Refine Search

New Search

Results in Journal Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym: 627

(searched for: journal_id:(1611854))
Page of 13
Articles per Page
by
Show export options
  Select all
Mirosław Aleksander Płonka
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 57, pp 113-134; https://doi.org/10.12775/klio.202.005

Abstract:
W 1857 roku emigrant i były uczestnik powstania listopadowego Ludwik Orpiszewski poswięcił Mikołajowi Zebrzydowskiemu swój dramat, w którym przedstawił magnata z Zebrzydowic nie tyle jako rokoszanina, co przede wszystkim jako "nauczyciela buntów". W artykule przeanalizowano ów dramat pod kątem determinizmu, by uzasadnić, że autor w formie dramatycznej wyraził (za pomocą specyficznej odmiany fatalizmu supranaturalistycznego) swoje zdanie na temat przyczyny upadku Rzeczypospolitej, której dopatrywano się w rokoszu Zebrzydowskiego. Zauważona została także paralela między procesami dziejowymi wokół rokoszu Zebrzydowskiego i powstania listopadowego, zaistniała dzięki cykliczności i powtarzalności jako dwóch prawidłowości rządzących (zdaniem Orpiszewskiego) historią.
Wojciech Wichert
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 57, pp 167-188; https://doi.org/10.12775/klio.202.007

Abstract:
Celem artykułu jest recenzja książki Krzysztofa Raka: Polska - niespełniony sojusznik Hitlera na temat poglądów i polityki Adolfa Hitlera wobec Polski. Monografia ta stanowi nowy istotny wkład do problematyki relacji polsko-niemieckich w latach 1933-1939, poruszając przy tym ciągle dyskutowany dylemat, czy Rzeczypospolita powinna w 1939 r. zawrzeć antysowiecki sojusz z III Rzeszą. W oparciu o nieprzebadane i mniej znane źródła z archiwów polskich i niemieckich, a także z opublikowanych zbiorów dokumentów, Rak stawia tezę, że współpraca z Warszawą w latach 1930-1939 miała dla Hitlera niewątpliwie strategiczne znaczenie. W sposób przekonujący udało mu się wykazać, że jego polityka względem II RP nie miała charakteru chwilowego oraz taktycznego, które to twierdzenia dominowały dotąd w historiografii polskiej i zachodniej. Z tych względów rozważania autora zasługują na dokładną analizę i krytyczne omówienie.
Tomasz Sińczak
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 57, pp 189-206; https://doi.org/10.12775/klio.202.008

Abstract:
The history of Eurasia has ignited historian's void for many years.The history of a huge continent is a pretext to consider the interactions between individual empires that have functioned in its various parts for centuries.The empires of antiquity and the Middle Ages, and later the continental powers and fiercely rival nation-states interacted on many levels: commercial, military and cultural.New Beckwith's book crush the stereotipes of nomadic tribes from central Aurasia. Unfortunately he create controversial teory about relations between nomadic tribes and empires. In article I try to discus with his ideas.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 57, pp 57-88; https://doi.org/10.12775/klio.202.003

Abstract:
This aim of this article is to analyse the role of cartography in operation activities during the Great Northern War. So far, only Swedish materials from that period have been studied, and this work concerns two maps made for the needs of the Russian army. Both relics were made by the general-engineer Joseph-Gaspar Lambert de Guerin (in Russian: Жозеф Гаспар Ламбер де Герен). They were produced within the first three months of 1706 for the needs of the so-called Campaign of Grodno. Cartographic materials show that preliminary terrain survey by engineers was already used in the Russian army at the time. In the first stage, the officers developed the marching routes from Grodno to Tykocin (only one of such maps has been preserved: Carte d’une partie de la Lithuanie et de la Pologne). At least four of such routes were surveyed; three places were also found where the Neman river could be crossed, as well as fords and bridges that allowed the army to cross over the Biebrza river. Then, in the second stage, as the whole army had to flee from the Swedish troops, all the routes were combined on one map: Environs de Grodno et Ticochin. The text presents the mistakes made by Lambert when producing this map. Despite its imperfections, the cartographic documentation contributed to the successful escape of the Russian forces from Grodno (22.03 / 2.04). After reaching Tykocin, Peter I’s troops successfully crossed over the Narew river (29.03 / 9.04), and then went toward Brest Litovsk (4/15.04). The estimated average daily marching speed was 18.9 km, but within the two record days, the army managed to walk almost 70 km.
Gabriela Wąs
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 57, pp 3-22; https://doi.org/10.12775/klio.202.001

Abstract:
Social elites and political power elites in the Bohemian State from the mid-15th century to 1740 - an outline of the problem of social integration of Bohemia and Silesia in the early modern periodChanges in the organization of state authorities in the Bohemian Kingdom in the 15th-18th centuries caused the need to modify the socio-political elites so that they were adapted to the developing structure and divisions of power. In the 15th-16th centuries, their composition was determined by three factors: the political and territorial structure of the bohemian state, the state-monarchical system and the policy of kings. In the seventeenth and eighteenth centuries, the Bohemian kings of the Habsburg dynasty created new political and political conditions, the so-called Habsburg absolutism, seeking to organize all of its territories into a united dominium under its hereditary rule and its maintenance based on building a new socio-political elite. For the existence of the state, an important question was whether the political elites of individual regions and countries would become part of the power elite and would receive access to central offices, thus co-creating the phenomenon of nation-wide elites. This conditioned territorial integration and social integration, so that the resulting state organism was capable of coherent, covering all territories of evolution in the following centuries. These complex problems were exemplified in the article on the integration processes in the period occurring between Bohemia and Silesia. The second issue was the politics pursued by royal authorities and affecting changes in the composition of Silesian social elites.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 57, pp 89-112; https://doi.org/10.12775/klio.202.004

Abstract:
In the Middle Ages, most Western European countries looked for their roots in the Trojan War. In the 12th century Geoffrey of Monmouth created a story in which he made Brutus of Troy the founder of the state. For several centuries, the story became the basis for a discussion between writers about the beginnings of state. The story was also used by successive monarchs – in war propaganda, to emphasize independence from the Pope or to try to strengthen the royal power. Although criticism of the story about Trojan origin appeared early on, some writers did not want to reject the centuries-old tradition.
Krzysztof Zamorski
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 57, pp 135-166; https://doi.org/10.12775/klio.202.006

Abstract:
Artykuł powstał w związku z realizacją projektu Fundacji Centrum Kopernika "Humanistyka w dialogu", finansowanego ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu "Dialog"; nr umowy 0239/DLG/2018/10.. Część zawartego tu materiału zostanie wykorzystana w przygotowywanej książce o udziale polskich historyków w międzynarodowych kongresach nauk historycznych.
Rafał Kowalski
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 57, pp 23-56; https://doi.org/10.12775/klio.202.002

Abstract:
Niniejszy artykuł przedstawia postać wojewody kaliskiego Feliksa Aleksandra Lipskiego, w kontekście jego starań o zachowanie pokoju pomiędzy Polską a Szwecją w 1702 roku. Od marca do maja 1702 r. Lipski jako poseł wielki przewodził poselstwu do króla Szwecji Karola XII. Jego zadaniem było przekonanie monarchy szwedzkiego do zaniechania agresywnych zamiarów wobec Rzeczypospolitej. Polscy delegaci odrzucili wysuwaną przez Karola XII propozycję detronizacji króla Augusta II w zamian za pokój, co w konsekwencji doprowadziło do zerwania rokowań pokojowych. W maju 1702 r. wojska szwedzkie zajęły Warszawę. Rozmowy pokojowe wznowiono w stolicy z udziałem prymasa Michała Radziejowskiego i podskarbiego wielkiego koronnego Rafała Leszczyńskiego, przy jednoczesnej marginalizacji Feliksa Aleksandra Lipskiego. Rozgoryczenie, jakie Lipski odczuwał w związku z odsunięciem go od rozmów pokojowych z Karolem XII, sprawiło, że pogorszyły się jego relacje z dotychczasowym patronem – prymasem Radziejowskim. Za zaistniałą – krzywdzącą go – sytuację Lipski obwiniał prymasa oraz Rafała Leszczyńskiego, oskarżając ich jednocześnie o zdradę i porozumienie z Karolem XII kosztem panowania Augusta II w Polsce. Świadczą o tym tajne listy, jakie Lipski wysyłał do dworu polskiego rezydującego wówczas w Krakowie, w których opisywał w złym świetle działalność przeciwnika króla Augusta – prymasa Radziejowskiego. Jednocześnie ewoluowała postawa polityczna Lipskiego. Ten niedawny opozycjonista antykrólewski przeszedł ostatecznie na pozycje regalistyczne. Nastąpiło to pod wpływem wydarzeń związanych z agresją szwedzką oraz dowodów łaski ze strony króla Augusta w postaci dochodowego starostwa.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 253-278; https://doi.org/10.12775/klio.2020.043

Abstract:
In the pre-war period problems of the Polish countryside were fragmentation and overpopulation. In spite of the land reform, the farms were mainly smaller than 5 hectares and the peasants practiced the extensive farming. Only some bigger farms, mainly in Western and Middle Poland, were modern. The Great Depression led to agricultural goods prices drop by 66%, which lasted until 1945. The Polish countryside during World War II suffered enormous material and demographic losses. After the end of the war the radical land reform was introduced, which deepened agricultural fragmentation. Some part of the land remained in the government’s possession and was transformed into State Agricultural Farm (Pl. Państwowe Gospodarstwo Rolne, PGR) The area taken up by those farms was extended systematically, particularly in the western and northern parts of Poland. In 1948 the government started to collectivize the countryside. Farmers were forced with restrain and repression to join the cooperative farms. After 1956 most cooperative farms fell apart and the policy became less strict, e.g. by reducing compulsory deliveries. The deepening depression of the 1970s led to the drop in prices and the collapse in the agricultural industry, which caused the breakdown of food supply. The bad condition of agriculture lasted until the last days of the People’s Republic of Poland. The paper was originally published as Przemiany polskiej wsi w latach 1918–1989, “Klio” 2013, vol. 26 (3), pp. 55–80; DOI: http://dx.doi.org/10.12775/KLIO.2013.033.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 7-30; https://doi.org/10.12775/klio.2020.034

Abstract:
The paper discusses core issues of the Polish Historiography, focusing on main challenges. The author observes a process of its transformation, resulting among other from significant changes in a Polish social reality at the beginning of the 20th century. Main conclusion of this brief analysis is that Polish historiography differs from Western historiographical discussion, being less interdisciplinary and focusing on political history. The author diagnoses also a decreasing role of professional historians in explaining the past. On the other hand, Polish historiographical reflection differs also from former Soviet Bloc countries, with their ethnocentric historiographies avoiding discussion on crucial, yet often uneasy or even painful, issues. This text was first published in German under the title Was gibt es Neues in der polnischen Historiographie zu Beginn des 21 Jahrhunderts? in “Historie Jahrbuch des Zentrum für Historische ForschungBerlin der Polnischen Akademie der Wissenschaften” 2007/2008, vol . 1, pp . 37–56 . Updated version was published in Polish in a journal “Przegląd Humanistyczny” 2010, vol . 5/6, pp . 49–65 with a title “Historiografia polska początków XXI wieku . Próba bilansu” . Polish version is translated for the current supplement of “Klio . Journal of Polish and World History” and that is why it only refers to the events prior 2009 .
Marcin Pawlak
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 107-136; https://doi.org/10.12775/klio.2020.037

Abstract:
Herodes Atticus (Lucius Vibullius Hipparchus Tiberius Claudius Atticus Herodes) was a sophist, benefactor, Roman senator and one of the richest men of his time. His behavior often aroused a lot of controversy. He was often in conflict with the Roman officials and even emperors. The aim of this paper is to present complicated relation of Herodes with part of the Athenians. The author tries to explain the reasons for distrus and even dislike of the Athenians to Herodes. The most important part of the paper is an attempt to present the circumstances that led to the famous trial in Sirmium in 174 AD. This is a revised and supplemented version of the paper originally published as Herodes Attyk i Ateńczycy, “Klio” 2015, vol. 33 (2), pp. 3–32, DOI: 10.12775/KLIO.2015.016.
Jan Wroniszewski, Krzysztof Mikulski
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 137-154; https://doi.org/10.12775/klio.2020.038

Abstract:
Considering “Folwark” (Manor) as one of components of an estate, the authors focus on its development and changes in form of its organization, against a background of a changing economic situation. They treat the 14th and the 16th centuries as a time of prosperity and the 15th, 17th centuries as a period of decrease in demand for agricultural products. Big “Folwark”, understood as an estate connected with a local market, emerged during the 14th c. mainly as a result of great land estates’ reorganization. Its concomitant was the gradual and equivalent removal of feudal rent’s point of gravity from a rent in money to labour (e.g. Lesser Poland). This was caused also by an insufficient supply of money in peripheral parts of Poland. A villein manor in the middle gentry’s estate appeared on the turn of 15th and 16th centuries as a result of peasant holdings’ crisis, as they were not able to sell their productsand get money to pay a rent, gradually being changed into a labour. It is concomitant was peasants’ aiming to make services lower by diminishing an area of tillage. The followingcorrelation can be noticed: the villein manor – “folwark” – developed faster in the regions less connected with the market and predominated by big rental peasant holdings. It wasdifferent in parts of Poland predominated by big rental peasant farms, situated in the territories of a greater demand for agricultural products. In regions connected with the market(e.g. East Pomerania) manors of the great landowners did not make use of villein services, but of a hired labour. The change of service forms from a money-rent to labour resultedfrom worsening of the sales conditions. The increase in both kinds of rent in the 16th c. was caused by a growth of peasants’ profits as a result of improvement in the economic situation in Poland, caused by an external demand for grain. The money-rent predominated in periods of prosperity and greater supply of money; the villein labour predominatedwhen the economic situation was not good. Regions connected with the Gdansk market developed in a different way than the rest of the country – they were predominated by peasant rental economy and hired manor; the last aimed to displace peasants from the selling market. The paper was originally published as Folwark i zmiany koniunktury gospodarczej w Polsce w XIV–XVII wieku, “Klio” 2003, vol. 4 (2), pp. 25–40.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 155-180; https://doi.org/10.12775/klio.2020.039

Abstract:
The main issue of this paper is Livonian nobles’ immigration to Lithuania. This topic is very difficult to investigate, because of significant deficiency in sources presenting a registration of estates and real estate transactions from Livonia and Courland. There are no registers of owners, tenants, or pledgees of estates from Grand Duchy of Lithuania from the 16th to the 18th century and therefore primary sources for research presented in the paper are military and tax registers from 1567, 1621, 1667, 1690 and 1765. Unfortunately those registers have many disadvantages, which need to behighlighted. The author of the article analysed transformations of nobles’ surnames. The findings of this analysis show that in the above mentioned period of time several dozensof Livonian and Coulrand noble families settled in Samogitia. Those families were forced to leave Livonia as they remained loyal to the Polish king, although they also wanted toimprove their economic status. The paper was originally published as Inflantczycy i Kurlandczycy na Żmudzi w XVI–XVIII wieku, “Klio” 2015, vol. 35 (4), pp. 45–68; DOI: 10.12775/KLIO.2015.044.
Michał Zwierzykowski,
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 181-198; https://doi.org/10.12775/klio.2020.040

Abstract:
Voltaire devoted several passages from his Histoire de Charles XII (1731) to the history of the Commonwealth of Poland and Lithuania in the early 18th century. A comparative analysis of different editions of this biography of the king of Sweden – with a great influence not only on public opinion, but especially on historiography – as well as passages taken from marginal notes left by the philosopher at pages of books in his library(famous collection preserved since 1779 in Saint Petersburg) and finally insight in research conducted by Polish historians allowed us to investigate reasons and circumstances of theelection of Stanislas Leszczyński in 1704 to the throne of Poland. Our analysis allowed us to confirm a connection between a meeting of Charles XII and Leszczyński in Heilsbergin Ermland (Pol. Lidzbark Warmiński in Warmia). The paper highlights also research problems that historians must urrently overcome to use, interpret, and understand properly sources written by historiographers, who explored bservations of eyewitnesses of the great events of their times. The paper was originally published as Geneza elekcji Stanisława Leszczyńskiego w 1704 roku w ujęciu Woltera, ”Klio” 2013, vol. 25 (2), pp. 5–20, DOI: 10.12775/KLIO.2013.014.
Wioletta Zielecka-Mikołajczyk
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 41-64; https://doi.org/10.12775/klio.2020.060

Abstract:
Artykuł dotyczy przydatności do badań nad dziejami unickiej diecezji przemyskiej w XVIII w. protokołów wizytacji z tzw. Tek Podołynskiego, przechowywanych w Muzeum Narodowym im. Andrzeja Szeptyckiego we Lwowie. Autorka przedstawia tradycję wizyacji kanonicznych w Cerkwi unickiej oraz analizuje nieznane dotąd w obiegu naukowym źródła ukazujące struktury terytorialne diecezji i pozwalających odtworzyć w całości lub częściowo zasięg terytorialny dekanatów dobromilskiego, żukotyńskiego, starosolskiego, muszyńskiego, starosamborskiego, mokrzańskiego, mościskiego, gródeckiego, bireckiego oraz przemyskiego tj. 10 spośród 31 dekanatów diecezji.
Marek Andrzej Adamczewski
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 65-88; https://doi.org/10.12775/klio.2020.061

Abstract:
M. Gumowski w 1960 r. w swoich publikacjach przywołał rozporządzenie rządu Księstwa Warszawskiego z 28 IV 1811 r., na mocy którego pieczęcie władz i urzędów miejskich miały otrzymać wyobrażenie składające się z herbu Księstwa. Po upływie 60 lat od opublikowania informacji o rozporządzeniu z kwietnia 1811 r. zostały przeprowadzone badania, których wyniki kwestionują twierdzenie M. Gumowskiego.Decyzję w sprawie wyobrażeń pieczęci władz i urzędów w miastach podjął w 1809 r. Minister Spraw Wewnętrznych Księstwa i – odwołując się do obowiązującego prawa o samorządzie gminnym – uznał, że prezydenci i burmistrzowie powinni mieć pieczęcie z herbem Księstwa, a rady miejskie – pieczęcie z herbem miasta.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 89-110; https://doi.org/10.12775/klio.2020.062

Abstract:
In the military nomenclature, the area of northern Mazovia was referred to as "Mazovian theater". This concept was introduced after the First World War by the Supreme Command of the Polish Army. After the end of the First World War in 1919, there were fears related to the plans of the German attack on Poland. In this situation, the Polish command decided to create an anti-German front turned to the north and west, which was the Masovian Front. The task of this front was the extension of field fortifications. As a result of these actions, German and Russian fortifications located on the Narew were adapted to the new situation. Their task was to defend the main transport routes, especially the bridges on the Narew River in Wizna, Łomża, Ostrołęka and Różanie. Using the method of source text analysis, it was pointed out that the German attack did not finally take place, and the pre-prepared fortifications in northern Mazovia were used in the Polish-Bolshevik war in 1920. They have contributed to effective suppression of the Red Army and better preparation of the area to be defended. The aim of the article is to present plans for the expansion of the Masovian Front against the German threat from East Prussia in 1919. The basis for writing the article were source materials that are in the Central Military Archive in Warsaw.
Piotr Miłosz Pilarczyk
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 207-215; https://doi.org/10.12775/klio.2020.068

Abstract:
Recenzja książki: Jan Majchrowski, Wojewoda w dawnej Polsce, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2019, ss. 256.
Robert Litwiński
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 307-318; https://doi.org/10.12775/klio.2020.045

Abstract:
Józef Haller’s family had great military and philanthropic traditions. This kind of attitude was characteristic of the General himself, too. The below presented source edition is the General’s last will, prepared as an official notarial act, signed on 11 March, 1926 in Zakopane. It is a private testament, considering the instructions concerning the General’s estate and provision for his closest family members – his wife, Anna, and son Eryk. The paper was originally published as Testament generała Józefa Hallera, “Klio” 2016, vol. 36 (1), pp. 127–138, DOI: 10.12775/KLIO.2016.007.
Katarzyna Pękacka-Falkowska
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 279-306; https://doi.org/10.12775/klio.2020.044

Abstract:
Christoph Gottwald (1636–1700) was one of the most important Danzig doctors and collectors to live in the 17th century. Gottwald was a graduate of Leiden Universityand a student of Frans de la Boë, known as Sylvius, becoming a doctor of medicine and philosophy as well as being an engraver. His legacy has been preserved among othersin seven works of chalcography, which together with an array of surgical-anatomical instruments present also pigments, microscopes as well as a vivisection table that constituteda part of his scientific workshop. This constitutes a unique piece of evidence depicting the research of a naturalist living in the Polish-Lithuanian Commonwealth in the second halfof the 17th century. The paper was originally published as Instrumenty chirurgiczno-anatomiczne i rytownicze gdańskiego lekarza Christopha Gottwalda (1636–1700), “Klio” 2018, vol. 46,issue 3, pp. 157–183, DOI: 10.12775/KLIO.2018.037.
Jan Władysław Ryś
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 111-136; https://doi.org/10.12775/klio.2020.063

Abstract:
W listopadzie 1918 roku, kiedy tworzyły się struktury polskiej administracji wojskowej, bardzo istotnym problemem było zorganizowanie szkolnictwa wojskowego. Podobnie jak w przypadku szkolnictwa cywilnego, dokonywał się w nim proces unifikacji, zmierzający do wypracowania polskiego modelu, z wykorzystaniem najlepszych rozwiązań ze szkolnictwa państw zaborczych. Pod presją zachodzących wydarzeń podejmowano czasami doraźne rozwiązania, które ulegały późniejszym modyfikacjom, jak w przypadku omawianej Szkoły Podchorążych w Łobzowie koło Krakowa, która pod taką nazwą przetrwała zaledwie rok i została zamieniona na korpus kadetów. Odegrała jednak ważną rolę w kształtowaniu osobowości polskiego żołnierza i oficera a jej organizacja wpłynęła na organizację średniego szkolnictwa wojskowego w Polsce. Prezentowany tekst zawiera omówienie przemian organizacyjnych i programowych jak również charakterystykę kadry dydaktycznej i wychowawczej.
Piotr Józef Janowski
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 17-40; https://doi.org/10.12775/klio.2020.059

Abstract:
W artykule przedstawiono okoliczności wykonania przez rzeźbiarza Sebastiana Salę w latach 1649–1652 marmurowo-alabastrowego nagrobka dla księcia Jerzego Rakoczego do katedry w Gyulafehérvárze (Alba Iulia). Na podstawie inwentarza pośmiertnego majątku artysty omówiono temat jego kondycji materialnej oraz zaplecza warsztatowego, a także sprecyzowano datę i okoliczności śmierci rzeźbiarza. Wskazano również miejsce zamieszkania artysty i jego rodziny oraz wyposażenie zajmowanej przez nich kamienicy przy ul. Sławkowskiej w Krakowie. W aneksie umieszczono wspomniany inwentarz oraz własnoręcznie podpisany przez Sebastiana Salę list do Zygmunta Rakoczego.During the period of 1649–1652 sculptor Sebastiano Sala created a marble-alabaster tombstone for prince George Rákóczi to be placed in Gyulafehérvár’s (Alba Iulia) cathedral. This paper aims to present the circumstances of its creation. Based on the posthumous inventory of the artist’s belongings it describes his material status and technical background. The document allowed to define precisely the date and the circumstances of his death. The paper describes the tenement house located on Sławkowska street in Kraków, owned by the artist, where he lived with his family. The appendix includes the above mentioned inventory as well as Sebastiano Sala’s letter addressed to Sigismundus Rákóczi, signed by the artist himself.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 3-16; https://doi.org/10.12775/klio.2020.058

Abstract:
It has recently been proposed that Lactantius was the source for Orosius's description of the humiliation of Valerian in Persian captivity. The hypothesis is interesting, but despite many similarities between the descriptions there are also differences. There is no evidence that Orosius knew the text of Lactantius describing the rule of the tetrarchs. Futhermore in describing the fate of Walerian, Orozjusz is closer to the description the Epitome de caesaribus than Lactantius. We find traces of knowledge of the Epitome de caesaribus also in the descriptions of the reigns of Gratian or Theodosius I. I think that probably the source for describing the fate of Valerian in Persian captivity in Historia against paganos of Orosius was Epitome de caesaribus, not Lactantius.
Paula Magdalena Wydziałkowska
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 199-206; https://doi.org/10.12775/klio.2020.067

Abstract:
The article presents a new book of Małgorzata Ewa Kowalczyk about women's travel in the Age of Enlightement. The research about the women's travel are not widely developed yet in Poland. The main intention of this article is showing this book in the context of another works about the women's travel in the Age of Enlightement. The article emphasizes the innovative character of the book.
Magdalena Niedzielska
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 231-252; https://doi.org/10.12775/klio.2020.042

Abstract:
The subject of this article is the emergence of a today long-forgotten ritual that spread in wartime Germany and Austria in 1915 and 1916: the creating iron-nail “war landmarks”. War landmarks had essentially three dimensions: these were propaganda spectacles that increasingly took on a commemorative role and were meant to express the gratitude of the home front to the soldiers and their families. The nailing ritual was meant to forge a new Volksgemeinschaft, performing the nation at war. This article presents original research on the history of the iron-nail war landmarks in West and East Prussia in First World War. The paper was originally published as „Pomniki żelazne” I wojny światowej w Prusach Zachodnich i Wschodnich, ”Klio” 2016, vol. 36 (1), pp. 69–90, DOI: 10.12775/KLIO.2016.004.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 199-230; https://doi.org/10.12775/klio.2020.041

Abstract:
The article analyses the specific attitudes of the ‘Russian Bear’ metaphor in the German-language Swiss press in the second half of the 19th century: in the all- European context as well as in the context of its role in building the Swiss national identity. The author has proven that there exists a connection between the Swiss image of Russia and the ‘colonial discourse’ (described by Edward Said) in that period. The article indicates the great role of the ‘bear’ metaphor within the key binary oppositions, distinctive for that discourse: West – East, culture – nature, civilization – barbarity, democracy – despotism. It analyses as well the typical Swiss way of perceiving Russia – through the prism of the ethical discourse, which had enabled the 19th century Helvetians to play the role of ‘Europe’s conscience.’ The author indicates that – while using the ‘Russian Bear’ metaphor – the 19th century Swiss press used to categorize Russia as an antithesis of the countries that personified the main attributes of the culture of the West. While making oppositions between the Russianness and the Germanness the Swiss press was building such oppositions as: order – chaos, creation – destruction, reason – irrationality, self-control – irritability. The ‘Russian Bear’ as a partner of the French Marianne used to personify an antithesis of the French refinement. The ‘Russian Bear’ metaphor compared with the symbol of Helvetia used to serve to build oppositions between the liberal, wealthy, democratic Switzerland and Russia, which was perceived as a severe ‘Eastern despothy’. The paper was originally published as Niedźwiedź i zegarmistrz. U źródeł stereotypu „rosyjskiego niedźwiedzia” w Szwajcarii w drugiej połowie XIX w., “Klio” 2012, vol. 20 (1),pp. 171–200, DOI: 10.12775/KLIO.2012.006.
, Bartłomiej Siek
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 56, pp 137-168; https://doi.org/10.12775/klio.2020.064

Abstract:
Lekarze miejscy, zwani fizykami, pełnili w Europie nowożytnej szereg funkcji, różniący się w zależności od kraju i regionu. W dziejach medycyny gdańskiej ich rola nie jest jeszcze dokładnie opisana, ze względu na zniszczenia wojenne, które uszczupliły bazę źródłową. Artykuł prezentuje zakres praw i obowiązków fizyków gdańskich w XVII wieku w świetle nieznanego wcześniejszym badaczom źródła – ordynacji miejskiej z 1661 roku.
Tomasz Falkowski
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 31-64; https://doi.org/10.12775/klio.2020.035

Abstract:
The problem of the concept of „event” in Braudel’s oeuvre is more complex than it seems to be. The author tries to analyse this question on three different levels. In the first part of the article he shows that in the schema of „traditional history”, reconstructed by Braudel, the historical event loses all its characteristic features. It becomes uniform, abstract, and functions there as a negative element of history. The second part is devoted to the position and meaning of event within a theoretical model of history which is usually called „the global history „. Against the traditional approaches to this question the author of the article claims that there is not a pure or strong opposition between structure and event. The latter starts to be structural and that’s why it becomes more concrete and specific. Moreover, the event allows for revealing long-term historic process and structures. Finally, in the third part of his article, the author presents the history arisen from Braudel’s historical analysis as a kind of evolutionary system. Owing to this fact he can coin a concept of „historic mutation”, a special form of transformation, which could characterize the role of event in the historic development. The paper was originally published as Fizyka historii. Braudel i pojęcie zdarzenia, “Klio” 2010, vol. 14 (1), pp. 3–32.
Karol Kłodziński
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 55, pp 65-106; https://doi.org/10.12775/klio.2020.036

Abstract:
The article presents the history of ten praetorian prefects of Emperor Commodus. The prosopographical method used by the author of the article is extremely useful in the studies on individuals in the society of Imperium Romanum. In this type of research, it is particularly important to note that praefecti praetorio as a clerical elite were very well represented in ancient sources, which renders historical material highly representable for this group. During the twelve years’ rule of Commodus, the number of praefecti praetorio, representing nearly forty percent of these officials during the reign of the emperors of the Antonine dynasty (96–192), clearly indicates lack of stability and continuous political struggle in the Rome of those days. The presentation of ten praetorian prefects, the highest equestrian officials, sheds light on the political system of the last emperor of the Antonine dynasty. The article presented herein is a translation of an article published in “Klio. Journal of Polish and World History” 2012, vol. 20, pp. 3–44, therefore it does not include theliterature published later (apart from references to new volumes of PIR2). The minor changes introduced are mainly editorial and connected with the need to adapt the text forthe English speaking reader
Dariusz Dolański
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 37-50; https://doi.org/10.12775/klio.2020.047

Abstract:
Gaudenty Pikulski był teologiem i historykiem, autorem kompendium dotyczącego dziejów świata, w którym historia o stworzeniu Adama i Ewy stała się pretekstem do rozważań o relacji kobieta – mężczyzna. Podpierając się autorytetem nowożytnych teologów z faktu stworzenia Ewy po Adamie i z jego żebra Pikulski wywiódł dowód na podległość kobiety mężczyźnie. Wywód Pikulskiego jest jednocześnie krytyką współczesnej mu obyczajowości, w której kobiety usiłowały zajmować miejsce równe mężczyznom. Początków łamania tego danego od Boga naturalnego porządku rzeczy Pikulski doszukuje się w świecie antycznym.
Gabriela Wąs
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 83-104; https://doi.org/10.12775/klio.2020.049

Abstract:
Zmiany w organizacji władz w Królestwie Czeskim w XV-XVIII wieku spowodowały zapotrzebowanie na zmodyfikowanie elit społeczno-politycznych, aby były one dostosowane do rozwijającej się struktury i podziałów władzy. W XV-XVI wieku ich skład warunkowały trzy czynniki: struktura polityczno-terytorialna państwa czeskiego, ustrój stanowo-monarchiczny oraz polityka królów. W wieku XVII i XVIII królowie czescy z dynastii Habsburgów stworzyli nowe uwarunkowania polityczno-ustrojowe, tzw. habsburski absolutyzm, dążąc do zorganizowania posiadanych terytoriów w swe dziedziczne władztwo, a jego utrzymanie opierając na nowej elicie społeczno-politycznej, której budowę zainicjowali. Dla egzystencji państwa ważną kwestią było, czy elity społeczno-polityczne poszczególnych regionów i krajów staną się częścią elit władzy i otrzymają dostęp do urzędów centralnych, współtworząc w ten sposób zjawisko powstawania elit ogólnopaństwowych. Warunkowało to zintegrowanie terytorialne i scalenie społeczne, aby powstały organizm państwowy był zdolny do spójnych, obejmujących wszystkie terytoria ewolucji w następnych wiekach. Ten kompleksowy problem egzemplifikowano na przykładzie procesów integracyjnych w wymienionym okresie zachodzących między Czechami i Śląskiem. Drugim zagadnieniem stała się polityka prowadzona w tym zakresie przez władze państwowe, zwłaszcza królewskie, mająca wpływ na zmiany w składzie i kształcie elit społecznych Śląska.
Paweł Łukasz Borowy
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 241-244; https://doi.org/10.12775/klio.2020.057

Abstract:
14 grudnia 2019 r. w gmachu Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego już po raz czwarty odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa związana z historią medycyny. Tematem bieżącej edycji obrad organizatorzy uczynili „Teorię i praktykę w dawnym lecznictwie. Opozycja czy współdziałanie?” i to właśnie wokół tych zagadnień koncentrowały się wystąpienia prelegentów. Zgodnie z tradycją niniejszego cyklu konferencji organizatorzy udostępniali wszystkim zainteresowanym uprzednio przygotowane przez uczestników opisy podejmowanej tematyki. Metoda ta zapewnia możliwość zapoznania się z problematyką wybranego zagadnienia, a co za tym idzie podnosi merytorycznie poziom dyskusji.
Emil Jacek Chróściak
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 105-126; https://doi.org/10.12775/klio.2020.050

Abstract:
Artykuł traktuje o codzienności mieszkańców prowincjonalnego zakładu dla chorych psychicznie w Darłowie (Rügenwalde) działającego w latach 1841–1900. Treść regulaminów przeznaczonych dla darłowskiego zakładu, a także instrukcji dla personelu, ukazuje tę placówkę jako sprawnie działającą instytucję mającą na celu początkowo izolację, a później leczenie osób dotkniętych chorobami psychicznymi. Codzienność pacjentów została zamknięta w ramach harmonogramu, przewidującego określony czas na posiłek, zajęcia i sen. Chorzy mieli być traktowani z szacunkiem, a przemoc stosowana jedynie w razie konieczności. Pracownicy zakładu mieli ponadto dbać o odpowiedni poziom higieny chorych, o czystość ubrań i przedmiotów codziennego użytku.
Joanna Bugajska-Więcławska
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 127-144; https://doi.org/10.12775/klio.2020.051

Abstract:
Współczesna kultura nazywana jest kulturą dźwięku i obrazu. Paradoksalnie mamy coraz większe trudności z prawidłowym odczytaniem ich symboliki; niechętnie decydujemy się na głębszą interpretację. Niniejszy artykuł stanowi próbę krytycznego spojrzenia na praktykę wykorzystywania źródeł ikonicznych i literackich w kształceniu kulturowym na lekcjach historii. Przedstawiono w nim warunki pracy z tego typu materiałami oraz omówiono podstawowe błędy popełniane podczas ich udostępniania: selekcji, opisu i interpretacji. W pracy wykorzystano wybrane obrazy, zdjęcia i fragmenty literackie.
Wojciech Wichert
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 209-222; https://doi.org/10.12775/klio.2020.055

Abstract:
Recenzja: Stephan Lehnstaedt, Czas zabijania. Bełżec, Sobibór, Treblinka i akcja „Reinhardt”, tłum. Bartosz Nowacki, Prószyński i S-ka, Warszawa 2018
Wiesław Józef Nowosad
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 145-182; https://doi.org/10.12775/klio.2020.052

Abstract:
W zasobie Archiwum Państwowego w Toruniu przechowywany jest niezwykle interesujący inwentarz ruchomości dworu w Przesmnie (dziś Przecznie) – majątku leżącego w ziemi chełmińskiej, sporządzony w 1733 roku na polecenie Lukrecji z Bagniewskich Bajerskiej, wdowy po Franciszku Józefie Bajerskim, sędzim ziemskim michałowskim. Jego wyjątkowość polega na tym, że obok typowego spisu ruchomości i przedmiotów gospodarskich objął również archiwum rodzinne, lecz przede wszystkim obszerną bibliotekę. Niewiele katalogów księgozbiorów prywatnych przetrwało do naszych czasów. Wiadomo, że na obszarze Prus Królewskich znaczne biblioteki posiadali Cemowie, Guldensternowie, Konarscy, Krokowscy, Kruszyńscy czy Sierakowscy. Niektóre z nich rozproszone zostały jeszcze w XVII wieku, inne zniszczone zostały przez pożary w XIX wieku, kolejne przetrwały okres rozbiorów i ich kres nastał dopiero w wieku XX podczas II wojny światowej. O nich było wiadomo, jednak do naszych czasów nie przetrwał prawie żaden ze spisów ich zawartości, nie mówiąc o samych książkach. Wyjątkami są tu „Catalogus librorum” Kruszyńskich z Nawry spisany w 1780 r. i starszy o pół wieku opisywany tu katalog książek Franciszka Józefa Bajerskiego.Bajerscy byli jedną z niewielu rodzin w ziemi chełmińskich, której historia na tym terytorium sięgała jeszcze czasów krzyżackich. W XVIII wieku rodzina nie miała już takiego znaczenia jak w końcu XV i na początku XVI wieku. Jednak niektórzy jej przedstawiciele aktywnie uczestniczyli w życiu politycznym prowincji. Należeli do nich Aleksander – dziad, Mikołaj – ojciec i sam Franciszek Józef sędzia ziemski michałowski, pierwszy od ponad 120 lat urzędnik ziemski w rodzinie. Wiadomo, że biblioteka była własnością tego ostatniego, ale być może również jego przodkowie mieli udział w jej powstawaniu.Niniejszy artykuł przybliża postać Franciszka Józefa Bajerskiego, sędziego ziemskiego michałowskiego. Tekst uzupełnia edycja źródłowa inwentarza majątku Bajerskiego sporządzonego w kilka miesięcy po śmierci sędziego z inicjatywy wdowy po nim.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 199-208; https://doi.org/10.12775/klio.2020.054

Abstract:
Tomasz Mojsik, Orfeusz między Tracją a Pierią. Mit, kult i tożsamość macedońska, Białystok 2019, Polskie Towarzystwo Historyczne, Monografie 1Książka M. Mojsika stanowi próbę analizy komponentu pieryjskiego w mitach o Orfeuszu, będącego punktem wyjścia do rozważań nad problematyką etniczności i tożsamości macedońskiej. Zdaniem Autora mit o Orfeuszu wywodzi się z Pierii, a jego konotacje trackie są późniejsze i wtórne. Rozwój mitu o pieryjskim Orfeuszu i jego rozpowszechnienie w Grecji było - zdaniem - Autora powiązane z polityką kulturalną króla Archelaosa. Książka Mojsika oparta jest w decydującej o analizę źródeł literackich, bardzo często fragmentarycznych i późnych, często bizantyjskich. Odrzucane są te świadectwa źródłowe, które wskazują na trackie korzenie mitu o Orfeuszu, w tym na pierwotnie tracki charakter Pierii. Autor w niewielkim stopniu bierze pod uwagę inskrypcje i zupełnie nie uwzględnia świadectwa źródeł numizmatycznych. Niniejszy tekst jest artykułem recenzyjnym. Wskazuje on na zalety recenzowanej książki oraz na jej słabości, w tym zwlaszcza nie uwzględnienie w wystarczającej mierze źródeł dokumentarnych oraz nie docenianie komponentu trackiego mitów o Orfeuszu
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 183-198; https://doi.org/10.12775/klio.2020.053

Abstract:
Artykuł jest komentarzem do studium O. Hekstera „Emperors and Ancestors. Roman Rulers and the Constraints of Tradition” (2015), kóre jest poświęcone aspektom polityki sukcesyjnej i ideologii dynastycznej cesarzy rzymskich. Wychodząc od sformułowania Autora, że numizmaty stanowią jedno z ważniejszych źródeł do studiowania tych zagadnień, w artykule krótko odniesiono się do trzech kwestii: tradycji ikonograficznej w mennictwie i tworzenia nowych wyobrażeń, zmienności chronologicznej i geograficznej wizerunków cesarzy, którzy wspierali się autorytetem przodków, a także stosunków centrum – lokalne elity.
Adam Kucharski, Agnieszka Wieczorek
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 54, pp 51-82; https://doi.org/10.12775/klio.2020.048

Abstract:
Bogactwo źródeł historycznych wytworzonych w związku z podróżami edukacyjnymi reprezentantów rodziny Rzewuskich z linii na Podhorcach i Rozdole w XVIII w. pozwala na prowadzenie badań nad różnorodnymi zagadnieniami. Wydaje się koniecznym przeprowadzenie analizy najobfitszego typu źródła, jakimi są listy z podróży. Pozwala to na ustalenie sieci kontaktów nawiązywanych przez podróżników. Do tego celu idealnie nadaje się koncepcja kręgów korespondencyjnych, która umożliwia nam umiejscowienie podróżujących po Europie Rzewuskich w szerszej perspektywie. Dzięki temu można lepiej scharakteryzować różne wymiary ich podróży: edukacyjny, towarzyski, rodzinny, finansowy, a nawet polityczny.
Łukasz Hajdrych
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 53, pp 247-258; https://doi.org/10.12775/klio.2020.028

Abstract:
This article deals with the issue of early modern witch trials which took place before the town court of Żerków in the first half of the 18th century. The paper consider the following issues: basic information about the Żerków town in the early-modern period, the main archival sources and lastly, the problem of witchcraft-trials. At the end of the paper the Author shows the neccesity of a further vast archival query, which will allow to elaborate the issue of co-operation between town courts of Żerków, Koźmin Wielki, Koźmin Nowy and Pleszew.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 53, pp 259-274; https://doi.org/10.12775/klio.2020.029

Abstract:
Streszczenie. Niniejszy artykuł zawiera rozważania na temat znaczenia książki pt. The Face of Battle autorstwa Johna Keegana dla rozwoju badań z zakresu historii wojskowości, jak również kontekstu ukazania się jej pierwszej polskiej translacji. Autor starał się odpowiedzieć na pytanie, czy po ponad 40 latach od pierwszego wydania zachowała ona aktualność i może mieć znaczenie w procesie kształcenia akademickiego realizowanego w naszym kraju. Keegan zaproponował bowiem niegdyś nową optykę badawczą, która stała się podstawą nurtu zwanego „nową historią wojskowości” znajdującą się w Polsce poza głównym nurtem realizowanych badań.
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 53, pp 67-82; https://doi.org/10.12775/klio.2020.019

Abstract:
Prezentowany artykuł omawia znaleziska archeologiczne pochodzące z Europy, które interpretuje się jako depozyty mające chronić przed szkodliwym działaniem czarownic lub innych osób i mocy. Autor omawia kolejno kwestię ofiar zakładzinowych i znalezisk zbliżonego rodzaju. Znalazły się w nim przedmioty wykonane z ołowiu, na których umieszczono inskrypcje mieszane składające się z zaklęć i modlitw, a także znaków magicznych. Zwyczaj ten w okresie średniowiecznym był rozpowszechniony w Skandynawii i w rejonie północnych Niemiec. Jego korzenie sięgają starożytności. W miejscowości Kyritz w Brandenburgii odnaleziono naczynie, w którego wnętrzu złożone zostały taśmy ołowiane z podobnymi inskrypcjami. Odkrycia tego typu przedmiotu z XII w. dokonano również przy grodzisku Dřevíče w Czechach w 2014 r. Natomiast w Stralsundzie odkopano figurkę antropomorficzną z wyrytymi na powierzchni podobnymi znakami i zaklęciami. Autor omawia również zabytki znajdujące się w budynkach, m.in. kartki zapisane zaklęciami ochronnymi ukrywane w wywierconych w belkach otworach. Wiele takich znalezisk jest znanych z terenów Niemiec, ale też Francji, Luksemburga czy USA. Kolejna część została poświęcona zjawisku zakopywania tzw. butli czarownic – naczyń zawierających przedmioty żelazne, włosy, paznokcie i ludzką urynę. Ukrywano je z intencją uleczenia choroby i ukarania winnej jej powstania osoby – w tym przypadku wierzono, że była nią czarownica. Liczne butle z taką zawartością pochodzą z terenów Anglii. Kilka odnaleziono również w USA. W ostatniej części znalazły się informacje dotyczące chowania łożysk poporodowych w naczyniach. Naczynia z taką zawartością ukrywano w piwnicach budynków lub pod podłogami pomieszczeń gospodarczych. Niektóre z naczyń miały wymalowane znaki ochronne lub inicjały matek. Wiele z nich odkopano w Niemczech. W ostatnim czasie odkryto je także w Polsce. W Lubaniu natrafiono łącznie na ok. 100 naczyń w 20 różnie lokalizowanych piwnicach budynków. Uważa się, że pierwotnie także w nich deponowano łożyska. Artykuł skupia się na znaleziskach, których związek z dawnymi wierzeniami magicznymi rysuje się wyraźnie.
Jakub Węglorz
Klio - Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym, Volume 53, pp 3-18; https://doi.org/10.12775/klio.2020.017

Abstract:
Doktryna humoralna nie stanowiła w pełni jednolitej i spójnej teorii. Składała się z wielu elementów i poglądów, z których znaczna część została zweryfikowana jako błędna. Skokowy rozwój medycyny, który nastąpił w XIX w., oraz gwałtowny rozkwit nauki w ciągu ostatnich dwóch stuleci pozwoliły na obalenie wielu założeń i twierdzeń będących podstawą założeń humoralizmu. Nieprzystawalność niektórych z nich do aktualnego paradygmatu naukowego sprawiła, że obecnie są często postrzegane nie jako element dawnej wiedzy, a raczej jako przejaw działań i poglądów o charakterze magicznym. Percepcja takich elementów dawnej nauki jak astrologia czy teorie sygnatur i sympatyczności przez pryzmat magii utrudniają właściwe zrozumienie ówczesnego lecznictwa i stwarzają mylne wrażenie odnośnie do jego charakteru. Artykuł przedstawia ten aspekt badań nad dawną medycyną jako potencjalną przeszkodę badawczą i interpretacyjną.
Page of 13
Articles per Page
by
Show export options
  Select all
Back to Top Top