Refine Search

New Search

Results: 4,488

(searched for: doi:(10.18290/*))
Save to Scifeed
Page of 90
Articles per Page
by
Show export options
  Select all
Published: 16 February 2021
Roczniki Psychologiczne, Volume 23, pp 227-245; doi:10.18290/rpsych20233-3

Abstract:
Few studies have applied a person-centered approach to work motivation using cluster or profile analyses. Thus, little is known about which configurations of work motivations characterize professionals. The aim of this study is to establish the structure of work motivation profiles under the framework of self-determination theory and to examine the relationship between work motivation and subjective work performance. The study involved 147 corporate employees who completed the Multidimensional Work Motivation Scale and self-rated their work performance. The two-step cluster analysis was applied, followed by a one-way ANOVA and a post-hoc Bonferroni test. The findings revealed differences between the five profiles for all forms of motivational regulation on the self-determination continuum (large effect sizes). Further examination revealed that the employees’ current work performances differed across motivational profiles (medium effect size). Strongly and poorly motivated as well as autonomously motivated employees reported better subjective work performance compared to unmotivated individuals. In line with self-determination theory, the quantity and shape of motivation can be simultaneously considered in terms of both theoretical and practical implementation.
Tomasz Korulczyk,
Published: 16 February 2021
Roczniki Psychologiczne, Volume 23, pp 247-266; doi:10.18290/rpsych20233-4

Abstract:
This study examined how person–supervisor fit is related to employees’ proactive behavior and unethical behavior towards the organization. The study involved 321 employees representing various sectors in Poland. The participants completed the Person–Supervisor Fit Scale, Proactive Behavior Scale, and the Unethical Behavior Questionnaire. Results show that a supplementary fit is weakly and positively related to proactive behavior but is not related to complementary fit. Surprisingly, supplementary fit is weakly but positively related to unethical behavior, while complementary fit from a needs–resources perspective is weakly and negatively associated with unethical behavior. Conclusions may be applied to organizational settings challenged by the problem of employee unethical behavior and their low proactivity in the context of person–supervisor congruence.
, , Barbara Kożusznik
Published: 16 February 2021
Roczniki Psychologiczne, Volume 23, pp 267-290; doi:10.18290/rpsych20233-5

Abstract:
Power in organizations creates interpersonal settings and lays the ground for designating individual roles and positions of superiors and subordinates. In such a context, influence tactics are situation-specific behaviors used to change the behavior of others and achieve organizational goals. The notion that power and influence can be based on personal or positional variables was used to design the framework of the present studies intended to describe how trait- and state-like variables are related to influence tactics and deinfluentization. The subjects were 250 Polish managers. Study 1 (n = 250) was undertaken to collect data about the influence tactics of Polish managers to fill the void in information in the field of social psychology in organizations. In Study 2 (n = 104) we correlated influence tactics with the personal sense of power. The results proved that the perception of having the ability to exert power over others was positively related to rational persuasion, apprising, and pressure. In Study 3 (n = 69) we investigated the relationships of influence tactics and deinfluentization with the Big Five and directiveness. The results showed that Neuroticism was positively correlated with pressure, legitimating, and coalition, but negatively with rational persuasion and consultation. Extraversion was positively correlated with rational persuasion, so was Conscientiousness. Agreeableness was negatively related to coalition. Directiveness was in a positive relation with pressure but correlated negatively with personal appeals. Deinfluentization positively correlated with Agreeableness and negatively with directiveness.
Bohdan Rożnowski
Published: 16 February 2021
Roczniki Psychologiczne, Volume 23, pp 291-307; doi:10.18290/rpsych20233-6

Abstract:
The aim of the article is to broaden the knowledge about the mutual relationship between work engagement and professional burnout. In the psychological literature, a lively discussion between the position that these are opposite poles of one dimension and the position that both dimensions are independent has not yet been clearly concluded. The article focuses on the analysis of the causes of both phenomena. It was assumed that one-dimensionality means that the same elements of the work situation affect each of the states but in an opposite way. The research was conducted using standardized questionnaires (AWLS, LBQ, and UWES) on a group of 128 teachers from different types of schools. Statistical analyses relying on regression analysis indicated different sources of each phenomenon, which supports the position of independence of both constructs.
Gary P. Latham
Published: 16 February 2021
Roczniki Psychologiczne, Volume 23, pp 213-226; doi:10.18290/rpsych20233-2

Abstract:
Four criteria attest to the credibility of subconscious goal effects on organizational related behavior. First, the findings support hypotheses derived from goal setting theory. Second, the empirical experiments, conducted in both laboratory and field settings, have both internal and external/ecological validity. The dependent variables include brainstorming, negotiations, task/job performance, and satisfaction with customer service. Third, the results of these experiments have been shown to be robust with regard to exact and conceptual replications. Fourth, a meta-analysis has shown the practical as well as the theoretical significance of these findings. A goal primed in the subconscious and a consciously set goal have additive effects on job performance and negotiations.
Zhiqiang Sun, Fenrong Liu
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 257-270; doi:10.18290/rf20684-12

Abstract:
Schemat wnioskowania mou w logice mohistycznej Biorąc za punkt wyjścia monotoniczność rozumowania, artykuł przedstawia systematyczny sposób interpretacji schematu wnioskowania mou w tekstach mohistycznych. Wzięliśmy pod uwagę zarówno perspektywę logiczną. jak i lingwistyczną, zwracając szczególną uwagę na specyfikę klasycznego języka chińskiego, rolę kontekstu i uwzględniając wszelkie możliwe wskazówki pochodzące ze źródłowych tekstów. Poprzez zastosowania reguł monotoniczności sformułowaliśmy jednolitą odpowiedź na pytanie, dlaczego shi er ran są uznawane za rozumowania poprawne, a shi er buran przeciwnie — uznawane są za kontrprzykłady.
Bożena Czernecka-Rej
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 271-289; doi:10.18290/rf20684-13

Abstract:
O czterech typach argumentacji na rzecz logiki klasycznej Moim celem w tym artykule jest analiza argumentacji pod kątem poprawności standardowej logiki. Formułuję też kilka uwag krytycznych i porównawczych. Skupiam się na czterech najbardziej spójnych i kompletnych argumentach, które próbują uzasadnić wyróżnione stanowisko logiki klasycznej. Istnieją następujące argumenty: argumentacja pragmatyczno-metodologiczna Willarda van O. Quine’a, argumentacja filozoficzno-metalogiczna Jana Woleńskiego, argumentacja ontologiczno-semantyczna Stanisława Kiczuka, argumentacja metalogiczna. Moim zdaniem teza o poprawności logiki klasycznej jest racjonalnie uzasadniona tymi argumentacjami. Pozostaje problem, czy analizowana logika standardowa jest jedyną właściwą logiką.
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 367-384; doi:10.18290/rf20684-17

Abstract:
Semantyka teoriomonogościowa dla wielowartościowych rachunków pozycyjnych Celem artykułu jest zdefiniowanie adekwatnych semantyk teoriomonogościowych dla rachunków pozycyjnych (Tkaczyk 2007).
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 217-249; doi:10.18290/rf20684-10

Abstract:
W odpowiedzi na tekst Michała Chaberka, będący polemiką z moim stanowiskiem w kwestii teistycznego ewolucjonizmu, zwracam uwagę na kilka kluczowych zagadnień dotyczących filozofii i teologii arystotelesowsko-tomistycznej w kontekście teorii ewolucji, oraz wykazuję pewne nieścisłości i błędy w argumentacji mojego adwersarza. Definiując kluczowe aspekty terminu „stworzenie” w ujęciu Tomasza z Akwinu podkreślam, że zmiany ewolucyjne należą do Boskiego gubernatio, a nie creatio. Przedstawiam także nieco bardziej wnikliwą analizę zagadnienia dotyczącego konieczności bezpośredniej Boskiej interwencji w powstaniu nowych gatunków. Przechodząc do zagadnień stricte metafizycznych poruszam kwestie definicji substancjalizmu arystotelesowsko-tomistycznego, analogicznego charakteru statusu bycia substancją, oraz alternatywnej systematyki organizmów żywych zaproponowanej przez Chaberka. W dziedzinie teologii filozoficznej odpowiadam na pytanie o pochodzenie formy substancjalnej pierwszego przedstawiciela nowopowstałego gatunku, w odniesieniu do zagadnień dyspozycji materii i przypadłości substancji. Wracając do kwestii metafizycznych aspektów ewolucjonizmu, proponuję charakterystykę transformacji międzygatunkowej jako procesu, na który składa się wiele zmian substancjalnych i przypadłościowych.
Andrzej Maryniarczyk
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 169-198; doi:10.18290/rf20684-8

Abstract:
Metafizyczny kreacjonizm a paradoksy teizmu ewolucyjnego: przyczynek do dyskusji w ramach współczesnego tomizmu Autor artykułu dowodzi, że metafizyczny kreacjonizm, z którym spotykamy się w filozofii św. Tomasza z Akwinu, w odróżnieniu od kreacjonizmu amerykańskiego oraz teologiczno-‑biblijnego, jest teorią, która wyrasta z czysto filozoficznego wyjaśnianie początków świata i człowieka. Nie jest zatem ideą biblijną przeniesioną na teren filozofii. Podobnie jak teizm metafizyki Arystotelesa, a także teizm metafizyki św. Tomasza z Akwinu nie jest teizmem religijnym (teologicznym), lecz teizmem czysto filozoficznym (metafizycznym), gdyż wyrasta z metafizycznego wyjaśniania rzeczywistości. Kreacjonizm metafizyczny jest ostatecznym wyjaśnieniem źródła istnienia bytów, które dane są nam w doświadczeniu, jako niekonieczne w istnieniu i zmienne. Natomiast kreacjonizm amerykański, jest interpretacja biologiczno-kosmologiczną biblijnej prawdy o stworzeniu świata w określonym przedziale czasowym (paradygmat 7 dni) i w punkcie wyjścia odwołuje się do danych Objawienia, które chce naukowo potwierdzić Artykuł został podzielony na dwie części. W części pierwszej zostały przedstawione węzłowe elementy metafizycznej teorii stworzenia ex nihilo i jej rozumienie. W drugiej zaś części artykułu zostały przywołane elementy teizmu ewolucyjnego, które z punktu metafizycznego kreacjonizmu są źródłem różnych paradoksów, a niekiedy i absurdów oraz domagają się ponownego przemyślenia.
Michał Chaberek
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 199-215; doi:10.18290/rf20684-9

Abstract:
Współcześni tomiści usiłują wykazać zgodność metafizyki arystotelesowsko-tomistycznej z teorią makroewolucji biologicznej. W ostatnim czasie stanowisko takie poparł Dr Mariusz Tabaczek. Jednak przyznaje on, że naukę Tomasza należy zmodyfikować w istotny sposób, aby można ją było pogodzić z teistycznym ewolucjonizmem. W jego ujęciu główny punkt takiej modyfikacji stanowi kwestia tego, czy stworzenie się zakończyło, czy nadal powstają nowe gatunki. W istocie ewolucyjny postulat powstawania nowych gatunków uderza nie tylko w naukę Tomasza, ale klasyczne chrześcijańskie rozumienie stworzenia. Tomistyczni ewolucjoniści nie potrafią wyjaśnić pochodzenia nowych form substancjalnych. Odwołują się do zmian przypadłościowych, takich jak przypadkowe mutacje genetyczne, których kumulacja miałaby prowadzić do powstania nowych gatunków. To jednak nie jest możliwe w świetle metafizyki tomistycznej, ponieważ zmiana przypadłościowa nie tworzy nowej substancji. Dodatkowo koncepcja tomistycznych ewolucjonistów nie harmonizuje z wieloma faktami odkrywanymi przez współczesną biologię. Tomistyczni ewolucjoniści muszą porzucić fundamentalne pojęcia filozofii św. Tomasza, takie jak złożenie bytowe substancja-przypadłości czy umiarkowany realizm. Nie da się więc pogodzić makroewolucji biologicznej z nauką Akwinaty.
Anna Lemańska
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 71-88; doi:10.18290/rf20684-4

Abstract:
Jednym ze współczesnych sporów światopoglądowych jest konflikt między materialistycznymi ewolucjonistami a zwolennikami projektu w przyrodzie. Co istotne, obie strony sporu twierdzą, że ich stanowiska mieszczą się w obszarze nauk przyrodniczych. Dyskusje toczą się już od ponad stu lat, lecz nie widać szans na ich zakończenie i uzyskanie jakiegoś konsensusu. Źródło takiego stanu rzeczy zdaje się leżeć w tym, że spór ten toczy się w rzeczywistości na płaszczyźnie filozoficznej. W artykule przytaczam argumenty za tym, że zarówno ewolucjonizm materialistyczny, jak i koncepcja inteligentnego projektu nie są teoriami naukowymi. Porównuję także pojęcia ewolucji i kreacji oraz pokazuję, że pojęcie kreacji nie jest pojęciem naukowym. Stwarzanie bowiem jest aktem Stwórcy, który nie jest bytem czasoprzestrzennym. Jego działania zatem nie mogą być badane metodami właściwymi dla nauk przyrodniczych.
Tomasz Jarmużek, Aleksander Parol
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 345-366; doi:10.18290/rf20684-16

Abstract:
O pewnym językowym rozszerzeniu logiki MR: podejście semantyczne i tabelau W artykule przedstawiamy rozszerzenie minimalnej, normalnej logiki pozycyjnej, czyli logiki z operatorem realizacji. Logika pozycyjna to logika filozoficzna, która umożliwia odniesienie zdań do kontekstów, które można rozumieć na wiele sposobów. Wzbogacamy podstawowy język minimalnej logiki pozycyjnej o dodatkowe wyrażenia zbudowane z predykatów i stałych pozycyjnych. Akceptujemy również wyrażenia zbudowane z operatorem realizacji oraz wiele pozycji, takich jak: Dzięki temu zwiększyliśmy wyrazistość minimalnej logiki pozycyjnej. W artykule wskazujemy na wiele przykładów na to, że dzięki tej niewielkiej zmianie mogą powstać złożone teorie oparte na proponowanym rozszerzeniu. Jako teorię dowodu dla naszej logiki zakładamy metody tableau, pokazujące twierdzenia o poprawności i zupełności. Na koniec jednak pokazujemy, że badana tutaj logika jest tylko rozszerzeniem językowym MR: wszystkie twierdzenia o przedłużeniu mają swoje odpowiedniki w czystych twierdzeniach MR. Jednak teorie oparte na proponowanym rozszerzeniu mogą wyrazić znacznie więcej niż teorie oparte na czystej MR.
Tomasz Jarmużek, Krzysztof Krawczyk, Rafał Palczewski
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 291-313; doi:10.18290/rf20684-14

Abstract:
Poznawalność jako modalność de re: pewne rozwiązanie paradoksu Fitcha W artykule staramy się znaleźć nowe, intuicyjne rozwiązanie paradoksu Fitcha. Twierdzimy, że tradycyjne wyrażenie zasady poznawalności (p → ◊Kp) opiera się na błędnym rozumieniu poznawalności jako modalności de dicto. Zamiast tego proponujemy rozumieć poznawalność jako modalność de re. W artykule przedstawiamy minimalną logikę poznawalności, w której zasada poznawalności jest ważna, ale paradoks Fitcha już nie obowiązuje. Logikę charakteryzujemy semantycznie, a także poprzez podejście aksjomatyczne i tabelaryczne.
Marek Słomka
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 133-168; doi:10.18290/rf20684-7

Abstract:
W niniejszym tekście analizuję tezy stawiane przez polskich antyewolucyjnych kreacjonistów, które w ostatnich latach zostały wyrażone nie tylko w publikacjach naukowych, ale także w ramach różnych form przekazu treści wiary religijnej oraz w publicznie prowadzonych dyskusjach, stanowiących istotny aspekt omawianej dziedziny. Celem artykułu jest określenie głównych składowych antyewolucyjnego kreacjonizmu oraz uchwycenie mechanizmów myślenia, które prowadzą do wewnętrznej niespójności formułowanych koncepcji a także niezgodności z wiedzą przyrodniczą, filozoficzną i teologiczną. Pokazuję jak wiele aspektów antyewolucyjnego kreacjonizmu zostało włączonych do podręczników katechetycznych, opublikowanych w ostatniej dekadzie w Polsce. Stanowczo za dużo jest tam treści zawierających podstawowe błędy i zredagowanych w taki sposób, który nie służy budowaniu relacji między nauką a wiarą religijną. Ewolucjonizm kojarzony jest głównie ze skrajnym naturalizmem, zaś kreacjonizm z fundamentalistyczną interpretacją biblijnych opisów stworzenia i odrzucaniem teorii ewolucji. Zbyt mało uwagi zwraca się na naukowe postacie ewolucjonizmu oraz wartościowe nurty kreacjonizmu. Wynika to między innymi z braku konsultacji treści na stylu nauk przyrodniczych i teologii z tymi reprezentantami Kościoła katolickiego, którzy akademicko zajmują się problematyką interdyscyplinarną.
John F. Haught
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 21-49; doi:10.18290/rf20684-2

Abstract:
Ten tekst przedstawia trzy różne sposoby, w jakie ludzie, którzy mieli kontakt z nauką, odpowiadają na następujące pytania: „Czy nauka jest zgodna z wiarą religijną?” oraz „Czy nauka nie wyklucza istnienia osobowego Boga?”. Pierwsza odpowiedź zakłada, że nauki przyrodnicze i wiara religijna wykluczają się wzajemnie. To jest sytuacja konfliktu. Jej przedstawiciele należą do dwóch głównych podgrup: (1) sceptyków, którzy wierzą, że nauki przyrodnicze uczyniły wszystkie twierdzenia religijne niewiarygodnymi, oraz (2) ludzi wiary, którzy odmawiają przyjęcia pewnych naukowych idei, takich jak kosmologia Wielkiego Wybuchu i ewolucja biologiczna. W obecnym tekście konflikt dotyczy tylko naukowych sceptyków, którzy twierdzą, że metody i odkrycia naukowe zdezaktualizowały wiarę religijną i teologię. Drugi typ odpowiedzi na wymienione pytania utrzymuje, że nauka i wiara dotyczą różnych poziomów lub wymiarów rzeczywistości. Zgodnie z tym podejściem, nauka i teologia stawiają zupełnie inne rodzaje pytań, dlatego nie można ich traktować jako konkurencyjnych obszarów. W stanowisku kontrastu podkreśla się, że nie może być prawdziwego konfliktu między twierdzeniami nauk przyrodniczych a twierdzeniami wiary i teologii. Wiara i nauka nie rywalizują o jakiś wspólny cel, więc nie mogą wchodzić ze sobą w konflikt. Trzecim stanowiskiem jest konwergencja. Można je również nazwać „współbrzmieniem”, „współpracą”, „kontaktem” lub „konwersacją”. To stanowisko zgadza się z tezą „kontrastu”, według którego wiara religijna i nauki przyrodnicze są różnymi sposobami rozumienia świata, ale argumentuje zarazem, że te dwa obszary nieuchronnie oddziałują na siebie. Konwergencja promuje tę interakcję. Celem zwolenników konwergencji jest osiągnięcie syntezy, w której zarówno nauka, jak i wiara zachowują swoją tożsamość, a jednocześnie pozostają w ścisłym związku ze sobą we wspólnym dążeniu do inteligibilności i prawdy. Konwergencja zakłada, że odkrycia naukowe mają znaczenie dla wiary, innymi słowy, odkrycia naukowe mogą znacząco wpłynąć na to, jak myślimy o Bogu i sensie naszego życia. Konwergencja zakłada, że nauka i wiara, o ile nie są ze sobą mylone, mogą razem prowadzić do bogatszego spojrzenia na rzeczywistość.
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 315-343; doi:10.18290/rf20684-15

Abstract:
Nieklasyczne prawdopodobieństwa na potrzeby podejmowania decyzji w sytuacjach niepewności Analiza sytuacji, w których informacja jest częściowa, niepełna bądź niespójna wskazuje na potrzebę zbudowania jakościowych miar siły przekonań odmiennych niż te, które są oferowane przez klasyczną teorię prawdopodobieństwa. W niniejszej pracy porównujemy dwa ujęcia zaproponowane dla realizacji tej potrzeby: teorię Dempstera-Shafera i niestandardową teorię prawdopodobieństwa nabudowaną na logice Belnapa-Dunna. Pokazujemy, że te dwa formalizmy przyjmują ortogonalne perspektywy postrzegania niedostatków informacyjnych, a jednocześnie dostarczają rezultatów częściowo ze sobą korespondujących. Na koniec porównujemy różne dynamiczne reguły z obu formalizmów traktując je wszystkie jako uogólnienie warunkowania Bayesowskiego.
Grzegorz Bugajak
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 89-109; doi:10.18290/rf20684-5

Abstract:
Celem artykułu jest poszukiwanie takiej interpretacji obecności i działania Boga w świecie, jaka pozwoliłaby zharmonizować istotne prawdy wiary z naukowym obrazem świata, którego ewolucja jest rządzona przypadkiem i pozbawiona kierunku. Poszukiwanie to jest realizowane w kilku krokach. Odwołując się do różnych koncepcji celowości wskazuje się najpierw, że jeśli można mówić o tym, że świat ma taką cechę, to nie w sensie zmierzania w określonym kierunku (nauki przyrodnicze takiego kierunku nie wykrywają, więc najrozsądniej jest przyjąć, że go nie ma), lecz w sensie celowości wewnętrznej: świat ze swej natury jest skierowany na Boga. Współcześnie o Bożej celowości w świecie mówi się często w kategoriach ogólnego lub szczególnego działania Boga (general lub special divine action). Artykuł, podejmując tę kwestię zmierza do wniosku, że odróżnienie aspektu naturalnego od nadnaturalnego w danym zdarzeniu jest przypuszczalnie niemożliwe. Na jeden z powodów tej niemożliwości wskazuje tzw. zasada domknięcia przyczynowego, dlatego jest ona analizowana w kolejnym punkcie artykułu. Wskazuje się tutaj między innymi na konieczność zrewidowania niektórych klasycznych koncepcji cudu. W odniesieniu zaś do takich przełomowych zdarzeń z dziejów świata, jak powstanie życia czy pojawienie się człowieka, proponuje się hipotezę niedookreśloności celu stworzenia: Bóg może realizować swoje cele w świecie rządzonym przez autentyczny przypadek, jeśli cele te są rozumiane odpowiednio subtelnie. Na przykład, jeśli celem Boga jest pojawienie się w świecie istoty zdolnej do nawiązania z nim świadomego kontaktu (zwanej w teologii Człowiekiem), to istota taka niekoniecznie musiała przyjąć postać przedstawiciela gatunku Homo sapiens. Na koniec wskazuje się na panenteizm jako na właściwą, prawdziwie chrześcijańską wizję świata, który jest „losem i przeznaczeniem” samego Boga (Karl Rahner). W tej perspektywie, detale ewolucyjnego rozwoju świata przestają być religijnie istotne, a sama religia uwalnia się ostatecznie—po części pod wpływem współczesnej nauki—„od błędu i przesądu” (Jan Paweł II).
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 253-255; doi:10.18290/rf20684-11

Abstract:
Advances in Philosophical Logic
Tadeusz Pabjan
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 111-131; doi:10.18290/rf20684-6

Abstract:
Artykuł poświęcono krytycznej analizie kilka wybranych argumentów pojawiających się we współczesnej dyskusji dotyczącej interpretacji stwórczego działania Boga w świecie przyrody, rozpatrywanego w kontekście teorii ewolucji. W szczególności zwrócono uwagę na zastrzeżenia wobec tej teorii wysuwane przez niektórych przedstawicieli kreacjonizmu ujętego w ramy systemu metafizyki św. Tomasza, którzy nie widzą możliwości uzgodnienia ewolucji z teologiczną prawdą o stworzeniu świata przez Boga. Rozpatrzono również argumenty leżące u podstaw teorii inteligentnego projektu, która głosi, że oparta na przypadku ewolucja nie może w sposób adekwatny wyjaśnić „nieredukowalnej złożoności” żywych organizmów, i że w związku z tym należy przyjąć, iż na przebieg procesów ewolucyjnych mają zasadniczy wpływ bezpośrednie działania Boga—Inteligentnego Projektanta.
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 51-70; doi:10.18290/rf20684-3

Abstract:
Ewolucjonizm–kreacjonizm. Poszukiwanie płaszczyzny dialogu W artykule przedstawiona została próba wskazania płaszczyzny dyskusji ewolucjonistów z kreacjonistami, która umożliwiałaby dialog zwiększający szansę wypracowania spójnego światopoglądu łączącego elementy wiedzy naukowej i wiary religijnej. W odniesieniu do różnych typów wiedzy zaproponowane zostało wyróżnienie trzech poziomów: 1) przedmiot badań, 2) wiedza o tym przedmiocie, 3) interpretacja tej wiedzy. Dialog może być prowadzony już na poziomie drugim, lecz z poszanowaniem wzajemnej autonomii i ukierunkowaniem raczej na inspirację, niż na integrację. Właściwą płaszczyzną dialogu jest poziom trzeci: interpretacja wiedzy oraz budowanie wizji świata i człowieka. Celem dialogu na tym poziomie jest integracja wszystkich elementów światopoglądu i dążenie do wyjaśnienia i zrozumienia całej rzeczywistości.
Marek Słomka,
Published: 4 January 2021
Roczniki Filozoficzne, Volume 68, pp 7-20; doi:10.18290/rf20684-1

Abstract:
Ewolucjonizm–kreacjonizm. Otwarta debata / Evolutionism–Creationism: An Open Debate
Andrzej Kiciński
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 5-27; doi:10.18290/rt206711-1

Abstract:
Papież Franciszek zatwierdził 23 marca 2020 r. nowe Dyrektorium o Katechizacji, które opracowała Papieska Rada ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji. Pierwsze Directorium Catechisticum Generale z 1971 r. było odpowiedzią na wielkie wydarzenie eklezjalne, jakim był Sobór Watykański II i jego generalną reformę oraz odnowę. Również następne dokumenty katechetyczne – kontynuując główne przesłanie – odpowiadają na znaki czasu w szybko zmieniającym się świecie. Dla drugiego Dyrektorium Ogólnego o Katechizacji z 1997 r. odniesieniem były synody, które znaczeniu katechezy poświęcały dużo miejsca, a zwłaszcza adhortacja Jana Pawła II Catechesi tradendae (1979) i ukazanie się Katechizmu Kościoła Katolickiego (1992) miały decydującą rolę w nowym opracowaniu celów, treści i zagadnień metodologicznych. Trzecie Dyrektorium Katechetyczne z 2020 r. to dynamiczne rozwinięcie dwóch wcześniejszych tekstów, z którymi zachowuje ciągłość. Jest to również odczytanie współczesnych znaków czasu. Dyrektorium katechetyczne to normatywny dokument eklezjalny, który zawiera fundamentalne zasady teologiczno-pastoralne zaczerpnięte głównie z dokumentów Soboru Watykańskiego II, Katechizmu Kościoła Katolickiego i innych dokumentów Nauczycielskiego Urzędu Kościoła z zakresu katechezy oraz ogólne wytyczne dla Episkopatów w celu opracowania dyrektoriów katechetycznych krajowych, które uwzględniając konkretne warunki wskażą drogi posługi katechetycznej w Kościołach partykularnych. Ich rozwój po Soborze Watykańskim II oznacza przechodzenie do kolejnego etapu głoszenia Ewangelii we współczesnym świecie.
Marian Zając
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 65-77; doi:10.18290/rt206711-4

Abstract:
Niniejszy artykuł wyrasta z narracji zawartej w posynodalnej adhortacji apostolskiej Reconcilatio et paenitentia św. Jana Pawła II, który zdecydowanie przestrzegał chrześcijan przed utratą poczucia grzechu. Praca składa się z trzech proporcjonalnych części. W części pierwszej zostaną zaprezentowane wiodące przyczyny utraty poczucia grzechu we współczesnym świecie oraz strategia katechetyczna, która nawołuje do odróżnienie grzesznika od jego grzechu i jego przewinienia, aby osiągnąć prawdziwe pojednanie. W części drugiej zostanie podjęta próba uzasadnienia konieczności zwalczania wykroczeń moralnych, mogących pochodzić zarówno ze zwyczajnego zaniedbywania albo być skutkiem zobojętnienia duchowego. Zostanie wyjaśnione, że grzech to wyraźne zaburzenie przez wolny i świadomy czyn człowieka obiektywnego porządku Bożego istniejącego w świecie, oraz podkreślony fakt, że wciąż istnieje proces kuszenia do grzechu przez znaczące siły zła, a ten osłabia zdolność do nawrócenia. Zostanie także opisany pięciostopniowy proces pogrążania się w rzeczywistości grzechu. W części trzeciej zostanie wyjaśnione, dlaczego nawrócenie osobiste człowieka jest koniecznym elementem przebaczenia. Chociaż do prawdziwego przebaczenia win i krzywd może uzdolnić tylko Bóg, udzielający człowiekowi swej łaski, to jednak przebaczenie jest konieczne jako warunek prawidłowego rozwoju i dojrzewania osoby ludzkiej. Artykuł zakończą informacje, że bez nawrócenia i umiejętności przebaczenia nie ma prawdziwej wspólnoty międzyludzkiej, tym bardziej wspólnoty chrześcijańskiej.
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 107-119; doi:10.18290/rt206711-7

Abstract:
TIK we współczesnej formacji polskich katechetów W obliczu rozwoju nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych w Polsce i cyfryzacji polskiej szkoły podjęto próbę ukazania TIK we współczesnej formacji polskich katechetów. Odwołano się do dokumentów katechetycznych Kościoła powszechnego i w Polsce, aktów normatywnych oraz literatury przedmiotu. Zwrócono uwagę zarówno na wstępną, jak i permanentną formację. W tym celu dokonano krótkiej prezentacji obecnego stanu formacji katechetów w Polsce w zakresie TIK. Następnie analizowano miejsce i funkcje TIK w formacji polskich katechetów oraz sposoby jej realizacji w zakresie TIK. Przeprowadzona analiza dowiodła, że we współczesnej formacji polskich katechetów TIK zajmuje szczególne miejsce. Nie może go zabraknąć, gdyż tylko w ten sposób katecheci mogą kształtować umiejętności informatyczne. Jednocześnie przedstawiono szereg możliwości e-learningowych. Ukazano także możliwości organizacyjne i metodyczne jakie TIK niesie dla pracy katechetów w szkole. Za ważne uznano m.in. umiejętności pracy na platformach zdalnego nauczania (np. Storybird, Padlet, Story Dice) oraz tworzenia i zastosowania różnych aplikacji (np. LearningApps.org., Kahoot!). ICT in der theologisch-religiösen Ausbildung polnischer Religionslehrer*innen Angesichts der Entwicklung von neuen IC-Technologien in Polen und der Digitalisierung des polnischen Schulwesens wurde der Versuch unternommen, ICT im Ausbildungsprozess polnischer Religionslehrer*innen zu verorten. In diesem Zusammenhang wurden katechetische Dokumente der katholischen Kirche in Polen, normative Akte und die Gegenstandsliteratur herangezogen. Erwähnt wurde sowohl die einführende, als auch die permanente theologisch-religiöse Ausbildung. Ferner wurde auch kurz der aktuelle Stand der ICT-Ausbildung von polnischen Katechetinnen und Katecheten dargestellt. Des Weiteren wurden auch der Stellenwert und die Funktion von ICT in der Ausbildung von Religionspädagogen in Polen analysiert. Daraus ging hervor, dass ICT in diesem Prozess einen besonderen Platz einnimmt. ICT ist unverzichtbar, denn nur so können Religionslehrer*innen ihre Kompetenzen im Bereich Informatik entfalten. Ferner wurden aktuelle E-Learning-Möglichkeiten dargestellt. Es wurde nachgewiesen, welche organisatorischen und methodischen Möglichkeiten ICT für die Arbeit in der Schule eröffnet und wie wichtig die Arbeit mit E-Learning-Plattformen (z. B. Storybird, Padlet, Story Dice) sowie die Ausarbeitung und Anwendung von zahlreichen Apps (LearningApps.org, Kahoot!) sein kann.
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 95-105; doi:10.18290/rt206711-6

Abstract:
Kreatywność nauczycieli religii jako determinanta kreatywności uczniów Analizy podjęte w artykule mają na celu ukazanie znaczenia kreatywności nauczyciela religii w rozwoju kreatywności uczniów w toku lekcji religii. Punktem wyjścia uczyniono tezę, że kreatywność nauczyciela religii stanowi determinantę kreatywności uczniów. Takie założenie wymagało zastosowania metody analizy i syntezy. Analizie poddano dostępną literaturę przedmiotu. Na tej podstawie – w sposób syntetyczny – najpierw scharakteryzowano tożsamość kreatywnego nauczyciela religii. Wskazano przy tym na jego cechy osobowe oraz kompetencje merytoryczne i metodyczne. W tym kontekście analizowano konkretne działania nauczyciela religii, które świadczą o jego kreatywności, a zarazem motywują uczniów do wielostronnej, twórczej aktywności. Wśród nich zwrócono uwagę na zastosowanie zróżnicowanych form organizacji pracy uczniów na lekcji religii, metody, techniki i środki dydaktyczne. Za istotne uznano pytania stawiane nie tylko przez nauczyciela, ale także przez uczniów. Zauważono też, że kreatywny nauczyciel religii dąży nie tylko do zewnętrznej aktywizacji uczniów, ale także wspiera ich w odkrywaniu wartości ewangelii, w nawróceniu i zawierzeniu Chrystusowi. W swojej pracy dydaktyczno-wychowawczej potrzebuje on odpowiedniej pomocy. Sam bowiem powinien nieustannie rozwijać się i formować oraz doskonalić warsztat metodyczny.
Remigiusz Malewicz
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 101-119; doi:10.18290/rt206712-6

Abstract:
Niedziele Wielkiego Postu cyklu A są szczególnym czasem chrzcielnej odnowy. Celebracje liturgiczne tych niedziel wprowadzają wierzących w przeżywanie wędrówki chrzcielnej, niemal w ponowne przemierzanie drogi katechumenów. Celem artykułu jest opracowanie kerygmatu pięciu niedziel Wielkiego Postu (cyklu A) w perspektywie chrzcielnej, aby ukazać, że celebracje tych niedziel są czasem na odnowienie łask chrzcielnych. Chodzi także o sformułowanie postulatów mających na celu odnowę współczesnego przepowiadania homilijnego niedziel Wielkiego Postu cyklu A, uwzględniając przy tym teologię homilii i współczesne nauczanie Kościoła na jej temat.
Iwan Ostaszczuk
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 137-148; doi:10.18290/rt206712-8

Abstract:
Teksty poezji liturgicznej są ważnymi czynnikami w tworzeniu dzieł sztuki muzycznej na przestrzeni wieków europejskiej historii muzyki. Niniejszy artykuł omawia zagadnienie teologii poezji liturgicznej w przestrzeni sztuki. Recepcja określonego dzieła liturgicznego w sztuce muzycznej powoduje odpowiednie odczytanie jego treści w świetle konkretnego chrześcijańskiego paradygmatu teologicznego. Nikołaj Andriejewicz Rimski-Korsakow we współpracy z librecistą Władimirem Belskim w operze-legendzie Legenda o niewidzialnym grodzie Kiteziu i dziewicy Fiewronii wykorzystał aluzje tekstowe cerkiewnego śpiewu Oto Oblubieniec nadchodzi. Zapożyczenie śpiewu cerkiewnego z okresu Wielkiego Postu wyraża w finale opery teologiczne idee Drugiego Przyjścia Jezusa Chrystusa (paruzji), a także przedstawia obraz błogości raju życia wiecznego w Królestwie Niebieskim.
Adam Jaszcz
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 121-134; doi:10.18290/rt206711-8

Abstract:
Teologiczno-kanoniczne aspekty mistagogii chrzcielnej dla osób poniżej 14. Roku życia Przedmiotem niniejszego artkułu jest ukazanie teologicznych podstaw udzielania sakramentu chrztu dzieciom oraz małoletnim, którzy nie ukończyli 14. roku życia, stanu prawnego, a także wynikających z niego implikacji duszpasterskich oraz administracyjnych. Konsekwencją chrztu jest uświęcające i usprawiedliwiające włączenie do ludu Bożego Nowego Przymierza. Nie może on zostać odwołany, a jego charakter sakramentalny jest nieusuwalny. Człowiek odrodzony wodą chrzcielną zostaje uwolniony od winy Adama i obdarzony siłą pokonywania zła. Autor odnosi się do tezy, jakoby chrzest dzieci naruszał ich wolność religijną. W artykule stwierdza się, że nie istnieje coś takiego jak „czysta wolność ludzka”, niezależna od jakiegokolwiek wpływu. Rodzice troszczą się o dobro dzieci i o to, co jest konieczne do życia. Dotyczy to także życia religijnego. Brak troski o ten aspekt byłby w rzeczywistości życzeniem zła poprzez pozbawienie istotnego dobra. Autor opisuje konsekwencje wynikające z sakramentu chrztu, poprzez który tworzy się węzeł prawny w konkretnym Kościele sui iuris.
Rafał Kowalski
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 69-83; doi:10.18290/rt206712-4

Abstract:
Artykuł jest próbą analizy homiletycznych wskazań adhortacji apostolskiej „Querida Amazonia” Papieża Franciszka. Wskazany kierunek badań wydaje się uzasadniony, ponieważ dokument jest próbą znalezienia odpowiedzi przez Biskupa Rzymu na problemy i wyzwania stojące przed Kościołem w Ameryce Południowej, co w związku z jego duszpasterskim charakterem ukazuje głoszenie Słowa Bożego jako jeden z głównych duszpasterskich aktywności. Autor artykułu analizuje myśl Papieża Franciszka w trzech obszarach: terminologii, teologii i prakseologii. Taka perspektywa umożliwia całościowe ujęcie napomnienia i pozwala wydobyć z niej kluczowe wskazania dla głosicieli słowa Bożego. Pogłębione badanie „Querida Amazonia” prowadzi do zaskakującej obserwacji, że zakres dokumentu jest znacznie szerszy, niż może sugerować jego tytuł. W tej perspektywie Amazonia staje się symbolem świata, z którym Kościół próbuje dzielić się Ewangelią, a jego mieszkańcy - symbolem współczesnych słuchaczy słowa Bożego.
Ignacy Kosmana
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 47-67; doi:10.18290/rt206712-3

Abstract:
Na podstawie dokumentów Kościoła oraz opracowań teologicznych autor ukazuje wyzwania dla katechety-ewangelizatora XXI wieku w kontekście zmieniającego się świata oraz nowej (drugiej) jego ewangelizacji. Współcześni chrześcijanie – ludzie ochrzczeni – daleko odeszli od Chrystusa. Stąd potrzeba reewangelizacji i rekatechizacji nominalnie wierzących społeczeństw. Celem tak rozumianej katechezy ewangelizującej jest doprowadzenie tego świata ponownie do Chrystusa, nawiązanie z Nim więzi i pogłębienie wzajemnych relacji: Bóg – człowiek. W artykule przeanalizowano braki i błędy współczesnego katechety. Podano również propozycje i wskazania pastoralne oraz ukazano perspektywy dla nowych ewangelizatorów. Kościół stoi przed wielką misją. Jest nią nie tylko poszerzanie grona uczniów Pana, ale również odzyskiwanie straconych, którzy „się wycofali i już z Nim nie chodzą” (por. J 6,66). Ewangelizator w nieustannie laicyzującej się i sekularyzującej rzeczywistości może przeciwstawiać żywe Słowo Boga oraz własne żywe świadectwo. Obecnie ma do dyspozycji wiele narzędzi, by dotrzeć do odbiorców – dawnych uczniów, którzy zniechęcili się do Kościoła z racji bądź to jego „trudnej mowy” (J 6,60) bądź też skandali i nadużyć duchowieństwa. Kościół jest zdeterminowany, by wciąż potwierdzać niezastąpioną rolę nauczycieli w jego misji. Jest to również zadanie dla samych katechetów, którzy utożsamiając się z Nauczycielem z Nazaretu, winni być świadomi misji, którą powierzył im Kościół.
Ioniţă Apostolache
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 5-22; doi:10.18290/rt206712-1

Abstract:
„Chcę żyć dla nieśmiertelności”. Fiodor Michajłowicz Dostojewski w poszukiwaniu Boga Fiodor Michajłowicz Dostojewski jest jednym z najważniejszych pisarzy chrześcijańskich w XIX-wiecznej Rosji. Jego prace rozwijają obrazy, typologie, wzorce myślowe i interpretacje egzystencjalne. W niniejszym artykule autor stara się podkreślić elementy wyznaniowe myślenia o charakterze egzystencjalnym, jakie są obecne u Dostojewskiego. Zaczynając od krótkiej prezentacji biograficznej Dostojewskiego, autor odkrywa chrześcijańską wartość jego przesłania, które zawsze zaszyfrowane symbolami w rzeczywistości reprezentuje cenne chrześcijańskie przesłanie i apologię w nawiązaniu do konkretnego znaczenia związanego z istnieniem egzystencjalnym. Pod tym względem ten wielki rosyjski pisarz mówi o ziemskim życiu, obciążonym osobistymi grzechami i namiętnościami, wyzwolonymi przez wiarę w Boga. Dlatego w niniejszym tekście autor podjął próbę apologetycznej perspektywy problemu wolności w dziele „Legenda o Wielkim Inkwizytorze”, rozdziału magisterskiego z jego arcydzieła Bracia Karamazow.
Renata Janicka-Szyszko
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 23-46; doi:10.18290/rt206712-2

Abstract:
Celem artykułu jest próba językowej analizy kreacji św. Huberta w artykułach opublikowanych w latach 2015-2019 w „Łowcu Polskim”. W różnych gatunkowo tekstach: artykułach, sprawozdaniach, życzeniach, notatkach patron myśliwych został przywołany ponad 50 razy. Językowy obraz świętego Huberta kreują różne środki językowo-stylistyczne. Oprócz form nominalnych i werbalnych odnajdujemy frazeologizmy, porównania, zmetaforyzowane wyrażenia, wyrazy i zwroty typowe dla hierarchicznej relacji i kultury rycerskiej, terminologię zarówno religijną, jak i łowiecką. Analiza wskazuje, iż w wyekscerpowanych tekstach funkcjonuje pozytywny wizerunek opiekuna myśliwych. Święty Hubert troszczy się o nich, okazuje im swą łaskę, odgrywa decydującą rolę w czasie polowania, nagradza polujących powodzeniem w czasie łowów. W życiu myśliwych patron odgrywa znaczącą rolę, jest władcą nie tylko za życia polujących, ale i po ich śmierci, zaś oni służą mu wiernie.
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 149-164; doi:10.18290/rt206712-9

Abstract:
Artykuł jest owocem badań z zakresu teologii pastoralnej. Traktuje on o posłudze słowa pełnionej przez kapelana rejsów wycieczkowych. Jest to przykład posługi w środowisku wielokulturowym, w którym kapelan jest podporządkowany osobom świeckim: kapitanowi statku i dyrektorowi programowemu. Jego przepowiadanie jest jedną spośród wielu ofert, jakie są dostarczane uczestnikom wycieczki. Jest to też posługa pełniona dla członków załogi statku, reprezentujących wiele narodów i zróżnicowany status społeczny.
Roman Buchta
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 45-64; doi:10.18290/rt206711-3

Abstract:
Mistagogiczny wymiar formacji chrześcijańskiej we wspólnocie rodzinnej Przeżywana w 2020 roku ogólnoświatowa pandemia koronawirusa spowodowała wprowadzenie surowych ograniczeń regulujących wszystkie przestrzenie życia społecznego. Dotyczyły one także możliwości uczestnictwa wiernych w liturgii oraz w codziennym życiu wspólnoty Kościoła. Skutkiem tego, wielu wiernych przeżywało liturgiczne obchody Wielkiejnocy oraz kolejnych niedziel paschalnych we wspólnocie najbliższej rodziny. Zgodnie ze wskazaniami biskupów, także we wspólnocie rodzinnej miało miejsce bezpośrednie przygotowanie dzieci do przyjęcia sakramentu pokuty i pojednania oraz I Komunii św. Rodziny stanęły zatem wobec konieczności wypełnienia zadań właściwych dla katechumenatu. Wobec powyższego, można postawić pytanie, czy w taki właśnie sposób – jako wspólnotę „domowego Kościoła” – postrzegają siebie współczesne chrześcijańskie rodziny? Czy są świadome swojej misji i odpowiednio do jej podjęcia przegotowane? Celem artykułu jest wydobycie mistagogicznego wymiaru formacji chrześcijańskiej we wspólnocie rodzinnej. Autor podejmuje refleksję nad rodziną jako miejscem urzeczywistnia się misterium Kościoła. Omawia także cele i zadania katechumenatu rodzinnego, podejmowane z racji udziału rodziny w życiu i misji Kościoła.
Piotr Goliszek
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 79-93; doi:10.18290/rt206711-5

Abstract:
Personalistyczna koncepcja formacji moralnej Formacja moralna o charakterze personalistycznym jest uniwersalna, ponieważ odwołuje się do prawdy o człowieku jako osobie. W pierwszej kolejności prowadzi do wartości chrześcijańskich, ale zasadniczo odnosi się do czegoś podstawowego – do wyposażenia właściwego każdej osobie ludzkiej: wierzącej czy niewierzącej. Dlatego w podstawach personalistycznej formacji moralnej bardzo ważne miejsce zajmuje koncepcja osoby. Od niej zależą poszczególne rozstrzygnięcia procesu formacji moralnej. Formacja moralna jawi się zatem jako najbardziej prozopoiczny sposób przekazywania wartości, czyli kształtowanie człowieka wysokiej miary. Szczególną rolę pełni tu osoba, która jest modelem poznawczym, metodą konstruowania wiedzy, a przede wszystkim miejscem i sposobem zespolenia osoby człowieka z Osobą Chrystusa. Personalizm koreluje z całą naturą moralności. Jest metodą, która zbliża prawdy wiary i moralności do egzystencji konkretnego człowieka; sprawia, że stają się bliskie dla jego umysłu i serca oraz odpowiadają na najgłębsze potrzeby jego życia. Ponadto formacja moralna o charakterze personalistycznym nie ograniczy się do sposobów przekazywania treści wiary i moralności, lecz będzie poszukiwać dróg samorozumienia, samointerpretacji i samowychowania wychowanków oraz sposobów rozumienia świata doczesnego, dziejów, życia, społeczności, kultury – w świetle Osoby Chrystusa.
Bartłomiej Kuźnik
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 85-99; doi:10.18290/rt206712-5

Abstract:
Homilia funkcjonuje w języku religijnym jako forma mowy i tekstu. W konsekwencji wchodzi w interakcję z językiem ogólnym (oficjalnym i potocznym). Zachowując równowagę między obroną kanonów piękna wysłowienia a komunikatywnością, chce głosić kerygmat oraz łączyć przeszłość, teraźniejszość i przyszłość wielu pokoleń adresatów. Etymologia polszczyzny w swoim potencjale ewolucji słownictwa na osi temporalnej może służyć tej komunikacji. Użyta w homilii jako tworzywo kaznodziejskie wspomaga proces asocjacji homilijnej. Podpowiada adresatom homilii związki kerygmatu z konkretnymi leksemami zawierającymi w sobie językowe powiązania z chrześcijaństwem osadzonym w historii i kulturze narodu. Takie etymologie mogą też łączyć samych słuchaczy homilii, gdy uświadamiają im podobne doświadczenie na styku polszczyzny i wiary.
Leszek Szewczyk
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 165-182; doi:10.18290/rt206712-10

Abstract:
W pierwszej części opracowania omówiono działalność Zrzeszenia Homiletów Niemieckich (AGH), serię wydawniczą Ökumenische Studien zur Predigt oraz podręczniki do teologii homiletycznej. W drugiej natomiast części zostały zaprezentowane, na podstawie kilkudziesięciu opublikowanych w latach 2000-2018 monografii, kierunki badań w homiletyce niemieckojęzycznej. Tradycyjny, wewnętrzny podział homiletyki na fundamentalną, materialną, formalną i szczegółową, chociaż ma posmak dysputy akademickiej, nie jest pozbawiony racji. Pozwala na ukazanie faktu, że homiletyka jest nauką teologiczną we wszystkich swoich działach. Omówienie poszczególnych opracowań jest przeprowadzone właśnie w takim, odwołującym się do tradycyjnego podziału homiletyki, „kluczu”.
Ramiro Pellitero Iglesias
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 29-44; doi:10.18290/rt206711-2

Abstract:
Wkład perspektywy chrześcijańskiej w dzisiejszej rzeczywistości edukacyjnej Misja wychowywania, wraz ze swoimi wymaganiami dotyczącymi personalizacji oraz spójności, wpisuje się dzisiaj w kontekst kulturowy, charakteryzujący się przede wszystkim technologiczną globalizacją i kulturą cyfrową. Do tego wszystkiego dochodzi obecnie kryzys wywołany pandemią Covid-19, który niewątpliwie staje się wyzwaniem. Nie można mu sprostać nie dostrzegając wagi szeroko pojętego wychowywania. Artykuł ukazuje niektóre aktualne wyzwania wychowawcze, jak również możliwy wkład chrześcijaństwa w podejmowanie tych wyzwań. Z tej perspektywy należy dostrzec charakter i styl katolickich instytucji edukacyjnych, uwzględniając, na bazie podstaw antropologii i etyki, rzeczywistość, zarówno wewnętrzną w sensie personalistycznym, jak też środowisko społeczno-kulturowe, w którym żyje człowiek. W konkluzjach przedstawiono kilka podstawowych propozycji wychowywania do życia wiarą w naszym kontekście kulturowym, które dotyczą nauczania, komunikowania i głoszenia wiary. La aportación de la perspectiva Cristiana en el actual momento educativo La tarea educativa, con sus requerimientos de personalización y coherencia, se inscribe hoy en un contexto cultural, caracterizado sobre todo por la globalización tecnológica y la cultura digital. A esto se suma, por ahora, la crisis causada por la pandemia del Covid-19, crisis que a la vez desafía y valoriza la educación. En estas páginas se abordan algunos desafíos educativos actuales y cuál puede ser la aportación cristiana. En esta perspectiva se perfilan el carácter y el estilo de las instituciones educativas de inspiración católica, sin dejar de reclamar, sobre los fundamentos de la antropología y de la ética, una atención a la realidad, tanto a la realidad interior de las personas como al entorno sociocultural. Finalmente se formulan algunas propuestas de base para la educación de la fe en nuestro momento cultural, que relacionan la enseñanza, la comunicación y el anuncio de la fe.
Witold Ostafiński
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 121-136; doi:10.18290/rt206712-7

Abstract:
Celem niniejszego artykułu jest prześledzenie na przykładzie kilkudziesięciu tekstów kaznodziejskich różnorodności stosowanych we współczesnej homiletyce funkcji, typów i wariantów pytań retorycznych (subiectio, communicatio, dubitatio, interrogatio) przede wszystkim w aspekcie illokucyjnym, z uwzględnieniem zasadności, skuteczności oraz adekwatności ich użycia w określonej części kazania.
Published: 30 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 135-147; doi:10.18290/rt206711-9

Abstract:
Kryzysy dotykają także kapłanów. Realizacja powołania kapłańskiego nigdy nie jest doskonała i perfekcyjna. Wielokrotnie pojawiają się zachowania odsłaniające ich ludzkie niedoskonałości, które mogą prowadzić do różnych kryzysów. W ich kontekście niezwykle ważnym zadaniem pastoralnym staje się właściwe towarzyszenie tym kapłanom. Wśród wielu sposobów duszpasterskiego wsparcia, które są możliwe, artykuł wskazuje na istotną rolę, jaką pełni sakrament pokuty i pojednania. Bowiem kapłani korzystający z niego odnajdują poprzez skruchę i przebaczenie większą jedność ze sobą, innymi ludźmi i Bogiem. By kryzys kapłański mógł przynieść pozytywny owoc i większą dojrzałość osobową, potrzeba także wsparcia ze strony wspólnoty braterskiej i eklezjalnej. Niniejsze omówienie szkicuje przyczyny powstawania kryzysów kapłańskich, przybliża teologiczne podstawy rozumienia sytuacji kryzysowej w odniesieniu do kapłaństwa, a w końcowej części kreśli sposoby duszpasterskiego towarzyszenia kapłanom przeżywającym kryzysy.
Marta Filipowicz
Published: 29 December 2020
Roczniki Pedagogiczne, Volume 12, pp 131-146; doi:10.18290/rped20124-10

Abstract:
Artykuł opisuje Ruch ATD Czwarty Świat założony w 1957 r. przez o. Józefa Wrzesińskiego wraz z rodzinami zamieszkującymi obóz dla bezdomnych Noisy-le-Grand (pod Paryżem). W tekście został przedstawiony Ruch jako propozycja inkluzji i integracji społecznej oraz została zaprezentowana geneza Ruchu i jego główne założenia i cele. Problem wykluczenia społecznego jest stale aktualny we współczesnym świecie i pomimo wielu działań prowadzonych w obrębie badanego tematu niestety jest kwestią jeszcze dość powszechną. Utworzony przez o. Wrzesińskiego Ruch ATD Czwarty Świat pokazuje nowy kierunek działań na rzecz zniwelowania szeroko rozumianego wykluczenia społecznego.
Urszula Gruca-Miąsik
Published: 29 December 2020
Roczniki Pedagogiczne, Volume 12, pp 91-106; doi:10.18290/rped20124-7

Abstract:
Innowacje w diagnozie wstępnej stymulujące rozwój rozumowania moralnego w poradnictwie pedagogicznym Wyzwalanie potencjału rozwojowego uczniów, także w sferze moralności, jest jednym z głównych zadań edukacji. Myślenie refleksyjne jest bardzo ważne w pracy z nastolatkami, szczególnie w kierunku rozumowania moralnego. Ważniejsze jest jednak, aby zacząć od diagnozy, która oprócz niezbędnych informacji o dziecku będzie, już na tym wstępnym etapie, stymulować proces rozwoju rozumowania moralnego. Zadając specjalne pytania, pomagamy pobudzić refleksję u dziecka i dowiadujemy się, jak myśli i jakie ma problemy. Wydaje się, że w pracy pedagogicznej musimy stworzyć solidne podstawy w postaci siatki pojęć moralnych, a to wymaga czasu i pogłębionej diagnozy wstępnej. Pełniąc funkcje dydaktyczne, edukacyjne, opiekuńcze i profilaktyczne, oprócz nauczycieli szkoła zatrudnia pedagogów do wykonywania tych zadań. Ważnym elementem ich pracy jest niewątpliwie stawianie diagnoz, co potwierdzają przepisy wynikające z ustawy i wykonawcze obowiązujące w ich pracy. Oczekuje się, że szkoła, oprócz przekazywanej wiedzy, rozwinie u młodych ludzi pożądany poziom kompetencji aksjologicznych, talenty i predyspozycje, różne rodzaje umiejętności, zwłaszcza o charakterze społecznym – kreatywność, wrażliwość i pożądane postawy moralne. Zmiany zachodzące we współczesnym świecie, w tym w Polsce, spowodowały na wielu poziomach, także w edukacji, kryzys moralny, w wyniku którego wiele osób nie potrafi się odnaleźć, nie wierzy we własne możliwości. Większość badań pokazuje, w jaki sposób ludzie rozumieją problemy moralne, ale nie pokazuje, jak udoskonalić pracę z nastolatkami w tym zakresie. Badacze problemu rozumowania moralnego zwracają uwagę na rozwiązywanie dylematów moralnych jako na ważny element w rozwoju młodzieży. Autorzy zainteresowani rozumowaniem moralnym pokazują np. że pokolenie milenialsów wykazuje różnice w rozumowaniu moralnym w zależności od płci, inteligencji, doświadczenia zawodowego i kierunku studiów, jednak niekoniecznie w oczekiwany sposób. Różnice w rozumowaniu moralnym stwierdzono przy rozważaniu kontekstu przedstawionych dylematów etycznych. Ponadto, porównanie z innymi badaniami pokazuje, że np. pokolenie milenialsów biznesu ma tendencję do myślenia na niższych poziomach rozumowania moralnego niż studenci niebędący przedsiębiorcami, a także w porównaniu ze studentami lat 60. i 70. XX wieku (wyżu demograficznego) oraz lat 80. i 90. XX wieku (Generacja Xers). W literaturze możemy znaleźć refleksję, że potrzebna jest skuteczna metoda szkolenia, która poprawia zdolność pracowników do podejmowania etycznych decyzji, np. program szkolenia w zakresie etyki oparty na grach mógłby skutecznie rozwijać rozumowanie moralne i kształtować poglądy moralne lepiej niż zwykły program treningowy. Celem tego artykułu jest ukazanie innowacyjności i wartości w samodzielnie skonstruowanym narzędziu badawczym – kwestionariusz do wstępnej diagnozy, który może stymulować proces rozwijania rozumowania moralnego nastolatków w poradnictwie pedagogicznym. Autorka tego artykułu stawia tezę, że nawet na poziomie diagnozy wstępnej możemy stymulować osobę, zachęcać i wyzwalać efekty. W artykule argumentowano, że w sytuacji opiekuńczo-wychowawczej, która jest domeną działalności pedagoga, kluczową rolę odgrywają wiedza, umiejętności, doświadczenia życiowe, kompetencje moralne, bowiem to one ułatwiają stymulowanie rozwoju rozumowania moralnego młodych ludzi.
Published: 29 December 2020
Roczniki Pedagogiczne, Volume 12, pp 5-16; doi:10.18290/rped20124-1

Abstract:
Artykuł prezentuje badania prowadzone przez pracowników Katedry Pedagogiki Rodziny w Instytucie Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Podejmuje trzy przewodnie zagadnienia. Pierwszym zagadnieniem jest ukazanie pedagogiki rodziny, jej specyfiki i okoliczności powstania Katedry Pedagogiki Rodziny w KUL. Drugim podejmowanym zagadnieniem jest przedstawienie kierunków badań podejmowanych przez pracowników Katedry. Ostatnim – działalność upowszechniająca wyniki badań naukowych w postaci konferencji organizowanych przez pracowników Katedry oraz wydawanej serii wydawniczej.
Eliza Kącka
Published: 29 December 2020
Studia Norwidiana, Volume 38, pp 99-110; doi:10.18290/sn.2038-7

Abstract:
Artykuł stanowi przede wszystkim propozycję nowego odczytania Tajemnicy lorda Singelworth w kontekście Norwidowskiej antropologii z jednej, a tła historyczno-kulturowego z drugiej strony. Rozumienie „czystości” przez Norwida, niewolne od inspiracji ewangelicznych, wchodzi w ciekawe zależności z realiami, w których przyszło funkcjonować nie tylko samemu poecie, ale też bohaterowi jego zagadkowej noweli. Odczytanie Tajemnicy lorda Singelworth skupia się wokół obrazu lotu balonem, z którego lord – wedle tej interpretacji, nieodosobnionej zresztą w norwidologii – zrzuca papier zawierający treść natury fizjologicznej. Scena ta umieszczona zostaje w kontekście innych literackich lotów balonem, a także – w związku z ekscentrycznym zachowaniem lorda – skonfrontowana z manifestacjami dziwności, jakie w Paryżu XIX wieku urządzał przyjaciel Baudelaire’a, Philoxène Boyer. Singelworth wypada zatem na jednego z ciekawych dziwaków literatury dziewiętnastowiecznej. Jednocześnie pozostaje jedną z figur, w związku z którymi przywołać można – wyprowadzone w artykule – norwidowskie prawo inwersji.
Tetiana Yablonska, Oksana Artyukh, Julia Gorbaniuk
Published: 29 December 2020
Roczniki Teologiczne, Volume 67, pp 159-174; doi:10.18290/rt206710-11

Abstract:
Wartości rodzinne współczesnej młodzieży ukraińskiej w kontekście międzykulturowym Transformacje rodzinу w różnych krajach mają zarówno wspólne tendencje, jak i różnice, odzwierciedlone w wartościach rodzinnych młodzieży. Celem artykułu jest analiza wartości rodzinnych współczesnej młodzieży ukraińskiej z uwzględnieniem kontekstu międzykulturowego. Analiza pokazuje podobieństwo trendów rozwoju rodziny na Ukrainie oraz w innych krajach europejskich: odejście od tradycyjnego modelu rodziny, eksperymentowanie z innymi formami związków, opóźnianie zawarcia małżeństwa i narodzin dziecka, co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści wartości rodzinnych młodzieżу. Jednocześnie dla młodych ludzi idealna rodzina – to raczej rodzina o tradycyjnej strukturze z partnerskim stylem relacji, lecz z pewnym brakiem równowagi w podziale pełnionych ról. Różnice w opiniach dotyczących wartości rodzinnych mężczyzn i kobiet świadczą o znaczącym wpływie stereotypów dotyczących płci. Zachowując dość tradycyjne poglądy, ukraińska młodzież aktywnie eksperymentuje z nowymi formami partnerstwa/rodziny. Opinie młodych ludzi na temat rodziny są sprzeczne: idealizacja tradycyjnego modelu łączy się z gotowością eksperymentowania, ukierunkowaniem na relacje partnerskie będących pod wpływem stereotypów płciowych.
Jan Zieliński
Published: 29 December 2020
Studia Norwidiana, Volume 38, pp 247-251; doi:10.18290/sn.2038-15

Abstract:
Omówienie, niepozbawione akcentów osobistych, książkowej wersji rozprawy doktorskiej Ewangeliny Skalińskiej, poświęconej Norwidowi i Dostojewskiemu. Autor omawia trójdzielną kompozycję rozprawy, zwracając uwagę na brawurowość analizy porównawczej Assunty Norwida i Łagodnej Dostojewskiego. Wskazuje też na otwartość zaprezentowanego projektu badawczego. Na zasadzie pars pro toto omówiona została paralela dwóch tekstów „londyńskich” – Larwy Norwida i Zimowych notatek z lata Dostojewskiego. W zakończeniu mowa jest o inspirującej roli książki – wypełnia ona istotną lukę oraz wyznacza horyzont dalszych prac komparatystycznych.
Arent Van Nieukerken
Published: 29 December 2020
Studia Norwidiana, Volume 38, pp 59-69; doi:10.18290/sn.2038-4

Abstract:
Polski późny romantyk Cyprian Norwid i rosyjski filozof i socjolog Piotr Ławrow spotkali się jako emigranci w Paryżu lat siedemdziesiątych XIX wieku. Szanowali się wzajemnie, choć mieli wykluczające się na pierwszy rzut oka światopoglądy (ale łączyło ich niezadowolenie z politycznego status quo). Ławrow był ateistą i uważał, że w epoce naukowego postępu religia stanowi czynnik „reakcyjny”, hamujący dalszą emancypację jednostki (choć wcześniej spełniła pozytywną rolę). Norwid uważał zaś, że postęp bez zakorzenienia w chrześcijańskim sacrum zawęża ideę człowieczeństwa, redukując ją do „fizjologicznego” determinizmu. Artykuł pokazuje współczesne konteksty sporu między polskim katolikiem a ateistycznym Rosjaninem i poświęca sporo uwagi negatywnym konsekwencjom wąskiej postawy scentystycznej (odrzuconym zresztą przez Ławrowa), np. relacji między ówczesnymi badaniami antropologicznymi a teoriami rasowymi.
Page of 90
Articles per Page
by
Show export options
  Select all
Back to Top Top