszechnie „ustawą scaleniową”. Analiza zasad ubezpieczania pracowników samorządowych międzywojennego Lublina pokazuje, że mimo uchwalenia jednolitych norm prawnych w zakresie ubezpieczeń społecznych, samorządy terytorialne, a właściwie organy samorządowe, na mocy obowiązujących przepisów miały prawo samookreślania warunków uzyskiwania świadczeń pomocy lekarskiej oraz zabezpieczenia emerytalnego w drodze wydawanych statutów wewnętrznych, co prowadziło do swoistego rodzaju partykularyzmu prawnego systemu ubezpieczeń pracowniczych.
Piotr Ryguła
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 155-172; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-11

Abstract:
Zgodnie z art. 25 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. „Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie”. Konsekwencją uznania zasady niezależności i autonomii państwa i Kościoła, a tym samym wzajemnego respektowania odrębnych systemów prawnych w zakresie uznanym przez obie strony, są gwarancje zawarte w art. 10 Konkordatu. W artykule tym orzekanie w sprawach małżeństwa kanonicznego pozostawione jest sądowej jurysdykcji kościelnej i analogicznie, orzekanie w zakresie skutków cywilnych małżeństw konkordatowych – jurysdykcji państwa. W praktyce oznacza to, że wyrok sądu cywilnego orzekającego rozwód nie rodzi żadnych skutków prawnych na forum prawa kanonicznego, a orzeczenie nieważności małżeństwa przez trybunał Kościoła Katolickiego nie wpływa na cywilny „status” konkretnego związku. Dla zachowania autonomii trybunałów kościelnych niezwykle ważna jest kwestia nieingerowania podmiotów niekanonicznych w proces zbierania materiału dowodowego przez rzeczony trybunał oraz niewykorzystywania wspomnianego materiału na forum pozakanonicznym (np. w procesach cywilnych czy karnych toczonych w sądach państwowych). W tej kwestii niezwykle ważne jest zachowanie tajemnicy nie tylko przez pracowników sądów kościelnych, adwokatów i biegłych, ale także przez same strony procesowe. Temu zagadnieniu Autor artykułu poświęca sporo uwagi. Wyrok sądu kościelnego determinuje zakres możliwości uczestniczenia przez każdą ze stron procesowych w życiu sakramentalnym Kościoła Katolickiego. W rzeczywistości bowiem skutki prawne wyroku kanonicznego nie dotyczą tylko możliwość zawarcia związku kanonicznego przez strony procesu z osobą trzecią (lub brak takiej możliwości). Dotykają także możliwości przystępowania rzeczonych stron do innych sakramentów, takich jak spowiedź czy Komunia święta. Patrząc z tej perspektywy, zachowanie autonomii sądów kanonicznych w zakresie procesów o nieważność małżeństwa jest kwestią fundamentalną, jeśli chodzi o możliwość korzystania z konstytucyjnego prawa do wolności sumienia i wyznania przez osoby pozostające pod jurysdykcją tych trybunałów.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 23-36; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-2

Abstract:
Przegląd historyczny opieki duszpasterskiej w więzieniu W Polsce (1550-1956)Historia opieki duszpasterskiej w więzieniu przedstawiona w niniejszym artykule dotyczy dwóch wymiarów: sytuacji prawnej więźnia (jego prawa i obowiązki) oraz sytuacji prawnej kapelana więziennego. Do 1918 r. kapelan więzienny koncentrował swoje wysiłki na pomocy religijnej i budowie nowych kaplic więziennych. Następnie w drugim okresie (1918-1939) na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 marca 1928 r. w sprawie organizacji więziennictwa, polscy więźniowie uzyskali prawo do uczestnictwa w nabożeństwach. Na mocy kolejnego aktu normatywnego wydanego w 1931 r. rozstrzygnięte zostały kwestie dostępu więźniów różnych wyznań do posługi religijnej w kaplicy więziennej. Istotną rolę odegrała ustawa z 26 lipca 1939 r. o organizacji więziennictwa. W artykule przedstawiona została również ewolucja kapelaństwa więziennego w czasie okupacji sowieckiej i niemieckiej. Wreszcie uwagę zwrócono także na porozumienie z dnia 14 kwietnia 1950 r. zawarte między rządem komunistycznym a Episkopatem Polski.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 67-80; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-5

Abstract:
W artykule przedstawiona została działalność Towarzystwa Kredytowego miasta Radomia w latach 1898-1915, które było jednym z dwunastu towarzystw kredytowych miejskich, funkcjonujących w Królestwie Polskim. Stanowi ono tym samym reprezentatywny przykład formy instytucjonalnej miejskiego kredytu hipotecznego. Prezentacja Towarzystwa została przeprowadzona z uwzględnieniem aktualnego stanu badań nad miejskim kredytem hipotecznym w Królestwie Polskim, co pozwoliło stwierdzić, że działalność Towarzystwa Kredytowego miasta Radomia nie doczekała się dotąd żadnego opracowania. Autorka omówiła w artykule prawne mechanizmy funkcjonowania Towarzystwa, a zakres prowadzonej działalności kredytowej ukazany został na tle sytuacji gospodarczej Radomia i guberni radomskiej, z uwzględnieniem rezultatów osiąganych przez pozostałe Towarzystwa Kredytowe Miejskie w Królestwie Polskim. W ten sposób, artykuł stanowi uzupełnienie badań nad miejskim kredytem hipotecznym w Królestwie Polskim, wzbogacając je o Radomskie Towarzystwo Kredytowe.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 37-55; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-3

Abstract:
Prawo energetyczne z 1997 r. przyznaje Prezesowi URE uprawnienie do nakładania kary pieniężnej za naruszenia godzące w zasady prowadzenia działalności w dziedzinie energetyki. Wysokość tej sankcji ustalona została w przypadków większości deliktów administracyjnych przedziałami kwotowymi lub relacją do przychodu karanego podmiotu. Określając wymiar wspomnianej sankcji Prezes URE zobowiązany jest uwzględnić: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, dotychczasowe zachowanie podmiotu oraz jego możliwości finansowe. Dyrektywy te mają zapewnić indywidualizację sankcji nakładanej za naruszenie zaistniałe w konkretnych okolicznościach. Zarówno przy ocenie stopnia szkodliwości czynu, jak i stopnia zawinienia, niezbędne okazać się może skorzystanie z dorobku doktryny prawa karnego. W przypadku dotychczasowej działalności karanego podmiotu istotna jest weryfikacja przestrzegania przez niego obowiązującego porządku prawnego. Ocena możliwości finansowych zapobiegać ma natomiast nakładaniu kar pieniężnych, które byłyby nadmierne dotkliwe względem naruszenia przepisów prawa. Analiza treści przesłanek wymiaru kary pieniężnej w Prawie energetycznym prowadzi do wniosku, że ich wprowadzenie przez ustawodawcę jest zasadne, jakkolwiek w pierwszym rzędzie Prezes URE powinien kierować się w trakcie stosowania sankcji administracyjnych konstytucyjną zasadą proporcjonalności. Należy również rozważyć modyfikację terminologii celem dostosowania brzmienia dyrektyw wymiaru kary pieniężnej do wszystkich kategorii podmiotów jej podlegających.
Paweł Zając
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 129-140; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-9

Abstract:
Bezpieczeństwo społeczne, jako element bezpieczeństwa narodowego, stanowi z punktu widzenia organów administracji publicznej jeden z istotnych czynników wyznaczających kierunek polityki wewnętrznej państwa. Dlatego też na przestrzeni wieków podejmowano liczne próby stworzenia definicji bezpieczeństwa społecznego, wtłaczając w jej ramy co raz to nowe elementy. Pokłosiem takiego działania jest brak jednej, komplementarnej definicji pojęcia, która satysfakcjonowałaby wszystkich przedstawicieli zarówno świata nauki, jak i polityki. Niniejszy artykuł ma celu ukazanie wybranych koncepcji bezpieczeństwa społecznego wraz ze wskazaniem jego istoty i natury oraz poddanie ich krytycznej analizie. Autor powyższym zabiegiem chce rozpocząć dyskusję dotyczącą uniwersalizacji pojęć i definicji związanych z bezpieczeństwem społecznym.
Beata Kucia-Guściora
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 81-98; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-6

Abstract:
W artykule omówione zostało zagadnienie zaciągania zobowiązań w imieniu Skarbu Państwa realizowane poprzez przyznanie szczególnych kompetencji w tym zakresie Ministrowi Finansów. Dokonana analiza norm określających zasady zaciągania tychże zobowiązań wskazuje na szerokie kompetencje Ministra Finansów świadczące o jego szczególnym położeniu prawnym. Minister Finansów odgrywa główną rolę w procesach związanych z emisją lub wystawianiem skarbowych papierów wartościowych. Jest głównym podmiotem decyzyjnym, niepodzielnie skupiającym działania prowadzące do zaciągania zobowiązań w imieniu Skarbu Państwa w obszarze emisji papierów wartościowych: począwszy od realizacji przyznanych mu uprawnień prawotwórczych, gdzie określa warunki emisji skarbowych papierów wartościowych, poprzez dokonywanie czynności planistycznych oraz w zakresie organizacji rynku skarbowych papierów wartościowych, aż po zawieranie umów z agentami emisji, Dealerami Skarbowych Papierów Wartościowych, a także innymi uczestnikami rynku skarbowych papierów wartościowych. Szczególna pozycja Ministra Finansów wynika nie tylko z szerokiego zakresu jego kompetencji, ale także ze sformułowania przepisów prawa finansów publicznych, pozostawiającego temu organowi szerokie pole do dyskrecjonalnych działań nieograniczonych formalnie kompetencjami realizowanymi przez inne organy.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 173-199; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-12

Abstract:
Wkład biskupów bloku państw komunistycznych w nauczanie Soboru Watykańskiego II na temat relacji Kościół–Państwo Problematyka relacji Kościół–Państwo zawsze należała do delikatnych i skomplikowanych grup zagadnień. Na ich rangę i złożoność wskazuje chociażby fakt, że podczas pogłębiania i rozwijania współczesnej doktryny o społeczności kościelnej i wspólnocie politycznej przez Sobór Watykański II, pierwotnie nie przewidywano oddzielnego dokumentu regulującego to zagadnienie. Jednakże w efekcie umiejscowiono je w dwóch: deklaracji o wolności religijnej Dignitatis humanae i w konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes. W artykule przedstawiony został wkład biskupów bloku państw komunistycznych w nauczanie Vaticanum II na temat relacji Kościół–Państwo. Ograniczenie wypracowywania zasad tych relacji przez Sobór Watykański II do wystąpień i pisemnych uwag (animadversiones) jedynie biskupów-przedstawicieli z bloku Państw komunistycznych jest dla badanego zagadnienia celowe i istotne. W Państwach, w których panował ustrój oparty na reżimie totalitarnym, eliminowano jakiekolwiek pierwiastki religijne z życia społecznego, a walka z Kościołem stanowiła program władz państwowych. Dlatego biskupi na co dzień pełniący posługę kościelną w Państwach komunistycznych, dzięki własnemu doświadczeniu, mieli obowiązek unaocznić pozostałym biskupom świata rzeczywiste problemy, z jakimi Kościół powinien się zmierzyć. Swoim zaangażowaniem i głosem wpisali się w założenia Soboru realizowane pod hasłem aggiornamento, wskazując na uwspółcześnienie, odnowienie i dostosowanie działalności Kościoła do zmian, jakie dokonały się we współczesnym świecie. Efektem pracy biskupów z bloku Państw komunistycznych stało się m.in.: wyakcentowanie godności osoby ludzkiej, jako źródła wolności religijnej i przysługiwania wolności religijnej każdemu człowiekowi; określenie, że wolność ta oznacza również wolność człowieka od przymusu do działań sprzecznych z jego sumieniem; podkreślenie prawa rodziców do wychowywania dzieci w wierze; dostrzeżenie pluralizmu światopoglądowego i społeczności pluralistycznej, dla której należy stworzyć model relacji z Kościołem; uwzględnienie wzajemnej niezależności Kościoła i wspólnoty politycznej oraz konieczności ich współdziałania; wskazanie, że chrześcijanie mają swoje obowiązki jako członkowie Kościoła i obywatele Państwa.
Justyna Krzywkowska
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 141-153; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-10

Abstract:
Ważnym środkiem dowodowym w procesach przed sądem kościelnym są świadkowie. Obowiązkiem świadków jest szczere i zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy przedstawianie faktów. Tylko świadkowie prawdomówni przyczyniają się do poznania prawdy. Elementami potwierdzającymi prawdomówność świadków są: wrodzona skłonność mówienia prawdy, dobre świadectwo wiarygodności moralnej, odpowiedzialność kanoniczna za składanie fałszywych zeznań. Czynnikiem negatywnym w odniesieniu do prawdomówności jest skłonność do manipulacji i kłamstw, jak również chęć osiągnięcia własnych korzyści w zamian za fałszywe zeznania. W niniejszym artykule ukazane zostało znaczenie zeznań świadków w procesach o stwierdzenie nieważności małżeństwa, które toczą się przed sądami kościelnymi. Często prawdy o małżeństwie, jego nieważności, nie można udowodnić za pomocą dokumentu, wówczas osiągnięcie prawdy jest możliwe za pomocą zeznań świadków. Świadkowie wzywając imienia Boga przyrzekają mówić całą prawdę i tylko prawdę.
Judyta Dworas-Kulik
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 57-66; doi:10.18290/rnp.2019.29.4-4

Abstract:
Niniejsza publikacja ma na celu kompleksowe omówienie przepisów odnoszących się do zagadnienia kredytu celnego w okresie II Rzeczypospolitej. W dotychczasowej literaturze przedmiotu brak publikacji analizujących przepisy dotyczące tej instytucji, dlatego też artykuł opary został przede wszystkim na analizie ustawodawstwa międzywojennego związanego w przedmiotowym zagadnieniem. Warto zaznaczyć, iż kredyt celny w dwudziestoleciu międzywojennym był stosowany zarówno w transporcie lądowym, jak i morskim. W prowadzonych badaniach zastosowana została metoda historyczno-prawna, dogmatyczno-prawna oraz pomocniczo metoda komparatystyczna.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 21-39; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-2

Abstract:
W Państwach Członkowskich UE rocznie powstaje ponad 20 milionów ton produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (PUPZ), z czego w Polsce ok. 2 miliony ton40. Ich niezgodne z prawem zagospodarowanie może mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo sanitarno-weterynaryjne w kraju, poprzez możliwość rozprzestrzeniania chorób zwierzęcych (np. gąbczastych encefalopatii – BSE wywołujących u ludzi chorobę Creutzfelda-Jakoba) lub zanieczyszczeń chemicznych (np. dioksyny). Przepisy UE regulują ich przemieszczanie, przetwarzanie i usuwanie poprzez konieczność wpisu do rejestru działalności związanej z powstawaniem lub przetwarzaniem PUPZ. Ale w niektórych przypadkach PUPZ są traktowane jako odpady (nie tracąc swego pierwotnego charakteru), co sprawia, że na ich posiadaczy nałożone są dodatkowe obowiązki wynikające z przepisów prawa odpadowego. Celem opracowania jest odpowiedź na pytanie o sposoby, kryteria i skutki kwalifikacji PUPZ jako odpadów, a także i skutki kwalifikacji w obszarze wymogów dotyczących transportu i unieszkodliwiania bądź przetwarzania tych substancji w zależności od wyniku kwalifikacji.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 155-168; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-8

Abstract:
W artykule Leon Powolny. Bohater walki o polskość Śląska Opolskiego czy defraudant? ukazano jeden z mniej znanych epizodów z życia tego zasłużonego bojownika o polskość Śląska Opolskiego. Powolny – jak wskazują na to materiały źródłowe – był także złodziejem, defraudantem, który okradł bank, w którym pracował. Przez niemiecki wymiar sprawiedliwości skazany został na karę więzienia i tę najprawdopodobniej odbył. Po czym dalej funkcjonował w ruchu mniejszościowym na eksponowanych stanowiskach, był dowódcą struktur konspiracyjnych podczas II wojny światowej i zginął śmiercią męczeńską w niemieckim więzieniu w Brandenburgu, gdzie ścięto mu głowę toporem. Na pytanie, jak można było pogodzić te dwie postawy, autor z pokorą odpowiada: nie wiem! Być może szerzej zakrojone badania archiwalne pozwolą odpowiedzieć na tak postawione pytanie.
Krzysztof Kubasik
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 89-101; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-5

Abstract:
Kwalifikacja cywilnoprawnych umów pomiędzy spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a członkami zarządu W niniejszym artykule podjęta została próba zakwalifikowania stosunku prawnego łączącego członka zarządu ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w świetle regulacji prawa handlowego oraz prawa umów oraz poszukiwanie dla niej najlepszego ustawowego uregulowania. Zdaniem autora regulacja art. 750 Kodeksu cywilnego ze względu na swój szeroki i elastyczny zakres, może stanowić właściwy normatywny wzorzec regulacji, odpowiadający charakterystyce więzi łączącej członka zarządu ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 237-254; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-13

Abstract:
W glosie do uchwały z dnia 28 marca 2019 r., III CZP 90/18, autor zaaprobował stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w jej tezie, zgodnie z którym hipoteka ustanowiona przez dłużnika na użytkowaniu wieczystym nie wygasa z chwilą przejęcia długu, gdy użytkowanie wieczyste zostało zbyte na rzecz osoby trzeciej (art. 525 k.c.). Przemawia za nim nie tylko wzgląd na argument wykładni językowej, ale także funkcjonalnej (celowościowej). Ponadto odwołanie się do przepisów zwiększających ochronę dłużnika rzeczowego poprzez wprowadzenie wymogu uzyskania jego zgody na zmiany zabezpieczonej wierzytelności, tj. art. 248 k.c. oraz art. 684 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece również nie pozwala uznać za słuszne przeciwstawnego zapatrywania, za którym opowiadał się sąd odwoławczy.
Aleksandra Gierlińska
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 7-20; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-1

Abstract:
Celem niniejszego artykułu jest omówienie odpowiedzialności małżonka za zobowiązania podatkowe współmałżonka. Główną przesłanką odpowiedzialności małżonka jest istnienie pewnego związku ekonomicznego między nim a podatnikiem. W zależności od istnienia konkretnych okoliczności zakres tej odpowiedzialności jest różny. Najszerszy zakres omówionych odpowiedzialności dotyczy odpowiedzialności małżonka pozostającego z podatnikiem w ustroju wspólności ustawowej. Odmiennie kształtuje się odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe w sytuacji ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami. Ostatnim omówionym w treści artykułu rodzajem odpowiedzialności podatkowej jest odpowiedzialność po śmierci jednego z małżonków. Małżonek będący spadkobiercą wstępuje wówczas w miejsce spadkodawcy, stając się podatnikiem, co jest podstawową cechą różniącą ten rodzaj odpowiedzialności od pozostałych. Szczególny charakter przedstawionego zagadnienia wynika z faktu, że odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe ponoszą osoby nie będące podmiotami żadnych obowiązków wynikających z prawa podatkowego związanych z poborem podatków. Istnienie tej odpowiedzialności oznacza dla wierzyciela poszerzenie kręgu podmiotów, od których może żądać wykonania zobowiązania, które to zobowiązanie ciążyło pierwotnie wyłącznie na podatniku.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 41-71; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-3

Abstract:
Artykuł prezentuje wyniki badań w zakresie prawnoustrojowego statusu Sił Zbrojnych w Konstytucji RP. Analizie została poddana rola Sił Zbrojnych RP w realizacji głównych celów państwa polskiego i ich relacje do innych zasad ustrojowych oraz obywatelskiego obowiązku obrony Ojczyzny. Ponadto omówione zostały kompetencje naczelnych organów państwa w aspekcie obronności i bezpieczeństwa oraz cywilnej i demokratycznej kontroli nad Siłami Zbrojnymi, a także zasady pełnienia służby wojskowej w kontekście praw i wolności obywatelskich. Następnie polskie rozwiązania konstytucyjne zostały poddane analizie prawnoporównawczej z przepisami konstytucji wybranych państw członkowskich Sojuszu Północnoatlantyckiego – Niemiec, Francji, Hiszpanii, Grecji, Danii, Norwegii, Estonii i Czech.
Sylwester Kasprzak
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 73-87; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-4

Abstract:
Wartości i zasady prawa Artykuł poświęcony jest zagadnieniu połączenia dwóch kwestii, tj. wartości i regulacji prawnych. Stawiamy problem, że przepis prawny niesie wartości, powinien z nich wyrastać, a przede wszystkim powinien je chronić. Regulacje prawne zabezpieczają wartości. Jeśli chodzi o system prawa kanonicznego, prawnik kanonista powinien wyinterpretować normę moralną z normy kanonicznej, która jest zawarta w przepisie Kodeksu Prawa Kanonicznego. Wartość odnosić się do rozumienia pewnego dobra dla jednostki lub społeczności, które są traktowane jako warte realizacji, zwłaszcza w życiu jednostek. Z drugiej strony „norma” odnosi się do sposobu i granic, w których uniwersalne wartości mogą być konkretnie realizowane. Wartości człowieka mają bezpośredni wpływ na jego życie i zachowanie w społeczeństwie. Artykuł skupia się na funkcji sumienia ze względu na fakt, że odnosi się do najwyższych wartości ukrytych w Absolucie. Sumienie jest głosem wewnętrznym, który krytykuje podejmowane działania i ocenia je jako dobre lub złe. Norma jest ważna, jeśli realizuje dobro jako wartość. Podstawową wartością jest wartość prawdy. Jeśli chcemy uświadomić sobie jakąkolwiek wartość, musimy najpierw zdać sobie sprawę, że jest ona rzeczywiście wartością. Być wartością oznacza być prawdziwą wartością. Postulatami realizacji wartości są: rozum ludzki – ukazywanie prawdy, dobra, piękna. Za wszystko odpowiada człowiek, strażnik i współtwórca realnego świata. Norma wymaga pola jej spełnienia: może je zapewnić tylko rzeczywistość, będąc przygotowana na przyjęcie wartości.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 187-199; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-10

Abstract:
Kapituły katedralne i kolegiackie należą do jednych z najstarszych instytucji działających w strukturach diecezji. W ciągu wieków zwłaszcza kapituły katedralne brały udział w sprawowaniu władzy biskupa diecezjalnego. W toku ich działania powstawały materiały, które później były przechowywane w archiwum kapitulnym. Obecne statuty kapituł wskazują, że każda z nich powinna prowadzić archiwum. Zajmować się ma nim oddelegowany kanonik, który ma wpisane w zakresie obowiązków zadania związane z jego kierowaniem. Jest to archiwum bieżące. Potem dokumentacja kapituły przekazywana jest do archiwum bieżącego kurii diecezjalnej lub do archiwum historycznego.
Paulina Radomska
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 103-117; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-6

Abstract:
Dobro osobiste rodzica w postaci więzi rodzinnych i emocjonalnych z dzieckiem naruszone wskutek utrudniania kontaktów – problem kompensacji krzywdy doznanej w związku z jego naruszeniem w drodze zadośćuczynienia pieniężnego Możliwość kwalifikacji więzi rodzinnych i emocjonalnych jako dobra osobistego oraz przyznania temu dobru ochrony na tle stanów faktycznych, w których dochodzi do celowego ograniczania lub też uniemożliwiania jednemu z rodziców kontaktów z dzieckiem, obecnie nie wywołuje już większych kontrowersji wśród sądowych powszechnych. Wątpliwości budzi natomiast ich zapatrywanie w aspekcie możliwości kompensacji krzywdy będącej wynikiem takiego zachowania w drodze zadośćuczynienia pieniężnego. Dlatego też jako cel niniejszej publikacji, obrano analizę stosunkowo ubogiego, ogólnodostępnego orzecznictwa sądów powszechnych w kontekście powyższego zagadnienia, jak również polemikę z zawartą w nich argumentacją, z perspektywy wymienionego wyżej sposobu kompensacji krzywdy. W jej treści, w oparciu o literaturę oraz ogólnodostępne orzecznictwo sądów powszechnych i Sądu Najwyższego przedstawiono zakres pojęciowy dobra osobistego rodzica w postaci więzi rodzinnych i emocjonalnych łączących go z dzieckiem oraz odgraniczono konsekwencje jego naruszenia w zakresie odnoszącym się do sfery zewnętrznej od jego skutków w ramach wewnętrznej sfery psychicznej, dokonano analizy funkcji instytucji zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w nawiązaniu do treści zaprezentowanych judykatów, jak również omówiono subiektywne i obiektywne kryteria ustalenia wysokości „odpowiedniej sumy” tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Końcowo analiza orzecznictwa pozwoliła na sformułowanie interesujących wniosków, wśród których na pierwszy plan wysuwa się stwierdzenie, iż brak jednolitej linii orzeczniczej prowadzi do sytuacji, w której na gruncie tożsamych lub co najmniej zbliżonych stanów faktycznych zapadają rozstrzygnięcia oparte na skrajnie rozbieżnej argumentacji.
Michał Wojdała
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 169-186; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-9

Abstract:
W ostatnim czasie dla przedsiębiorców atrakcyjne stało się zakładanie i prowadzenie działalności w zakresie przewozu drogowego i spedycji. Jak w wielu branżach, tak i w tej kluczowe znaczenie z punktu widzenia długofalowej rentowności przedsięwzięcia ma informacja. W tym zakresie można przykładowo wymienić tzw. bazę klientów, informacje o przewoźnikach, trasach czy stawkach wynagrodzenia. Z uwagi na gospodarczą przydatność tych informacji, ich poufny charakter, a także fakt, że przedsiębiorcy podejmują środki służące zapobieganiu ich upublicznienia, nie powinno ulegać wątpliwości, że noszą one cechy tajemnicy przedsiębiorstwa. Celem niniejszego opracowania jest omówienie najpowszechniejszych metod ochrony informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Dotyczy to zarówno metod znajdujących szerokie zastosowanie w działalności gospodarczej (np. kary umowne), jak i tych szczególnych, uwzględniających specyfikę branży przewozowej (tzw. neutralizacja dokumentów). Jak się bowiem okazuje, w praktyce nie wszystkie metody tej ochrony są zgodne z przepisami, wobec czego nie wszystkie roszczenia przedsiębiorcy będą zasługiwać na ochronę prawną.
Izabela Stańczuk
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 219-235; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-12

Abstract:
Akty prawa miejscowego należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na określonym obszarze. Przedmiotem ich regulacji jest wiele aspektów życia społeczności lokalnej, w tym działania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego. Szczególną rolę przypisuje się tu gminie, jako podstawowej jednostce samorządu terytorialnego. Stanowione przez nią prawo dostosowane jest do specyfiki danej gminy, przez co jest ważnym instrumentem realizacji jej potrzeb i wymagań.
Paweł Smoleń,
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 117-154; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-7

Abstract:
Od dłuższego czasu, kwestią rodzącą liczne rozbieżności w orzecznictwie organów podatkowych i sądów administracyjnych jest zagadnienie opodatkowania podatkiem od nieruchomości podziemnych wyrobisk górniczych i znajdujących się w nich urządzeń. Wątpliwości wynikają przede wszystkim z niejasności definicji legalnych dotyczących wspomnianej problematyki. Stan taki w sposób bezpośredni wpływał na chwiejność rozstrzygnięć organów podatkowych i sądów administracyjnych. Wobec stale narastających wątpliwości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie, w jakim definiują budowlę jako przedmiot opodatkowania. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok interpretacyjny, który ma przełomowe znaczenie dla praktyki opodatkowania wyrobisk górniczych. Przede wszystkim rozstrzygnął zasadniczy dylemat dotyczący wyrobiska górniczego zarówno w znaczeniu fizycznym, jak i kompleksowym, przesądzając, iż jako takie nie stanowi przedmiotu opodatkowania. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że podziemne wyrobiska górnicze nie są bowiem obiektami budowlanymi (urządzeniami budowlanymi) w ujęciu Prawa budowlanego, lecz przestrzenią powstałą w wyniku prac górniczych, a w konsekwencji nie mogą być kwalifikowane jako budowle na gruncie przepisów Prawa budowlanego. Tym samym nie stanowią one przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości ani samodzielnie (jako wyrobiska w znaczeniu fizycznym), ani razem ze znajdującą się w nich infrastrukturą (jako wyrobiska w znaczeniu kompleksowym). Odmiennie natomiast jest w przypadku infrastruktury usytuowanej w podziemnych wyrobiskach górniczych. Poszczególne jej elementy mogą być zakwalifikowane jako obiekty budowlane (urządzenia budowlane) w ujęciu Prawa budowlanego, a tym samym jako budowle na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. O ile kwestia wyłączenia z opodatkowania podziemnych wyrobisk górniczych (w znaczeniu fizycznym i kompleksowym) nie budzi już kontrowersji w orzecznictwie sądowym, o tyle opodatkowanie „wyrobiska w sensie technicznym” nadal – pomimo upływu kilku lat od wyroku TK z 2011 r. – prowokuje liczne trudności. Wskazuje na to analiza najnowszych orzeczeń sądowych odnoszących się do tego samego podmiotu w zakresie sporu trwającego od dłuższego już czasu – w swej genezie sięgającej okresu na długo sprzed daty wydania wspomnianego wyroku TK. W opracowaniu dokonano wnikliwej analizy najnowszych orzeczeń sądów administracyjnych przez pryzmat tezy i argumentacji zawartej w wyroku TK. Zaprezentowano szereg wniosków szczegółowych. Autorzy przyjęli też tezę główną, iż uzasadniona wydaje się konieczność przeprowadzenia właściwej nowelizacji, która w sposób klarowny, niewieloznaczny, przesądzi wolę ustawodawcy w zakresie opodatkowania (bądź nieopodatkowania) wyrobisk górniczych. Wyrażono przy tym przekonanie, że istnieje możliwość ustalenia przy pomocy specjalistów zamkniętego ustawowego katalogu obiektów typowych i niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania wyrobiska górniczego (z punktu widzenia realizowanych tam celów), które ustawodawca uzna w sposób świadomy i niewątpliwy za budowle podlegające opodatkowaniu.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 201-217; doi:10.18290/rnp.2019.29.3-11

Abstract:
Nowelizacja samorządowych ustaw ustrojowych datowana na styczeń 2018 r. stanowiła wyraz dążeń ustawodawcy do zapewnienia członkom wspólnot samorządowych skutecznego wpływu na działalność organów tych wspólnot. Realizacji tego zamierzenia służyć miało ukształtowanie nowych instytucji, do których zakwalifikować należy komisję skarg, wniosków i petycji. Jednostki samorządu terytorialnego wszystkich stopni zobligowane bowiem zostały do utworzenia komisji stałej, przy pomocy której organ stanowiący i kontrolny rozpatrywałby skargi na działania organu wykonawczego i samorządowych jednostek organizacyjnych, a także wnioski oraz petycje składane przez obywateli. W niniejszym opracowaniu dokonano analizy materiału normatywnego, która umożliwiła przedstawienie pozycji ustrojowej komisji oraz jej zadań. Pozwoliła ona również na ocenę przejętych rozwiązań prawnych wyznaczających status tego organu oraz sformułowanie wniosków de lege lata.
Adrian Sypnicki, Natalia Nachulewicz
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 163-176; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-9

Abstract:
Artykuł przedstawia pojęcie dozoru technicznego oraz kwestię jego umiejscowienia w systemie kontroli administracji publicznej. Problematyka ta jest analizowana poprzez pryzmat celu, dla realizacji którego dozór techniczny został ujęty w aktach normatywnych oraz polityki administracyjnej, której przejawem jest dozór techniczny. Autorzy poddali analizie rozwiązania w zakresie dozoru technicznego prezentowane w literaturze nieprawniczej. Przedmiot rozważań stanowią także jednostki dozoru technicznego.
Aleksandra Prots
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 65-77; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-4

Abstract:
Prawa dziecka na Ukrainie i w Polsce: komparatystyka prawno-socjologiczna W artykule rozpatrywane jest zagadnienie praw dziecka, ich klasyfikacja zgodnie z międzynarodowymi standardami w ustawodawstwie Ukrainy i Polski. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań socjologicznych wskazano, w jaki sposób dzieci na Ukrainie i w Polsce same oceniają przestrzeganie ich praw w rodzinie, szkole oraz ogólnie w państwie. Została stwierdzona słuszność zapożyczenia pozytywnego doświadczenia państw europejskich, m.in. Polski, w zakresie ochrony praw, wolności i interesów prawnych dzieci.
Piotr Sławicki
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 79-91; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-5

Abstract:
Przedmiotem artykułu jest ocena rozwiązań przyjętych w związku z wprowadzeniem do systemu prawa polskiego instytucji zarządu sukcesyjnego w kontekście jej wpływu na postępowanie klauzulowe i egzekucyjne. W pierwszej kolejności przedstawiony zostanie cel zarządu sukcesyjnego oraz status zarządcy sukcesyjnego. W następnej części artykułu instytucja zarządcy sukcesyjnego zostanie poddana analizie porównawczej w stosunku do innych przykładów zarządców masy spadkowej. W końcu, przedstawione zostaną skutki prawne związane z powołaniem zarządcy sukcesyjnego na bieg postępowania egzekucyjnego. Rozważania będą dotyczyły także zakresu legitymacji zarządcy sukcesyjnego do wzięcia udziału w postępowaniu klauzulowym i egzekucyjnym.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 115-137; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-7

Abstract:
Celem niniejszego artykułu było zbadanie sposobu kreacji (powoływania i odwoływania) Prezesa Narodowego Banku Polskiego w kontekście pozycji ustrojowej polskiego banku centralnego – jako okoliczności mającej istotne znaczenie dla funkcjonowania Banku i jego Prezesa. W prowadzonych badaniach zastosowana została metoda historyczno-prawna oraz językowa. Zbadane zostały polskie akty normatywne różnej rangi, akty prawa międzynarodowego, polskie orzecznictwo sądowe oraz literatura w zakresie wyznaczonym tytułem artykułu. Narodowy Bank Polski został powołany na podstawie dekretu z 1945 r. Jednak idea jego utworzenia pojawiła się w 1944 r., mimo to ustrojodawca nie uwzględnił go w przepisach małej konstytucji z 1947 r. Stan pominięcia NBP przez akt normatywny o najwyższej randze ustrojowej trwał stosunkowo długo. Sposób kreowania Prezesa NBP przechodził ewolucję, która wynikała z częstych zmian prawa odnośnie do tej materii. W podsumowaniu wypada zaakcentować najważniejsze konkluzje. Moim zdaniem, nieopublikowanie przez rząd w Monitorze Polskim statutu NBP z listopada 1959 r. spowodowane było świadomością przyjęcia na poziomie uchwały regulacji contra legem wynikających z art. 6 ust. 4 ustawy o NBP z 1958 r. odnoszących się do sposobu kreacji Prezesa NBP. Ustawy z 1982 r. zrywały z długoletnią praktyką podporządkowania NBP organom wykonawczym na rzecz kreowania go przez Sejm. Mała Konstytucja z 1992 r. była pierwszym aktem tej rangi, który regulował elementy funkcjonowania banku centralnego. Jednak pełniejsze postanowienia w tej materii zawiera Konstytucja RP z 1997 r. Współcześnie, tryb powoływania i kadencja Prezesa NBP zyskały rangę konstytucyjną, co utrudnia możliwość dokonywania zmian w tej materii. De lege ferenda, rozważenia wymaga postulat konstytucjonalizacji także trybu odwołania Prezesa NBP.
, Małgorzata Tomkiewicz
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 139-162; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-8

Abstract:
Zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika w obowiązującym powszechnym prawie kanonicznym reguluje expressis verbis głównie kan. 1105 KPK/83. Stanowi on, że do ważnego matrimonium per procura wymaga się, aby było specjalne upoważnienie zawarcia go z określoną osobą oraz aby pełnomocnik był wyznaczony przez samego zleceniodawcę i osobiście wypełniał swoje zadanie. Pełnomocnictwo, by było ważne, powinno być podpisane przez zleceniodawcę i ponadto przez proboszcza lub ordynariusza miejsca, w którym wystawia się pełnomocnictwo, albo przez kapłana delegowanego przez jednego z nich, albo przynajmniej przez dwóch świadków, lub też winno być sporządzone w formie autentycznego dokumentu, zgodnie z wymogami prawa państwowego (kan. 1105 § 2 KPK/83). Jeżeli zleceniodawca nie może pisać, należy to zaznaczyć w samym pełnomocnictwie i dodać jeszcze jednego świadka, który również podpisuje dokument. W przeciwnym razie pełnomocnictwo jest nieważne (kan. 1105 § 3 KPK/83). Jeżeli zleceniodawca, przed zawarciem w jego imieniu małżeństwa, odwołał upoważnienie lub popadł w chorobę umysłową, małżeństwo jest nieważne, chociaż pełnomocnik lub druga strona o tym nie wiedzieli (kan. 1105 § 4 KPK/83). Sytuacja w której konsens małżeński nie jest wyrażany osobiście przez nupturientów lecz przez pełnomocnika (lub pełnomocników) skłania do refleksji, jak w tego rodzaju przypadku przedstawia się kwestia nieważności tak zawartego małżeństwa? Czy specyfika, która towarzyszy zawarciu matrimonium per procura przekłada się również na aspekt jego nieważności? A inaczej mówiąc: czy w przypadku zawierania małżeństwa przez pełnomocnika zachowują swoją aktualność wszystkie przesłanki nieważności, które generalnie odnoszą się do małżeństw, ewentualnie, czy przesłanki te, w przypadku małżeństwa zawieranego per procura, nie nabierają rysu właściwego sobie? A może, w matrimonium per procura występują takie elementy nieważności, które są charakterystyczne tylko dla tej formuły, a jeśli są, to czy nie budzą żadnych wątpliwości? Artykuł poprzez analizę rozwiązań obowiązujących we współczesnym prawie wewnętrznym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz poglądów doktryny kanonicznej zawiera próbę odpowiedzi na te pytania; próbę, która w odniesieniu do Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. jak dotychczas nie była podejmowana w literaturze przedmiotu.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 49-64; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-3

Abstract:
Prowadzenie działalności gospodarczej w krajach muzułmańskich budzi wciąż wiele kontrowersji w świecie zachodu, który zasad funkcjonowania tamtejszych gospodarek niekiedy nie rozumie, a niekiedy nie chce zrozumieć, chociaż niektóre z nich, np. Emirat Dubaju, uchodzą za wzór rozwoju, nie tylko w świecie islamu. Na pojęcie wolności działalności gospodarczej należy patrzeć wielowymiarowo, nie tylko w kontekście danego kraju, lecz często w kontekście całego regionu, a nawet świata. Inwestorzy, po kryzysie stali się bardziej wymagający i szukają najlepszych miejsc do prowadzenia działalności gospodarczej. Ważnym elementem jest prezentowanie polityki otwartości na inwestorów zagranicznych przez sprawne i szybkie dostosowywanie przepisów do wymogów rynku. Elastyczny i wyrozumiały dla biznesu system prawa jest podstawą bezpieczeństwa prowadzenia biznesu przez lata. Zjednoczone Emiraty Arabskie starają się w bardzo szerokim zakresie umożliwić zagranicznym inwestorom prowadzenie działalności gospodarczej.
Magdalena Malarczyk
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 31-47; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-2

Abstract:
W artykule przedstawiona została instytucja podwójnego ubezpieczenia. Autorka scharakteryzowała umowę ubezpieczenia – pojęcie, obowiązki stron umowy i rodzaje ubezpieczeń. Następnie opisano instytucję podwójnego ubezpieczenia w Kodeksie cywilnym oraz wykazano istnienie luki w prawie w przypadku podwójnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Kolejno autorka przeanalizowała możliwość analogicznego stosowania art. 518 k.c., art. 376 § 1 k.c., art. 441 k.c., art. 828 k.c., art. 405 k.c. oraz art. 8241 k.c. w celu wyeliminowania wspomnianej luki w prawie. W ten sposób poczyniono analizę przepisów prawnych poprzez możliwość ich analogicznego zastosowania w przypadku podwójnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, której efektem jest wykazanie przez autorkę, że do omawianej instytucji zastosowanie powinien znaleźć art. 8241 k.c. stosowany per analogiam.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 7-30; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-1

Abstract:
Niniejszy artykuł poświęcono wybranym problemom, dotyczącym reżimu odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Mając na uwadze specyfikę zawodu lekarza oraz kierowane nierzadko pod jego adresem wyobrażenia społeczne (co de facto nie pozostaje obojętne z punktu widzenia samej istoty wspomnianego reżimu odpowiedzialności), podjęte rozważania rozpoczęto od analizy empirycznej, prezentującej społeczne oceny wobec osób wykonujących wspomniany zawód. W dalszej kolejności odwołano się do regulacji ustawy o izbach lekarskich. Przedmiotem szczegółowych rozważań uczyniono przesłanki odpowiedzialności zawodowej członków izb lekarskich, jak również normatywne wskazania rządzące wymiarem kary, orzekanej w przypadku popełnienia przewinienia zawodowego.
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 29, pp 93-114; doi:10.18290/rnp.2019.29.2-6

Abstract:
W artykule poruszona zostanie ogólnie problematyka procedury ustalania właściwego ustawodawstwa, w przypadku zbiegu tytułów do ubezpieczenia społecznego w ramach porządków prawnych dwóch państw członkowskich, uregulowanej w art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Bezpośrednim powodem jego napisania było pytanie prawne zwykłego składu Sądu Najwyższego skierowane do składu powiększonego (vide: postanowienie z dnia 18 lipca 2018r., III UZ 10/18).
Published: 29 October 2019
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 28, pp 149-168; doi:10.18290/rnp.2018.28.4-9en

Abstract:
The subject of the article is the formation of the concept of a hermit or an anchorite in thelight of the codification of the Latin Church law after Vatican II. In canon 603 CIC/83, the legislator uses two terms of a hermit and anchorite, which when used interchangeably have a rich semantics as presented by the author, going back to Christian antiquity. CIC/17 did not normalize the canonical status of eremitic life in the Latin Church. It was not until the period of codification after Vatican II that a canonical norm governing eremitic life was formed. As a result of codification work, eremitic life was recognized by canon 603 CIC/83 as one of the forms of individual consecrated life. In modern times, both in the Byzantine and Latin traditions, eremitic life is flourishing attracting both men and women.
Wiesław Bar
Published: 29 October 2019
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 28, pp 129-147; doi:10.18290/rnp.2018.28.4-8en

Abstract:
The title suggests that this article will continue on the subject addressed 10 years ago. The previous article was On a bishop who is inconvenient to those in power in Argentina—both the State and the Church. Despite the changes that have taken place in both spheres (the collapse of the military dictatorship after the 1983 elections, and changes in the episcopate and the judicial inquiry and elucidation of the circumstances of the murder of Bishop Angelelli), some people are denying Pope Francis’ decision to recognise the martyrdom of the bishop and his collaborators (June 8, 2018). They see this beatification as inconvenient. The author of the presented study challenges these arguments, both from the canon-law perspective and in light of canonization practice. Due to the passage of time (the martyrs died in the Diocese of La Rioja in 1976) and the geographical separation (South America), he first provides their short biographies. Due to numerous untrue data and overinterpretations disseminated by the media as to the course of the beatification processes at the diocesan phase, the also tries to bring order to the basic facts.
Włodzimierz Broński
Published: 29 October 2019
Roczniki Nauk Prawnych, Volume 28, pp 5-20; doi:10.18290/rnp.2018.28.4-1en

Abstract:
Mediation is a useful form of managing relationships and resolving conflicts in an enterprise. The use of mediation results from the organizational culture of the enterprise. As an institution regulated by law, it is a tool for solving individual and collective labour disputes. It also fosters dialogue, ensures proper communication, cooperation, and creative problem solving. The pilot studies carried out in 20 Polish enterprises show that they use mediation, yet still quite rarely.
Page of 7
Articles per Page
by
Show export options
  Select all
Back to Top Top